કેન્દ્રીય નવી અને અક્ષય ઊર્જા મંત્રી, પ્રહલાદ જોશી, દાવોસ ખાતેની વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમ (WEF) ની વાર્ષિક બેઠક 2026 થી શ્રેણીબદ્ધ ઉચ્ચ સ્તરીય જોડાણો પછી પરત ફર્યા છે, જેણે લાંબા ગાળાના ક્લીન એનર્જી રોકાણો માટે વિશ્વના સૌથી આકર્ષક સ્થળોમાંના એક તરીકે ભારતની સ્થિતિને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરી છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી જોશીએ જણાવ્યું હતું કે આ મુલાકાતે મૂલ્યવાન આંતરદૃષ્ટિ આપી છે, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવી છે અને ભારતની અક્ષય ઊર્જા યાત્રામાં વૈશ્વિક વિશ્વાસને મજબૂત કર્યો છે. WEF 2026 માં થયેલી વાતચીતે સ્થિર નીતિઓ, સતત વૈશ્વિક સહયોગ અને લાંબા ગાળાના રોકાણ દ્વારા તેના ક્લીન એનર્જી સંક્રમણને વેગ આપવાના ભારતના સંકલ્પને વધુ નવો કર્યો છે, જે દેશને વૈશ્વિક ઊર્જા સંક્રમણના મુખ્ય ચાલક તરીકે સ્થાપિત કરે છે, તેમ મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું.

વર્લ્ડ ઈકોનોમિક ફોરમમાં, કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભારતની લાંબા ગાળાની રોકાણ ગાથા રજૂ કરી હતી, જે નીતિગત સ્થિરતા, અનુમાનિત નિયમનો અને કેન્દ્ર તથા રાજ્ય બંને સ્તરે હિતધારકોના સતત જોડાણ દ્વારા સમર્થિત છે. આ વાતચીતે સામાજિક-આર્થિક વૃદ્ધિ અને સર્વસમાવેશકતા સુનિશ્ચિત કરતી વખતે અક્ષય ઊર્જાને ઝડપથી સ્કેલ કરવાની ભારતની ક્ષમતામાં વૈશ્વિક વિશ્વાસનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

ભારતની ક્લીન એનર્જી વૃદ્ધિ અને રોકાણકારોનો આત્મવિશ્વાસ

બહુવિધ સત્રો અને મીડિયા વાર્તાલાપ દરમિયાન, મંત્રીએ પારદર્શક નીતિઓ, લોકો-કેન્દ્રિત કાર્યક્રમો અને મજબૂત અમલીકરણ ક્ષમતાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત અક્ષય ઊર્જામાં ભારતની નોંધપાત્ર પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય હિતધારકોએ ભારતના રોકાણક્ષમ પ્રોજેક્ટ પાઇપલાઇનમાં ઊંડો રસ દર્શાવ્યો હતો અને પીએમ-સૂર્ય ઘર અને પીએમ-કુસુમ (PM-KUSUM) જેવી ફ્લેગશિપ યોજનાઓની સફળતાને સ્વીકારી હતી, જેણે ઝડપથી મોટા પાયે કાર્યક્રમો અમલમાં મૂકવાની ભારતની ક્ષમતા સાબિત કરી છે.

સોલર પીવી (PV) વેલ્યુ ચેઇન પર સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત કરવાના ભારતના પ્રયાસોની વૈશ્વિક કોર્પોરેટ નેતાઓ દ્વારા વ્યાપક પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી, જે એક સ્થિતિસ્થાપક અને સ્પર્ધાત્મક ક્લીન એનર્જી મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે ભારતની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજન ડેરિવેટિવ્ઝની નિકાસ ક્ષમતાને ભાગીદાર દેશોના ઊર્જા સંક્રમણને સમર્થન આપવા માટેના મુખ્ય સક્ષમકર્તા તરીકે પણ હાઇલાઇટ કરવામાં આવી હતી.

ઊર્જા સંક્રમણ માટે ભારતનું વિઝન

વૈશ્વિક નેતાઓને સંબોધતા, કેન્દ્રીય મંત્રીએ ઊર્જા ક્ષેત્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની પરિવર્તનકારી ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે તે આગાહી સુધારવા, નુકસાન ઘટાડવા, ખર્ચ ઘટાડવા અને ગ્રીડ વિશ્વસનીયતાને મજબૂત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે ઊર્જા માટે ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા પાયલોટ-આધારિત પહેલથી પ્લેટફોર્મ-આધારિત તૈનાતી તરફ ભારતના શિફ્ટની રૂપરેખા આપી હતી, જે AI-સંચાલિત ઉકેલોના મોટા પાયે સ્વીકારને સક્ષમ બનાવે છે.

ભારતે 267 ગીગાવોટ (GW) બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત સ્થાપિત વીજ ક્ષમતાની સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ અને પેરિસ કરારની પ્રતિબદ્ધતાઓ મુજબ તેના 2030 ના લક્ષ્યાંક તારીખના પાંચ વર્ષ પહેલાં 50 ટકા બિન-અશ્મિભૂત ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરવાનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. મંત્રીએ 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવોટ બિન-અશ્મિભૂત ક્ષમતા સુધી પહોંચવા માટે આશરે USD 300-350 બિલિયન (~ ₹30 લાખ કરોડ) ના ધિરાણની આવશ્યકતા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને વૈશ્વિક રોકાણકારોને આ યાત્રામાં ભાગીદાર બનવા આમંત્રણ આપ્યું હતું.

ઉચ્ચ-સ્તરીય દ્વિપક્ષીય અને સંસ્થાકીય જોડાણો

WEF 2026 ની સાથે સાથે, કેન્દ્રીય મંત્રીએ મંત્રીઓ, વૈશ્વિક સીઈઓ, સંસ્થાકીય રોકાણકારો અને આંતર-સરકારી સંગઠનો સાથે રચનાત્મક દ્વિપક્ષીય બેઠકો યોજી હતી, જેનો હેતુ સહયોગ ગાઢ બનાવવા અને ભારતના ક્લીન એનર્જી સંક્રમણ માટે લાંબા ગાળાની મૂડી એકત્ર કરવાનો હતો.

મંત્રી ઓમાનના ડૉ. સઈદ મોહમ્મદ અહેમદ અલ સાકરીને મળ્યા હતા, જેમાં સૌર, પવન, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને સ્ટોરેજમાં સહકાર અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જે ખાસ કરીને શુષ્ક પરિસ્થિતિઓ માટે અનુકૂળ છે, અને CEPA, ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ અને 'વન સન, વન વર્લ્ડ, વન ગ્રીડ' હેઠળની તકોની શોધ કરી હતી.

બેલ્જિયમના નાયબ પ્રધાનમંત્રી અને વિદેશ બાબતો, યુરોપિયન બાબતો અને વિકાસ સહકાર મંત્રી મેક્સિમ પ્રીવોટ સાથેની વાતચીતે સંશોધન અને વિકાસ, ઓફશોર વિન્ડ, સૌર ઊર્જા અને ગ્રીન ટેક્સનોમીમાં ભારત-બેલ્જિયમ મજબૂત સહકારનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

કુવૈતના વીજળી, પાણી અને અક્ષય ઊર્જા મંત્રી સુબાઈહ અબ્દુલ અઝીઝ અલ-મુખૈઝીમ સાથેની બેઠકમાં, કુવૈત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઓથોરિટીના રસ સાથે, ભારતના સોલર મોડ્યુલ અને સેલ ઇકોસિસ્ટમ સહિત ભારતના અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સંભવિત રોકાણો પર ચર્ચાઓ કેન્દ્રિત હતી.

WEF 2026 ની બાજુમાં, મંત્રીએ પેરાગ્વેના રાષ્ટ્રપતિ સેન્ટિયાગો પેના સાથે વાતચીત કરી, જેમાં પેરાગ્વેની અક્ષય ઊર્જા મહત્વાકાંક્ષાઓને ટેકો આપવા માટે ટેકનોલોજી ભાગીદારી, ક્ષમતા-નિર્માણ અને જ્ઞાન-વહેંચણી અંગે ચર્ચા કરી, જ્યારે પ્રાદેશિક સહકાર માટે પેરાગ્વેની ક્લીન એનર્જી શક્તિઓનો લાભ લીધો.

દાવોસ ખાતે વૈશ્વિક વેગ

WEF 2026 એ ગ્લોબલ સાઉથ માટે પુનરાવર્તિત કરી શકાય તેવા અક્ષય ઊર્જા મોડેલો પર પણ ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં ભારત અને ભાગીદારોએ સર્વસમાવેશક ઊર્જા સંક્રમણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સોલર પાર્ક્સ, હાઇડ્રોજન હબ અને સ્ટોરેજ સોલ્યુશન્સ પર પાઠ શેર કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. મંત્રી ઝિમ્બાબ્વેના વિદેશ બાબતો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર મંત્રી એમોન મુરવિરાને મળ્યા હતા, અને નવી અને અક્ષય ઊર્જામાં ભારત-ઝિમ્બાબ્વે સહકારને વધુ ગાઢ બનાવવા અંગે ચર્ચા કરી હતી, જેમાં ઝિમ્બાબ્વેમાં STAR-C સેન્ટરની સ્થાપના માટે ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ તરફથી મળેલી સહાયનો સમાવેશ થાય છે. મંત્રી જોશીએ જોર્ડનના રોકાણ મંત્રી ડૉ. તારિક અબુ ગઝાલેહ અને આયોજન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર મંત્રી ઝૈના ટૌકાન સાથે પણ મુલાકાત કરી અને સંભવિત રોકાણ ભાગીદારી શોધવા માટેના અવકાશ અંગે ચર્ચા કરી હતી.

કેન્દ્રીય મંત્રી ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સીના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર ડૉ. ફાતિહ બિરોલ અને IAEA ના ડીજી રાફેલ મારિયાનો ગ્રોસીને પણ મળ્યા હતા અને ઊર્જા સંક્રમણને વેગ આપવા માટે ક્લીન એનર્જી ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બહુપક્ષીય એજન્સીઓ સાથે સહકાર મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી.

ઉદ્યોગ ભાગીદારી અને નવીનતા

કેન્દ્રીય મંત્રીએ મર્ક્યુરિયા ગ્રુપના ગ્રુપ સીએફઓ ગીヨમ વર્મેર્શ સાથે રચનાત્મક બેઠક યોજી હતી, જેમાં અક્ષય ઊર્જા સ્કેલિંગ, કાર્બન માર્કેટ્સ, ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન, બાયોફ્યુઅલ અને એનર્જી સ્ટોરેજમાં સહયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું. મંત્રીએ ગ્રીન એનર્જીમાં લગભગ 50 ટકા રોકાણ કરવાની મર્ક્યુરિયાની પ્રતિબદ્ધતા અને ભારતના વિસ્તરતા ક્લીન એનર્જી ઇકોસિસ્ટમમાં તેના રસને આવકાર્યો હતો.

નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન હેઠળ સૌર અને સંગ્રહમાં વિસ્તરણ, ગ્રીન હાઇડ્રોજનની પ્રગતિ અને ક્લાયમેટ ફાઇનાન્સ તથા ટેકનોલોજીમાં ભાગીદારી શોધવા માટે ટોટલએનર્જીઝના ચેરમેન અને સીઈઓ પેટ્રિક પૌયાને સાથે પણ ભાવિલક્ષી વાતચીત કરવામાં આવી હતી.

મંત્રીએ લા કેઇસના સીઈઓ ચાર્લ્સ એમોન્ડ અને સીઓઓ સારાહ બુચાર્ડ સાથે પણ વાતચીત કરી, ભારતમાં લાંબા ગાળાના આબોહવા રોકાણોને વધારવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા, જે લા કેઇસની 2030 સુધીમાં આબોહવા કાર્યવાહીમાં USD 400 બિલિયનનું રોકાણ કરવાની યોજના સાથે સુસંગત છે.

ઇંગકા ગ્રુપના સીઈઓ જુવેન્સિયો મેએઝ્ટુ સાથેની ચર્ચાઓમાં ભારતના સૌર, પવન અને હાઇબ્રિડ પ્રોજેક્ટ્સમાં ભારે રસ દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ભારતના સ્થિર અને રોકાણકારોને અનુકૂળ નીતિ ઇકોસિસ્ટમ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

ENGIE ના સીઈઓ કેથરિન મેકગ્રેગર, EDF ના સીઈઓ બર્નાર્ડ ફોન્ટાના, EDF પાવર સોલ્યુશન્સના સીઈઓ બીટ્રિસ બફન અને એક્સિઓના (Acciona) ના ચીફ સસ્ટેનેબિલિટી અને ફાયનાન્સિયલ ઓફિસર જોસ એન્ટ્રેકેનાલેસ કેરિયન સહિતના વૈશ્વિક ઉદ્યોગ નેતાઓ સાથે અલગ-અલગ બેઠકોમાં, મંત્રીએ ભારતના અક્ષય ઊર્જા ક્ષેત્રમાં વધુ રોકાણ માટે આમંત્રણ આપ્યું હતું, અને દેશને લાંબા ગાળાના ક્લીન એનર્જી રોકાણો માટે અગ્રણી અને પસંદગીના સ્થળ તરીકે રજૂ કર્યો હતો.

બેઠકો અને ચર્ચાઓ નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન હેઠળ સહયોગ વધારવા પર પણ કેન્દ્રિત હતી. જ્યારે ટોપસો (Topsoe) નેતૃત્વ સાથેની બેઠક આગામી પેઢીની ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર ટેકનોલોજીની તૈનાતી પર કેન્દ્રિત હતી, ત્યારે બ્લૂમ એનર્જીના અમન જોશી સાથેની બેઠકમાં ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરો અને ડેટા સેન્ટરો માટે ફ્યુઅલ સેલ ટેકનોલોજી જેવા વિતરિત પાવર સોલ્યુશન્સની શોધ કરવામાં આવી હતી.

S&P ગ્લોબલના પ્રેસિડેન્ટ ડેવ એર્ન્સબર્ગર સાથેની વાતચીતમાં અક્ષય ઊર્જામાં ક્રેડિટ એસેસમેન્ટ, ESG ધોરણો અને ભાવ શોધ (price discovery) માટે મજબૂત ફ્રેમવર્ક વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

દાવોસ 2026 ના જોડાણોએ પુષ્ટિ કરી કે ભારત ક્લીન અને ગ્રીન એનર્જીમાં વૈશ્વિક રોકાણો માટે કેન્દ્રીય ફોકસ રહેશે, જે સ્કેલ, નીતિગત નિશ્ચિતતા, મજબૂત અમલીકરણ અને ટકાઉ વૃદ્ધિ માટે લોકો-કેન્દ્રિત અભિગમ દ્વારા સંચાલિત છે.

વૈશ્વિક કંપનીઓ ભારતીય કંપનીઓના સ્થાનિક અનુભવ અને જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરવા અને ગ્રીનફિલ્ડ અને બ્રાઉનફિલ્ડ બંને પ્રોજેક્ટ્સ અને રોકાણો દ્વારા ભારતમાં તેમની હાજરીનો ઝડપથી વિસ્તાર કરવા માટે ભારતમાં ભાગીદારી શોધવા તરફ વધુને વધુ જોઈ રહી છે.

SM/IJ/GP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2218657) आगंतुक पटल : 8