નેશનલ હાઈવે પરના ટોલ પ્લાઝા પર યુઝર ફીની ચૂકવણી અંગેના પાલનને મજબૂત કરવા માટે, ભારત સરકારે 'સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ (બીજો સુધારો) નિયમો, 2026' સૂચિત કર્યા છે, જે 'સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, 1989' માં મુખ્ય ફેરફારો રજૂ કરે છે. આ સુધારાઓનો હેતુ યુઝર ફીના પાલનમાં સુધારો કરવાનો, ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શનની કાર્યક્ષમતા વધારવાનો અને નેશનલ હાઈવે પર યુઝર ફીની ચોરીને નિરુત્સાહિત કરવાનો છે.

સુધારેલા નિયમો હેઠળ, 'ન ચૂકવેલ યુઝર ફી (unpaid user fee)' ની નવી વ્યાખ્યા રજૂ કરવામાં આવી છે અને તે નેશનલ હાઈવે સેક્શનના ઉપયોગ માટે ચૂકવવાપાત્ર યુઝર ફીનો સંદર્ભ આપે છે, જ્યાં ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન (ETC) સિસ્ટમે વાહનના પસાર થવાની નોંધ લીધી છે, પરંતુ નેશનલ હાઈવે એક્ટ, 1956 અનુસાર લાગુ પડતી ફી પ્રાપ્ત થઈ નથી.

આ સુધારાઓ નેશનલ હાઈવેની ન ચૂકવાયેલ યુઝર ફીના ક્લિયરન્સને વાહન સંબંધિત સેવાઓ સાથે જોડે છે. જોગવાઈઓ મુજબ, માલિકીના ટ્રાન્સફર અથવા વાહનને એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં ટ્રાન્સફર કરવા માટેનું નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) ત્યાં સુધી આપવામાં આવશે નહીં જ્યાં સુધી કોઈ પણ ન ચૂકવાયેલ યુઝર ફી ક્લિયર કરવામાં ન આવે. આ ઉપરાંત, જ્યાં સુધી બાકી યુઝર ફીના લેણાં ચૂકવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી વાહનો માટે સર્ટિફિકેટ ઓફ ફિટનેસનું નવીકરણ અથવા જનરેશન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. નેશનલ પરમિટ મેળવવા માંગતા કોમર્શિયલ વાહનો માટે, સુધારેલા નિયમો તેને ફરજિયાત બનાવે છે કે વાહન પર કોઈ પણ ન ચૂકવાયેલ યુઝર ફી હોવી જોઈએ નહીં.

'ફોર્મ 28' માં પણ અનુરૂપ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે જેમાં હવે અરજદારોએ સંબંધિત વિગતો સાથે ટોલ પ્લાઝા પર ન ચૂકવાયેલ યુઝર ફી માટેની કોઈ માંગણી વાહન સામે બાકી છે કે કેમ તે જાહેર કરવાની જરૂર રહેશે. ડિજિટલ પ્રક્રિયાઓને પ્રોત્સાહન આપતા, નિયમો નિયુક્ત ઓનલાઈન પોર્ટલ દ્વારા 'ફોર્મ 28' ના સંબંધિત ભાગોને ઈલેક્ટ્રોનિક રીતે જારી કરવા માટે પણ સક્ષમ બનાવે છે. 'ફોર્મ 28' એ નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) માટેની અરજી છે, જે વાહનની માલિકી બીજા રાજ્ય અથવા જિલ્લામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે જરૂરી મુખ્ય દસ્તાવેજ છે જે પુષ્ટિ કરે છે કે વાહનમાં કોઈ ટેક્સ, ચલાણ અથવા કાનૂની મુદ્દાઓ બાકી નથી. આ સુધારાઓ મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) સિસ્ટમના અમલીકરણ પછી યુઝર ફી કલેક્શનમાં પણ મદદ કરશે, જે નેશનલ હાઈવે નેટવર્ક પર બેરિયર વિના ટોલિંગ (barrier less tolling) સક્ષમ બનાવશે.

ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા 11 જુલાઈ 2025 ના રોજ ડ્રાફ્ટ નિયમોના પ્રકાશનને અનુસરીને આ સુધારાઓ જારી કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં હિતધારકો અને સામાન્ય જનતા પાસેથી સૂચનો આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશનની નકલો 14 જુલાઈ 2025 ના રોજ જનતા માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી. પ્રાપ્ત થયેલા પ્રતિસાદની કાળજીપૂર્વક વિચારણા કર્યા પછી, ભારત સરકારે સુધારેલા નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે અને સૂચિત કર્યા છે.

આ સુધારાઓ NHAI ને દેશભરમાં નેશનલ હાઈવે નેટવર્કના સતત વિકાસ અને જાળવણી માટે પારદર્શક અને ટેકનોલોજી આધારિત ટોલિંગ સિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરશે.

SM/DK/GP/JD