ખાણ મંત્રાલય હેઠળના ભારતીય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણ (GSI) 21 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ એ.પી. શિંદે સિમ્પોઝિયમ હોલ, ICAR, પુસા, નવી દિલ્હી ખાતે 65મી સેન્ટ્રલ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પ્રોગ્રામિંગ બોર્ડ (CGPB)ની બેઠક યોજવાનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આ મહત્વપૂર્ણ કાર્યક્રમ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, રાજ્ય સરકારો, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ અને ખાણકામ ક્ષેત્રના મુખ્ય હિસ્સેદારોને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પ્રગતિ, ખનિજ સંશોધન વ્યૂહરચનાઓ અને પડકારોના ઉકેલો, જેમાં સ્વચ્છ ઊર્જા, ભૂ-જોખમો અને ટકાઉ વિકાસમાં નવી પહેલનો સમાવેશ થાય છે, તેની ચર્ચા કરવા માટે એકત્ર કરશે.

સેન્ટ્રલ ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય પ્રોગ્રામિંગ બોર્ડ (CGPB) ખાણ મંત્રાલય હેઠળના ભારતીય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણ (GSI)નું એક મહત્વપૂર્ણ મંચ છે, જ્યાં GSના વાર્ષિક ફિલ્ડ સીઝન પ્રોગ્રામ (FSP)ની ચર્ચા કરવામાં આવે છે અને કાર્યનું ડુપ્લિકેશન ટાળવામાં આવે છે. CGPB સભ્યો અને અન્ય હિસ્સેદારો, જેમ કે રાજ્ય સરકારો, કેન્દ્ર/રાજ્ય સરકારની ખનિજ સંશોધન એજન્સીઓ, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો અને ખાનગી ઉદ્યોગસાહસિકો, GSI સાથે સહયોગ માટે તેમની વિનંતીઓ સબમિટ કરે છે. ભારત સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત પ્રાથમિકતાઓ અને સભ્યો અને હિસ્સેદારો દ્વારા રજૂ કરાયેલા પ્રસ્તાવોના મહત્વ અને તાકીદના આધારે, આગામી નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન સર્વેક્ષણ અને મેપિંગ, સંશોધન અને વિકાસ, સામાજિક પ્રોજેક્ટ્સ માટે બહુ-શાખાકીય અને તાલીમ અને ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમો માટે GSIના વાર્ષિક કાર્યક્રમને CGPB બેઠકમાં ઉચ્ચતમ સ્તરે યોગ્ય ચર્ચા અને વિચાર-વિમર્શ પછી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે.

65મી CGPB બેઠકની અધ્યક્ષતા ખાણ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી પીયૂષ ગોયલ કરશે, જેમાં GSIના ડિરેક્ટર જનરલ શ્રી અસિત સાહા અને ખાણ મંત્રાલયના અધિક સચિવ શ્રી સંજય લોહિયાની ઉપસ્થિતિમાં બેઠક યોજાશે. ખાણ મંત્રાલય, GSI, રાજ્ય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય વિભાગો, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSUs) અને ખાનગી શોધ/ખાણકામ કંપનીઓના વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ પણ ભાગ લેશે.

બેઠકમાં દેશમાં ખનિજ ક્ષેત્ર સામેના મુદ્દાઓની ચર્ચા કરવામાં આવશે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• ઉર્જા સંક્રમણ અને આત્મનિર્ભર ભારત પર રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ અનુસાર લિથિયમ, REE, ગ્રેફાઇટ, PGE, વેનેડિયમ, સ્કેન્ડિયમ, સીઝિયમ વગેરે જેવા મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનું સંશોધન.
• AI/ML-આધારિત ડેટા એકીકરણ, ભૂ-ભૌતિક સર્વેક્ષણો, હાઇપરસ્પેક્ટ્રલ રિમોટ સેન્સિંગ, ઊંડા ડ્રિલિંગ અને ખનિજ પ્રણાલી અભ્યાસ જેવા આધુનિક સંશોધન સાધનોનો સ્વીકાર.
• રાષ્ટ્રીય સંસાધનોનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવા, ડુપ્લિકેશન ઘટાડવા અને શોધથી હરાજી માટે તૈયાર બ્લોક્સ તરફ સંક્રમણને વેગ આપવા માટે, ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક ખનિજો માટે પૂર્વ-સ્પર્ધાત્મક ડેટા શેરિંગ અને સહયોગી સંશોધન મોડેલો.
• આપત્તિ જોખમ ઘટાડવા માટે, ખાસ કરીને હિમાલય અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં ભૂસ્ખલન જોખમ ઝોનિંગ અને ઢાળ સ્થિરતા અભ્યાસ.

આ બેઠકમાં FS 2026-27 માટે GSના વાર્ષિક કાર્યક્રમનું પણ પ્રતિનિધિત્વ કરવામાં આવશે, જેમાં વિવિધ પૃથ્વી વિજ્ઞાન ક્ષેત્રોમાં 1,068 વ્યાપક રીતે પીઅર-રિવ્યુ કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ખનિજ સંશોધન પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમ નવીનતા અને ટકાઉપણું પર ભાર મૂકે છે, જેમાં આવશ્યક ખનિજો, કાર્બન સિક્વેસ્ટ્રેશન અભ્યાસ, ઓફશોર એક્સપ્લોરેશન અને જાહેર હિત માટેના ભૂ-વિજ્ઞાન પર મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. આ બેઠકમાં મહાનુભાવો દ્વારા ભારતના ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણના મુખ્ય પ્રકાશનોનું વિમોચન કરવામાં આવશે અને GSI ની પ્રવૃત્તિઓ, ખાસ કરીને વ્યૂહાત્મક અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજ સંશોધનના ક્ષેત્રમાં દર્શાવતું પ્રદર્શન પણ દર્શાવવામાં આવશે.

CGPB બેઠક રાષ્ટ્રીય ભૂ-વિજ્ઞાન પ્રાથમિકતાઓને વૈશ્વિક ટકાઉપણું લક્ષ્યો સાથે જોડવા માટે એક સહયોગી અને સંકલન પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપશે, જે ભારતના નવીનતા અને સંસાધન સુરક્ષાના દ્રષ્ટિકોણને આગળ ધપાવશે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com