ഇന്ത്യയുടെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചരിത്രത്തിലെ പുതിയ അധ്യായം

ഇന്ത്യയുടെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് മേഖല ഒരു പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണ്. ഇത് വേഗതയേറിയതും മികച്ചതും ആഗോളതലത്തിൽ മത്സരക്ഷമവുമായ ഒരു മേഖലയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ചരക്ക് നീക്കം കാര്യക്ഷമമാക്കുന്ന സംയോജിത ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ മുതൽ രാജ്യത്തിൻ്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വരെ, അടുത്ത തലമുറാ ലോജിസ്റ്റിക്സ് ആവാസവ്യവസ്ഥ ക്രമാനുഗതമായി രൂപപ്പെട്ടുവരുന്നു. ലക്ഷ്യബോധമുള്ള നയപരിഷ്കാരങ്ങൾ, സ്ഥാപനപരമായ പുനഃക്രമീകരണം, സാങ്കേതികവിദ്യ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പരിഹാരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പിൻബലത്തിൽ, ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെയും ആഗോള വ്യാപാരത്തിലെ സ്ഥാനത്തിൻ്റെയും പ്രധാന ചാലകശക്തിയായി ഗവൺമെന്റ് ലോജിസ്റ്റിക്സിനെ ​ മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

രാജ്യത്തുടനീളം ലോജിസ്റ്റിക്സ് എങ്ങനെ ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു, നടപ്പിലാക്കുന്നു, വികസിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിനെല്ലാം ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങളുടെ ഒരു തരംഗം രൂപം നൽകുന്നു. ULIP (യൂണിഫൈഡ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഇന്റർഫേസ് പ്ലാറ്റ്ഫോം) പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ വിവിധ വകുപ്പുകളിലെ ഡാറ്റ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. അതേസമയം LDB (ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഡാറ്റ ബാങ്ക്) 2.0 ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കണ്ടെയ്‌നറുകളുടെ തത്സമയ ദൃശ്യപരത സാധ്യമാക്കുന്നു. എല്ലാ HSN (ഹാർമോണൈസ്ഡ് സിസ്റ്റം ഓഫ് നോമെൻക്ലേച്ചർ) കോഡുകളും ബന്ധപ്പെട്ട മന്ത്രാലയങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഉത്തരവാദിത്തവും നയരൂപീകരണവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

SMILE (സ്ട്രെങ്തെനിങ് മൾട്ടിമോഡൽ ആൻഡ് ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഇക്കോസിസ്റ്റം) പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിലുള്ള നഗര-സംസ്ഥാന തലങ്ങളിലെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് പദ്ധതികൾ ദേശീയ മുൻഗണനകളുമായി യോജിപ്പിക്കുന്നു. അന്തർദ്ദേശീയ ജലപാതകൾ കഴിഞ്ഞ വർഷം റെക്കോർഡ് 145.84 ദശലക്ഷം ടൺ ചരക്ക് നീക്കം ചെയ്തു. അതേസമയം പ്രത്യേക ചരക്ക് ഇടനാഴികളിലൂടെ റെയിൽ തിരക്ക് കുറയ്ക്കുന്നു. NICDC (നാഷണൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ കോറിഡോർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ)-ക്ക് കീഴിലുള്ള വ്യാവസായിക മേഖലകളിലെ പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ പാർക്കുകൾ നിക്ഷേപകർക്ക് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ജിഎസ്ടി, ഇ-വേ ബിൽ പോലുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾ അന്തർസംസ്ഥാന ചരക്കുനീക്കത്തിലെ ദീർഘകാലമായി നിലനിന്നിരുന്ന തടസ്സങ്ങൾ നീക്കി. ഈ ഇടപെടലുകൾ വ്യക്തമായ ഒരു ലക്ഷ്യത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു: ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചെലവുകൾ കുറയ്ക്കുക, കാര്യക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുക, ആഗോള വിതരണ ശൃംഖലയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥാനം ശക്തിപ്പെടുത്തുക.

ഗംഗാ സമതലത്തിലെ മൾട്ടിമോഡൽ ലോജിസ്റ്റിക്സ്

റോഡ്, റെയിൽ, ഉൾനാടൻ ജലപാതകൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ച്, ഗതാഗതം വേഗമേറിയതും ചെലവ് കുറഞ്ഞതും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരവുമാക്കുന്ന ഒരു സംയോജിത മൾട്ടിമോഡൽ സമീപനത്തിലൂടെ ഗംഗാ സമതലത്തിലുടനീളമുള്ള ലോജിസ്റ്റിക്സ് ശൃംഖലയെ ഇന്ത്യ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. അതിവേഗ റെയിൽ ചരക്ക് പാതയായ ഈസ്റ്റേൺ ഡെഡിക്കേറ്റഡ് ഫ്രൈറ്റ് കോറിഡോർ (EDFC) വാഗണുകളുടെ യാത്രാ സമയം 15-16 ദിവസത്തിൽ നിന്ന് 2-3 ദിവസമായി കുറയ്ക്കുകയും ട്രാൻസിറ്റ് സമയം 60 മണിക്കൂറിൽ നിന്ന് 35-38 മണിക്കൂറായി കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. റെയിൽ ശൃംഖലകളിലെ തിരക്ക് ലഘൂകരിക്കുന്ന തരത്തിൽ ഇപ്പോൾ പ്രയാഗ്‌രാജിലെ ഒരു കേന്ദ്ര നിയന്ത്രണ കേന്ദ്രം വഴിയാണ് ഇപ്പോൾ ചരക്ക് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. വാരാണസിയിൽ EDFC-യുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ഗംഗാ ജലപാതയുടെ പുനരുജ്ജീവനം, ഉത്പാദകരെ ഹാൽദിയ പോലുള്ള കിഴക്കൻ തുറമുഖങ്ങളിലേക്ക് കാര്യക്ഷമമായി ചരക്ക് നീക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഇൻവെൻ്ററി മാനേജ്‌മെൻ്റ് മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഉത്പാദന-കയറ്റുമതി സമയബന്ധിതമാക്കുന്നതിനും ഇടനാഴിക്കടുത്തുള്ള വെയർഹൗസിംഗ്, ലോജിസ്റ്റിക്സ് സൗകര്യങ്ങളുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വികസനം സഹായിച്ചു. ഈ പദ്ധതികളിൽ വേൾഡ് ബാങ്കിൻ്റെ ഗണ്യമായ നിക്ഷേപം ഉൾപ്പെടുന്നു: EDFC-ക്കും റെയിൽ ലോജിസ്റ്റിക്സ് സംരംഭങ്ങൾക്കുമായി 1.96 ബില്യൺ ഡോളറും ഗംഗാ ജലപാത വികസനത്തിന് 375 മില്യൺ ഡോളറും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഈ ശ്രമങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ച്, ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനും കാർബൺ പുറംതള്ളൽ കുറയ്ക്കുന്നതിനും ആഭ്യന്തര, അന്താരാഷ്ട്ര വിപണികളുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും സഹായിക്കുന്ന കാര്യക്ഷമവും സംയോജിതവുമായ ഒരു ലോജിസ്റ്റിക്സ് സംവിധാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ലോജിസ്റ്റിക്സിന് മുമ്പത്തേക്കാൾ പ്രാധാന്യം എന്തുകൊണ്ട്?

ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ പാത കാര്യക്ഷമമായ ലോജിസ്റ്റിക്സിനെ കൂടുതലായി ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് മത്സരക്ഷമതയും ആഗോള കണക്റ്റിവിറ്റിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രധാനമാണ്.

ദേശീയ ലോജിസ്റ്റിക്സ് നയവും പിഎം ഗതിശക്തിയും ഈ പരിവർത്തനത്തിന് പുതിയ ഊർജ്ജം പകർന്നു, കൂടുതൽ സംയോജിതവും ഡാറ്റാധിഷ്ഠിതവുമായ ഒരു ലോജിസ്റ്റിക്സ് ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടു. എന്നാൽ സ്ട്രാറ്റജിക്ക് കൃത്യത ആവശ്യമാണ്, അത് ആരംഭിക്കുന്നത് ലോജിസ്റ്റിക്സിന്റെ യഥാർത്ഥ ചെലവ് അറിയുന്നതിലൂടെയാണ്.

ഏറ്റവും പുതിയ വിവരങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, ലോജിസ്റ്റിക്സിൻ്റെ യഥാർത്ഥ ചെലവ് മുമ്പ് അധികമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ജിഡിപിയുടെ 13 മുതൽ 14 ശതമാനം വരെയുള്ള കണക്കുകൾ ഭാഗികമായതോ ബാഹ്യമായതോ ആയ ഡാറ്റയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ഇത് നയരൂപീകരണത്തിലും ആഗോള തലത്തിലുള്ള ധാരണകളിലും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.

അതിൽ ഇപ്പോൾ മാറ്റം വന്നിരിക്കുന്നു.

ദേശീയ കൗൺസിൽ ഓഫ് അപ്ലൈഡ് ഇക്കണോമിക് റിസർച്ചുമായി (NCAER) സഹകരിച്ച് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെൻ്റ് ഫോർ പ്രൊമോഷൻ ഓഫ് ഇൻഡസ്ട്രി ആൻഡ് ഇൻ്റേണൽ ട്രേഡ് (DPIIT) നടത്തിയ, അസസ്‌മെൻ്റ് ഓഫ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് കോസ്റ്റ് ഇൻ ഇന്ത്യ എന്ന പുതിയ പഠനം ശാസ്ത്രീയമായ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയ ഒരു കണക്ക് നൽകുന്നു. 3,500-ൽ അധികം വ്യവസായ പങ്കാളികളിൽ നിന്നുള്ള പ്രാഥമിക ഡാറ്റയും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് ആൻഡ് പ്രോഗ്രാം ഇംപ്ലിമെന്റേഷൻ മന്ത്രാലയം (MOSPI), റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI), ഗുഡ്സ് ആൻഡ് സർവീസസ് ടാക്സ് നെറ്റ്‌വർക്ക് (GSTN) എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ദ്വിതീയ ഡാറ്റയും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഹൈബ്രിഡ് രീതിശാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് 2023 മുതൽ 2024 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ഇന്ത്യയുടെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചെലവ് ജിഡിപിയുടെ 7.97 ശതമാനവും സേവനേതര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ 9.09 ശതമാനവുമാണെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, മൊത്തം ചെലവ് ₹24.01 ലക്ഷം കോടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഇത് വെറുമൊരു തലക്കെട്ടിലെ സംഖ്യയേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ചെലവ് ഘടകങ്ങൾ, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വലുപ്പം, ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ തരം എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിശദമായ വിവരങ്ങൾ ഈ റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്നു. ഒരു സുപ്രധാനമായ ഉൾക്കാഴ്ച ഇത് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു: ചെറിയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചെലവ് ഗണ്യമായി കൂടുതലാണ്, ഇത് അവർക്ക് വളരാനും മത്സരിക്കാനുമുള്ള കഴിവിനെ ബാധിക്കുന്നു. വിവിധ ഗതാഗത രീതികളിലെയും ദൂരങ്ങളിലെയും ടൺ-കിലോമീറ്ററിനുള്ള ബെഞ്ച്മാർക്ക് ചരക്ക് ചെലവുകളും പഠനം അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഡാറ്റ മെച്ചപ്പെട്ട വിതരണ ശൃംഖല ആസൂത്രണത്തിനും വിലനിർണ്ണയത്തിനും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.

കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി മൾട്ടിമോഡൽ ഗതാഗതം ഉയർന്നുവരുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഏകദേശം 600 കിലോമീറ്റർ ദൂരമുള്ള യാത്രകളിൽ, ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും 50 കിലോമീറ്ററുകളിലെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ മൊത്തം ലോജിസ്റ്റിക്സ് ചെലവ് ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് കാണിക്കുന്നു. ഇത് അവസാന മൈൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യവും മൾട്ടിമോഡൽ ലോജിസ്റ്റിക്സ് സംയോജനത്തിൻ്റെ ആവശ്യകതയും അടിവരയിടുന്നു.

ഈ കണ്ടെത്തലുകളെല്ലാം തത്സമയ വിശകലനത്തിനും വിവരമറിഞ്ഞുള്ള തീരുമാനമെടുക്കലിനും പിന്തുണ നൽകാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു പുതിയ ഇൻ്ററാക്ടീവ് ഡാഷ്‌ബോർഡിലൂടെ ലഭ്യമാണ്. ഈ ഡാറ്റാധിഷ്ഠിത വ്യക്തതയോടെ, ​ഗവൺമെന്റിനും വ്യവസായത്തിനും കൂടുതൽ മികച്ച നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്താനും കൃത്യമായ നയങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യാനും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നവീകരിക്കാനും കഴിയും. ഇത് ഇന്ത്യയെ ഒരു ആഗോള ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഹബ്ബായി മാറാനുള്ള ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഇനി ഒരു ബ്ലാക്ക് ബോക്സല്ല. കൃത്യമായ ചെലവ് കണക്കുകൾ, പ്രായോഗികമായ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ, ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, ഇന്ത്യ തൻ്റെ വിതരണ ശൃംഖലകളെ മറഞ്ഞിരുന്ന ഒരു ഭാരത്തിൽ നിന്ന് ശക്തിയുടെ ഉറവിടമാക്കി മാറ്റുകയാണ്.

2025: ഇന്ത്യയുടെ വിതരണ ശൃംഖലകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു

അളവ്, പ്രാദേശിക ആസൂത്രണം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ഡാറ്റാ സംയോജനം എന്നിവയിലുടനീളം ലോജിസ്റ്റിക്സിനെ നവീകരിക്കാനുള്ള ​ഗവൺമെന്റിന്റെ ശ്രമങ്ങൾ 2025-ൽ ആരംഭിച്ച നിരവധി സംരംഭങ്ങൾ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. തടസ്സങ്ങൾ നീക്കാനും ചലനം ത്വരിതപ്പെടുത്താനും വിതരണ ശൃംഖലകൾക്ക് അതിവേഗം നൽകാനുമായി ഈ പുതിയ തലമുറ ലോജിസ്റ്റിക്സ് പരിപാടികൾ അനാച്ഛാദനം ചെയ്തു.

1. PM ഗതിശക്തി: സംയോജിത ആസൂത്രണത്തിന് പ്രേരണ നൽകുന്നു

PM ഗതിശക്തി ദേശീയ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ്റെ നാല് വർഷത്തെ അനുസ്മരണ വേളയിൽ, ഈ വഴിത്തിരിവായ സംരംഭത്തിൻ്റെ പരിവർത്തനാത്മക സ്വാധീനം എടുത്തുകാണിക്കുകയും നിരവധി പ്രധാന സംരംഭങ്ങൾ അനാച്ഛാദനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പ്രധാന പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

• PM ഗതിശക്തി ജില്ലാ മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകൾ: സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പദ്ധതികൾക്ക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിനായി 112 അഭിലാഷ ജില്ലകളിലും ഇവ അവതരിപ്പിച്ചു.
• PM ഗതിശക്തി – ഓഫ്‌ഷോർ: വിൻഡ് ഫാമുകൾ, സമുദ്ര വിഭവങ്ങളുടെ പര്യവേക്ഷണം, തീരദേശ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഓഫ്‌ഷോർ പദ്ധതികൾക്ക് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിനായി വിവിധ മന്ത്രാലയങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭൗമ-സ്ഥല സംബന്ധമായ ഡാറ്റ ഏകീകരിക്കുന്നു. ഇത് നിയന്ത്രണപരവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ അപകടസാധ്യതകൾ കുറയ്ക്കുന്നു.
• PM ഗതിശക്തി പബ്ലിക്: സ്വകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഗവേഷകർ, പൗരന്മാർ എന്നിവർക്ക് 230 സെൻസിറ്റീവ് അല്ലാത്ത ഡാറ്റാ സെറ്റുകളിലേക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്ന വെബ് അധിഷ്ഠിത പ്ലാറ്റ്‌ഫോം. ഇത് സുതാര്യത, ഡാറ്റാധിഷ്ഠിത തീരുമാനമെടുക്കൽ, വിവിധ മേഖലകളിലെ സഹകരണം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
• നോളജ് മാനേജ്‌മെൻ്റ് സംവിധാനം, NMP ഡാഷ്‌ബോർഡ്, വികേന്ദ്രീകൃത ഡാറ്റാ അപ്‌ലോഡിംഗ് സംവിധാനം: ​ഗവൺമെന്റ് വകുപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം, സുതാര്യത, പരസ്പരം പഠിക്കാനുള്ള അവസരം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.
• കോമ്പൻഡിയം വോളിയം-3: സാമൂഹികം, സാമ്പത്തികം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മേഖലകൾ എന്നിവയിലുടനീളമുള്ള മികച്ച സമ്പ്രദായങ്ങളും വിജയകരമായ ഉപയോഗ കേസുകളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു.
• LEAPS 2025: ലോജിസ്റ്റിക്സ് പ്രകടനം ബെഞ്ച്മാർക്ക് ചെയ്യുന്നതിനും ഈ മേഖലയിലെ നവീകരണവും സുസ്ഥിരതയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള DPIIT-യുടെ സംരംഭമാണിത്.

2. SMILE: നഗരതല ലോജിസ്റ്റിക്സ് ആസൂത്രണം

ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് ബാങ്കുമായി (ADB) സഹകരിച്ച് DPIIT വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത മൾട്ടിമോഡൽ, ഇൻ്റഗ്രേറ്റഡ് ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഇക്കോസിസ്റ്റം (SMILE) പരിപാടി, സംസ്ഥാനതലത്തിലും നഗരതലത്തിലും ലോജിസ്റ്റിക്സുകൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഈ സംരംഭത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി, പ്രാദേശിക ലോജിസ്റ്റിക്സ് സംവിധാനങ്ങൾ ദേശീയ മുൻഗണനകളുമായി എങ്ങനെ ഫലപ്രദമായി സംയോജിക്കാമെന്ന് തെളിയിക്കുന്നതിനായി എട്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ എട്ട് നഗരങ്ങളിൽ പദ്ധതികൾക്ക് തുടക്കമിട്ടു.

SMILE രണ്ട് മേഖലകളിലായി പരസ്പരം യോജിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു:

സംസ്ഥാനതലം: ഇത് വളർച്ചാ കേന്ദ്രങ്ങളെ ട്രങ്ക് റൂട്ടുകൾ, സാമ്പത്തിക ഇടനാഴികൾ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഗേറ്റ്‌വേകൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

നഗരതലം: ഇത് നഗരങ്ങളിലെ ചരക്ക് നീക്കത്തെ നഗര മൊബിലിറ്റി ചട്ടക്കൂടുകൾ, മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകൾ, ഭൂവിനിയോഗ നയങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ദ്വിതല സമീപനം ലോജിസ്റ്റിക്സിനെ ഒരു പുനർചിന്തനം എന്നതിൽ നിന്ന് മാറ്റി, സാമ്പത്തിക-സ്ഥലപരമായ ആസൂത്രണത്തിന്റെ അന്തർനിർമ്മിത പാളിയാക്കി മാറ്റുന്നു.

SMILE-ന് കീഴിലുള്ള എട്ട് പൈലറ്റ് നഗരങ്ങളിൽ ഓരോന്നും നഗര, നഗരപ്രാന്ത മേഖലകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സംയോജിത ലോജിസ്റ്റിക്സ് പ്ലാനുകൾ നിർമ്മിക്കും. ഈ പദ്ധതികൾ പ്രാദേശിക ചില്ലറ  വ്യാപാരികൾ, ഇ-കൊമേഴ്സ് ഡെലിവറി റൂട്ടുകൾ, വെയർഹൗസിങ് ക്ലസ്റ്ററുകൾ, ട്രക്ക് ടെർമിനലുകൾ, ലാസ്റ്റ്-മൈൽ ഇടനാഴികൾ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചരക്ക് നീക്കം തീവ്രമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാപ്പ് ചെയ്യുകയും ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഡാറ്റാധിഷ്ഠിത തീരുമാനങ്ങളെ വ്യക്തമായ നഗര നയങ്ങളോടും സ്ഥാപനപരമായ ഏകോപനത്തോടും സംയോജിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. ശബ്ദ മലിനീകരണം കുറയ്ക്കൽ, നഗരത്തിലെ തിരക്ക് കുറയ്ക്കൽ, കുറഞ്ഞതോ അല്ലെങ്കിൽ പൂജ്യമോ എമിഷനുള്ള വാഹനങ്ങൾ, പ്രോസസ് ഓട്ടോമേഷൻ, ചരക്ക്-യാത്രാ ഒഴുക്കുകൾ തമ്മിലുള്ള ശക്തമായ ഏകോപനം എന്നിവയിൽ ഈ പദ്ധതികൾ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

കേന്ദ്ര, സംസ്ഥാന, നനഗര ഏജൻസികൾ, സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ, സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ എന്നിവ ഏകോപിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ദേശീയ മാതൃകയായിരിക്കും ഇതിൻ്റെ ഫലം. ഇത് സുസ്ഥിരമായ നഗര ചരക്ക് ഗതാഗതം, വേഗത്തിലുള്ളതും താങ്ങാനാവുന്നതുമായ ചരക്ക് നീക്കം, വൃത്തിയുള്ളതും തിരക്ക് കുറഞ്ഞതുമായ നഗരങ്ങൾ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് മൂല്യ ശൃംഖലയിലുടനീളം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

3. LEADS 2025: ലോജിസ്റ്റിക്‌സിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സ്കോറിംഗ്

ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഈസ് എക്രോസ് ഡിഫറൻ്റ് സ്റ്റേറ്റ്സ് (LEADS) 2025 സംരംഭം സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും ലോജിസ്റ്റിക്സ് പ്രകടനം അളക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ മാനദണ്ഡം സ്ഥാപിക്കുന്നു. കൂടുതൽ സമഗ്രമായ ഒരു ചട്ടക്കൂടായി ഇത് വികസിക്കുമ്പോൾ, LEADS ഇപ്പോൾ അവബോധത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിവരങ്ങളും വസ്തുനിഷ്ഠമായ ഡാറ്റയും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. രണ്ടാമത്തേത്, അതായത് വസ്തുനിഷ്ഠ ഡാറ്റ, ചട്ടക്കൂടിൻ്റെ 32.5% വരും, ഇത് ഇനിയും വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. നിയന്ത്രണപരവും സ്ഥാപനപരവുമായ പിന്തുണ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് പ്രാപ്തമാക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, സേവനങ്ങൾ, പ്രവർത്തന അന്തരീക്ഷം, സുസ്ഥിരത എന്നിവയെല്ലാം ഈ വിലയിരുത്തൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

അഞ്ച് മുതൽ ഏഴ് വരെയുള്ള പ്രധാന ഗതാഗത ഇടനാഴികളെയും ഈ സംരംഭം നിരീക്ഷിക്കുന്നു, യാത്രാ സമയം, ട്രക്കുകളുടെ ശരാശരി വേഗത, കാത്തിരിപ്പ് കാലയളവുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള തത്സമയ ഡാറ്റ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. API പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയ ടൂളുകൾ റോഡ് വേഗതയുടെ സെക്ഷൻ തിരിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണം അനുവദിക്കുന്നു, ഇത് കാലതാമസ പോയിൻ്റുകളും പ്രകടനത്തിലെ വിടവുകളും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. വിശദമായ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ നൽകുകയും ലോജിസ്റ്റിക്സ് സംവിധാനങ്ങളുടെ പുരോഗതിയുടെ ഗതി നിരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ, സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും ലോജിസ്റ്റിക്സ് കാര്യക്ഷമതയും വിതരണ ശൃംഖലയുടെ കരുത്തും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രധാന സംവിധാനമായി LEADS പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള പുരോഗതിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

4. LDB 2.0: വിപണികളെ ചലിപ്പിക്കുന്ന ദൃശ്യപരത

നവീകരിച്ച ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഡാറ്റാ ബാങ്ക് 2.0 (LDB 2.0) ഇപ്പോൾ ULIP APIകളുമായി സമന്വയിപ്പിക്കുന്നു, ഇത് കയറ്റുമതിക്കാർക്കും MSMEകൾക്കും റോഡ്, റെയിൽ, കടൽ, ആഴക്കടൽ എന്നിവയിലുടനീളം തത്സമയ ദൃശ്യപരത വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഒരു ലൈവ് കണ്ടെയ്‌നർ ഹീറ്റ്‌മാപ്പ്, കണ്ടെയ്‌നറുകൾ എവിടെയാണ് വൈകുന്നതെന്ന് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു, ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ വഷളാകുന്നതിനുമുമ്പ് വേഗത്തിലുള്ള തിരുത്തൽ നടപടികൾ സാധ്യമാക്കുന്നു. കണ്ടെയ്‌നർ നമ്പർ, വാഹന നമ്പർ, റെയിൽവേ FNR (ഫ്രൈറ്റ് നെയിം റെക്കോർഡ്) നമ്പറുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ ചരക്കുകൾ ട്രാക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയും.

ഒരുകാലത്ത് ദിവസങ്ങളോളം ഏകോപനവും ഊഹാപോഹവും ആവശ്യമായിരുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഒറ്റ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ തൽക്ഷണം ദൃശ്യമാകുന്നു.

5. IPRS 3.0: വ്യാവസായിക പാർക്കുകളുടെ റാങ്കിംഗ്

DPIITയും ഏഷ്യൻ ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് ബാങ്കും ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത വ്യാവസായിക പാർക്ക് റേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം (IPRS) 3.0, ഇന്ത്യയുടെ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്ക് സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് വിശാലമായ പ്രകടന സൂചകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യാവസായിക പാർക്കുകളെ വിലയിരുത്തുന്നു, അതുവഴി മികവ് എവിടെയാണെന്നും എവിടെയാണ് മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമെന്നും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു.

ഓരോ പാർക്കിനെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാരം, ലോജിസ്റ്റിക്സ് കണക്റ്റിവിറ്റി, ഡിജിറ്റൽ സന്നദ്ധത, സുസ്ഥിരതാ സവിശേഷതകൾ, വാടകക്കാരുടെ സംതൃപ്തി തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലീഡർ, ചലഞ്ചർ, ആസ്പിരർ എന്നിങ്ങനെ വിലയിരുത്തുകയും തരംതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വ്യക്തവും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഗ്രേഡിംഗ് നിക്ഷേപകർക്ക് തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ വിശ്വസനീയമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു, അതോടൊപ്പം സംസ്ഥാനങ്ങളെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളെയും അവരുടെ സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കാനും കൂടുതൽ നിക്ഷേപങ്ങൾ ആകർഷിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

എൻഐസിഡിസിയുടെ കീഴിൽ 20 പ്ലഗ്-ആൻഡ്-പ്ലേ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ പാർക്കുകൾ വികസനത്തിലാണ്. നാലെണ്ണം പൂർത്തിയായി, ബാക്കി നാലെണ്ണം നിർമ്മാണത്തിലാണ്, പലതും ആസൂത്രണത്തിൻ്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിലാണ്. പ്രവർത്തന സജ്ജമായ ഈ പാർക്കുകൾ വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പ്രവേശന തടസ്സങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുകയും ഈസ് ഓഫ് ഡൂയിംഗ് ബിസിനസ്സിലും വ്യാവസായിക വളർച്ചയിലും ഇന്ത്യക്ക് ഗൗരവമായ താൽപ്പര്യമുണ്ടെന്ന് ആഗോള, ആഭ്യന്തര നിക്ഷേപകർക്ക് ശക്തമായ സൂചന നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. IPRS 3.0 ഉപയോഗിച്ച്, ഇന്ത്യ കൂടുതൽ പാർക്കുകൾ നിർമ്മിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്. അത് കൂടുതൽ മത്സരാധിഷ്ഠിതവും കൂടുതൽ എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും ദേശീയ വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതുമായ മികച്ചവ നിർമ്മിക്കുകയാണ്.

6. HSN കോഡുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൈഡ്ബുക്ക്: പ്രാധാന്യമുള്ള വ്യക്തത

31 മന്ത്രാലയങ്ങളിലായി 12,167 HSN കോഡുകൾ ഒരു സമഗ്ര ഗൈഡ്ബുക്കിൽ മാപ്പ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഓരോ HSN കോഡിനെയും അതത് മന്ത്രാലയവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്, വ്യവസായത്തിന് അവരുടെ മേഖലകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രക്രിയകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കും. ബിസിനസ്സുകൾക്ക്, ഇത് ഏകോപനം ലളിതമാക്കുന്നു. നയരൂപകർത്താക്കൾക്ക്, ഇത് ഉത്തരവാദിത്തം ‌മൂർച്ച കൂട്ടുന്നു. വ്യാപാര ഇടനിലക്കാർക്ക്, ഇത് ആഗോള വേദിയിൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ഉപസംഹാരം

ലോജിസ്റ്റിക്സ് വളരെക്കാലമായി പിന്നണിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒന്നാണ്, ഇപ്പോൾ അതിന് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ പതിറ്റാണ്ടുകൾ പാതകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും സംവിധാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു, നിലവിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഈ ശ്രമങ്ങളെ കൂടുതൽ വേഗത്തിലും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരവും പൂർണ്ണമായും ബന്ധിപ്പിച്ചും മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

'മേക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ' ഫാക്ടറികൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ, ലോജിസ്റ്റിക്സ് ഹൈവേകളും ജലപാതകളും ഡാറ്റാ ഫ്ലോകളും നിർമ്മിക്കുന്നു, അത് അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കുന്നു. പിഎം ഗതിശക്തി പബ്ലിക്/ഓഫ്‌ഷോർ, SMILE, LEAPS 2025, LEADS 2025, IPRS 3.0, LDB 2.0 തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങളോടും ഗ്രീൻ ഇടനാഴികളോടും കൂടി, ഇന്ത്യ അതിൻ്റെ ലോജിസ്റ്റിക്സിനെ ഒരു ചെലവ് കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ശക്തമായ ഒരു മത്സരാധിഷ്ഠിത നേട്ട സംവിധാനമായി  രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുകയാണ്. വളർച്ചാ എഞ്ചിൻ എന്നതിൽ നിന്ന് ആഗോള മേൽക്കൈയിലേക്കുള്ള യാത്ര ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു.

References

Ministry of Commerce and Industry:

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168995
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168994
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168993
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168992
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168989
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168987
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2168986
• https://www.pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=2155481
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178621
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178500
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178521
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178543 
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178546

Press Information Bureau:

• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155038&ModuleId=3

Others:

• https://x.com/worldbankindia/status/1984523302032064928?s=46&t=sD1Bk0UC7F2kqT4XznkkgA

Click here to see in PDF

***

SK