ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਕਲਾ ਨਿਧੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, 29 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 4:00 ਵਜੇ ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੇ ਸੰਵੇਤ ਔਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਆਤਮਬੋਧ ਸੇ ਵਿਸ਼ਵਬੋਧ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਡਾ. ਭਾਗਯੇਸ਼ ਝਾ, ਆਈਏਐੱਸ (ਰਿਟਾਇਰਡ) ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਟ੍ਰਸਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਬਹਾਦਰ ਰਾਏ ਕਰਨਗੇ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸੁਆਗਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਦੇਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਡਾ.) ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ੍ਰ ਗੌੜ, ਡੀਨ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ) ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਕਲਾ ਨਿਧੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

 

ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਕਚਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੁਪਹਿਰ 3:30 ਵਜੇ ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨਮ I ਅਤੇ II ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ “ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ – ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਆਫ ਦਾ ਲੂਮ ਫਰੌਮ ਦਾ ਵੌਲਟ ਆਫ ਏ ਵਿਜ਼ਨਰੀ” ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਜੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲਭ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਸੰਚਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੱਪੜੇ, ਯਾਦਗਾਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵੰਤ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

 

ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 7 ਜਨਵਰੀ 2026 ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਦੇ ਲਈ ਸਵੇਰੇ 10:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 5:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਲਾ ਨਿਧੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

 

ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਕੱਤਰ, ਡਾ. ਸੱਚਿਦਾਨੰਦ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ’ ਸਿਰਫ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੁਸੰਗਤ ਕਿਊਰੇਟੋਰੀਅਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਖੋਜ, ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਦੇ ਉਸ ਆਜੀਵਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੁੰਦਰਤਾ  ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 

ਇਸੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੇ ਡੀਨ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ (ਡਾ.) ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦ੍ਰ ਗੌੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੱਪੜਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੱਪੜਾ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਇਸ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ’ ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਦੇ ਉਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁਲਵਾਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

 

ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੂ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਈਜੀਐੱਨਸੀਏ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਚਲਾ ਪਾਂਡਿਆ ਨੇ ਕੱਪੜਾ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਾ. ਕਪਿਲਾ ਵਾਤਸਯਾਯਨ ਜਿਹੀ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ।

ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਿਲਪ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਆਰਕਾਇਵਿਸਟ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚਰ ਸੁਸ਼੍ਰੀ ਸਾਰਿਕਾ ਅਗ੍ਰਵਾਲ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

****

ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਤਿਵਾਰੀ

(Release ID: 2209110) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 28