ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 2025 'ಪ್ರಥಮಗಳ' ವರ್ಷವೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. 5,270 ಮೀಟರ್‌ ಗಳಷ್ಟು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವ ಆಳದಲ್ಲಿ ಆಳಸಮುದ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗೆ, ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoES) 2025ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ನೀಲನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. 

ವರ್ಷವು ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಚಿವಾಲಯದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ನೇರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ: ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುವ ವಿಜ್ಞಾನ

ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತೃತೀಯ ಪಕ್ಷದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯು (Third-party audit) ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಹೈ-ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 1,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದರಿಂದ ದೊರೆತ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವು ಬರೋಬ್ಬರಿ 50,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಲಾಭವು ನೇರವಾಗಿ ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಸುಮಾರು 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ದೈನಂದಿನ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸಣ್ಣ ರೈತರು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಆಳಸಮುದ್ರದ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯತ್ತ ಭಾರತದ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಈ ವರ್ಷ ಸಾಗರದ ತಳವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.

ಆಳಸಮುದ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ (Deep Sea Mining): 5,270 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸುವ ಆಳದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಆಳಸಮುದ್ರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದು ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.

"ಸಮುದ್ರಯಾನ" ಮಿಷನ್: ಭಾರತದ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ MATSYA ತನ್ನ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಂಟಿ ಮಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು 5,002 ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ರಕ್ಷಣೆ

ಸಚಿವಾಲಯವು ಕೇವಲ ದಿಗಂತದತ್ತ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ತೀರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯತ್ತಲೂ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಲಕ್ಷದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ನೀರು: ಮೂರು ಹೊಸ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಲವಣಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ (Desalination) ಘಟಕಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ತಾಜಾ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಕರು: 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ 'ಸಾಗರ್ ತಾರಾ' ಮತ್ತು 'ಸಾಗರ್ ಅನ್ವೇಷಿಕಾ' ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸಮುದ್ರದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತಿವೆ.

ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ: ಸುನಾಮಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಈ ವರ್ಷ ಸಂಭವಿಸಿದ 32 ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ತೀರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಉಳಿಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದ ಮುನ್ನೋಟ

ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು 'ಮಿಷನ್ ಮೌಸಮ್' ಮತ್ತು 'IMD ವಿಷನ್ 2047' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 21 PFlops ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಯ ರಕ್ಷಣೆ, ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಶಕ್ತಿ 

ನಾವು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಮ್ಮ 7,500 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿಗೆ ತರುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! ಅದು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಶುದ್ಧ ನೀರು: ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ 3 ಹೊಸ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಲವಣಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ (Desalination) ಘಟಕಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಮ್ಮ ಹೊಸ ನೌಕೆಗಳಾದ 'ಸಾಗರ್ ತಾರಾ' ಮತ್ತು 'ಸಾಗರ್ ಅನ್ವೇಷಿಕಾ' ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತಿವೆ.

24/7 ಸುರಕ್ಷತೆ: ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ನಮ್ಮ ಸುನಾಮಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವು ಈ ವರ್ಷ 32 ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ: #MissionMausam ಮತ್ತು #IMDVision2047 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 21 PFlops ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದರರ್ಥ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಭಾರತೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ.  

"ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ—ಅದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗಾಗಿ ಎಂದು ನಾವು 2025ರಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ," ಎಂದು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoES) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಹೇಳಿದರು. "ವಿದರ್ಭದ ರೈತ ಮಳೆಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕರು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವು ಭಾರತವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸದೃಢ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ."

2025ರಲ್ಲಿ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoES) ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು, ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು

• ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಜನವರಿ 17, 2025 ರಂದು ಚೆಟ್ಲಾಟ್ (ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ) ನಲ್ಲಿ NIOT ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 1.5 ಲಕ್ಷ ಲೀಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದ ಉಷ್ಣ ಲವಣಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ (LTTD) ಘಟಕವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
• ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2025 ರಂದು 'ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ'ಯನ್ನು (ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಲಭ್ಯ) ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಶಬ್ದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು.
  • ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಸಾಗರ ಸಮ್ಮೇಳನ-3 ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ NCCR ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ 'SAHAV' ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸಾಗರ ಆಡಳಿತದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 27, 2025 ರಂದು ರಾಯ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಡಾಪ್ಲರ್ ಹವಾಮಾನ ರೇಡಾರ್‌ ಗಳನ್ನು (DWR) ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.

    

• ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾದ ಡಾ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಮೇ 22, 2025 ರಂದು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ NCPOR ನ ನೂತನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾದ—ಪೋಲಾರ್ ಭವನ, ಸೈನ್ಸ್ ಆನ್ ಸ್ಪಿಯರ್ (SOS) ಮತ್ತು ಸಾಗರ್ ಭವನಗಳನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಪೋಲಾರ್ ಭವನವು (11,378 ಚ.ಮೀ; ₹55 ಕೋಟಿ) ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನವಾದ 'ಡೈನಾಮಿಕ್ ಅರ್ಥ್-ವಿಶುವಲೈಸೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಸಾಗರ್ ಭವನವು (1,772 ಚ.ಮೀ; ₹13 ಕೋಟಿ) ವಿಶೇಷ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲೀನ್‌ ರೂಮ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2025 ರಂದು NIOT ನಲ್ಲಿ 'ಮೂರ್ಡ್ ಬೋಯ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಷನ್' (Moored Buoy Sensor Calibration) ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಹಕತೆ (Conductivity) ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನದ ಸೆನ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಷನ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ NIOT ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
  • ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2025 ರಂದು ಅಂಡಮಾನ್‌ ನ ಉತ್ತರ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ (North Bay), ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Sub-sea feeder system) ಹೊಂದಿರುವ 10 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಮುಳುಗಡೆ ಪಂಜರದ (Submerged cage) ಸಮುದ್ರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ / ಮೆಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (AI/ML) ಆಧಾರಿತ ಮೀನಿನ ಜೈವಿಕ ರಾಶಿ (Biomass) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2025 ರಂದು NCESS ನಲ್ಲಿ 'ಕ್ವಾಡ್ರುಪೋಲ್ ಇಂಡಕ್ಟಿವ್ಲಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್' (Q-ICP-MS) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾದರಿಗಳ ನಿಖರವಾದ ಭೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಧಾತುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು (Geochemical and elemental analysis) ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ NCPOR ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 4ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (National Conference on Polar Science) 'ಓಪನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಷನ್ಸ್' ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ 160 ಯುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 265 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಧ್ರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoES) ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಿಂದ 9, 2025 ರವರೆಗೆ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಬ್ಬವನ್ನು (IISF) ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸಿತು.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ONGC ಮೂಲಕ ಬಹು-ಚಾನೆಲ್ ಸಿಸ್ಮಿಕ್ ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಭಾರತದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಸ್ತೃತ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ (Extended Continental Shelf) ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ONGC ಆರಂಭಿಕ ಡೇಟಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoES) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮರಣ ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎನ್‌ಡಿಎಂಎ (NDMA) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಶಾಖಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (Heat Action Plans) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
• ಹೈ-ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಕಪಲ್ಡ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸಚಿವಾಲಯವು ತನ್ನ ಹೈ-ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ (HPC) ಸೌಲಭ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಮಾರು 21 PFlops ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MeitY) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಎಂ. ಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2025 ರಂದು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ 'ಅರ್ಬನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್-ಸೈನ್ಸ್ ಟು ಸೊಸೈಟಿ' (UES25) ಎಂಬ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ MeitY ಅನುದಾನಿತ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮಿಷನ್' (NSM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರ ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಹವಾಮಾನ, ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರವಾಹದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ನೀಡಲಿದೆ.
• ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 4ನೇ ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಭೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2025 ರಂದು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಈ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು- ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಸಹಿತ ಸಬ್ಮರ್ಸಿಬಲ್, ಸಾಗರ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು, ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನೆ, ಸಾಗರದಿಂದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸಿಹಿನೀರು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಾಗರ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ಸಮುದ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2025 ರಂದು ಮೇಘಾಲಯದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ESSO) ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DG) ಡಾ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ESSO ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಭಾರತದ 'ವಿಷನ್ 2047' ರ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
• 9ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಂಚು ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು (National Lightning Conference) ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2025 ರಂದು ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು MOES-NDMA-IMD-CROPC ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಬಾರಿಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಸ್ತು — "ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ವಿರುದ್ಧ ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸವಾಲು, ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಎಂ. ರವಿಚಂದ್ರನ್, ಐಎಂಡಿ (IMD) ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಡಾ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣ್ಯರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.

 

*****

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2208003) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 43