ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਵਿਭਾਗ
ਊਰਜਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ: ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ
"ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ, ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਸਥਿਰ, 24x7 ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ"
ਭਾਰਤ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗਾ; ਇਹ ਸਾਫ਼ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ: ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ
ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਨੀਤੀਗਤ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਹੈ: ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ
Posted On:
19 DEC 2025 5:04PM by PIB Chandigarh
ਦਸੰਬਰ 19: ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਊਰਜਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁਣ ਚੋਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਆਰਥਿਕ, ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਵੱਛ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲੀ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਅਪਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਅਰਥਹੀਣ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ, ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੌਸਿਲ ਫਿਊਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਟਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਊਰਜਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਊਰਜਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰਾਣੇ ਊਰਜਾ ਮਾਡਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਸਪੇਅਰ ਪਾਰਟਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।"
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 2070 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੈੱਟ ਜ਼ੀਰੋ ਟੀਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ 2047 ਤੱਕ 100 ਗੀਗਾਵਾਟ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਤਕਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਖਾਸ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਉਪਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਊਰਜਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ- ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ, ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਅਤੇ ਐਡਵਾਂਸਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ - ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ, ਸਥਿਰ, 24x7ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਭਵਿੱਖ ਇੱਕ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਊਰਜਾ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਗਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇ।"
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ 'ਏਆਈ ਪਲੱਸ ਹਿਊਮਨ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ' ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਰਣਨੀਤੀ ਵੀ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਸਮਾਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਲੇਰਾਨਾ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੁਧਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਵਰਗੇ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਜੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਯਥਾਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਨਤਕ-ਨਿਜੀ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਕੇਲ, ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।"
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ, ਸਾਂਝਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਾਰਵਾਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।"
ਡਾ. ਜਿਤੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਹੀ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, "ਸਵੱਛ ਊਰਜਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਸੀਂ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਂਗੇ, ਨਵੀਨਤਾ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਾਂਗੇ।"




*****
ਐੱਨਕੇਆਰ/ਏਕੇ/ਏਕੇ
(Release ID: 2207252)
ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 19