ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ ਬਾਰੇ ਅੱਪਡੇਟ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਿਊਐੱਚਓ) ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਟੀਬੀ ਰਿਪੋਰਟ 2025 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 2015 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੀਬੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਈ 21% ਦੀ ਕਮੀ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ 237 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 187 ਰਹਿ ਗਏ: ਡਬਲਿਊਐੱਚਓ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਟੀਬੀ ਰਿਪੋਰਟ 2025
ਸਰਕਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੀਬੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ - 2015 ਵਿੱਚ 53% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2024 ਤੱਕ 92% ਤੱਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Posted On:
12 DEC 2025 4:27PM by PIB Chandigarh
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਟੀਬੀ ਰਿਪੋਰਟ 2025 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ 21% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ 237 ਕੇਸ ਸਨ, ਉਹ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਆਬਾਦੀ ਪਿੱਛੇ 187 ਕੇਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਲਾਜ ਕਵਰੇਜ 2015 ਵਿੱਚ 53% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 92% ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੇ ਖੁੰਝੇ ਹੋਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਬੀ ਖਾਤਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਨਐੱਚਐੱਮ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੀਬੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ, ਛਾਤੀ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕੀ ਟੀਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਊਕਲਿਕ ਐਸਿਡ ਐਂਪਲੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਟੈਸਟ (ਐੱਨਏਏਟੀ), ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਟੀਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟੀਬੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਪੋਸ਼ਣ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਉਪਾਅ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
-
ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਚ ਟੀਬੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ।
-
ਟੀਬੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਉਪਕਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
-
ਮੁੱਖ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਟੀਬੀ ਕੇਸ ਖੋਜ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣਾ।
-
ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਆਰੋਗਯ ਮੰਦਿਰ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਟੀਬੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸੇਵਾਵਾਂ।
-
ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ।
-
ਉਪ-ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਮੌਲੀਕਿਉਲਰ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ।
-
ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੀਬਰ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ (ਆਈਈਸੀ) ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
-
ਟੀਬੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀਬੀ ਰੋਕਥਾਮ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ।
-
ਨਿਕਸੈ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਅਧਿਸੂਚਿਤ ਟੀਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ।
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਨੁਪ੍ਰਿਆ ਪਟੇਲ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
****
ਐੱਸਆਰ
HFW/ ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ ਬਾਰੇ ਅਪਡੇਟ/2025/2
(Release ID: 2205317)
ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 28