ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ, ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਮੈਡੀਕਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਹੱਜ ਸੁਵਿਧਾ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ਡ ਪੋਰਟਲ ਹੁਣ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਐਂਡ-ਟੂ-ਐਂਡ ਔਨਲਾਈਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਭੁਗਤਾਨ, ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ, ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਫੀਡਬੈਕ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਚੌਬੀ ਘੰਟੇ ਕਲੀਨਿਕ, ਮੋਬਾਈਲ ਮੈਡੀਕਲ ਟੀਮਾਂ, ਡੈਂਟਲ ਯੂਨਿਟ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ, ਪੈਰਾਮੈਡਿਕਸ ਅਤੇ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।  ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਭਵਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਫਲੀਟਸ, ਏਅਰਪੋਰਟ ਸ਼ਟਲਸ ਅਤੇ ਮੀਨਾ/ਅਰਾਫਾਤ ਵਿੱਚ ਏਸੀ ਟੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੁੰਬਈ ਹੱਜ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਵਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜ ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹੱਜ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਆਰਾਮ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੱਜ-2026 ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਹੱਜ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੰਸਥਾਗਤ ਤਾਲਮੇਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਚਾਲਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਆਵਾਜਾਈ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੁਵਿਧਾ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸਹਾਇਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਟੇਟ ਹੱਜ ਇੰਸਪੈਕਟਰ (SHI) ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ 1:300 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 1:200 ਅਤੇ ਹੋਰ 1:150 ਤੱਕ ਸੁਧਾਰਨਾ, ਟ੍ਰੇਂਡ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਰਾਹੀਂ SHIs ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ। ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਹੱਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬਿਹਤਰ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਸਮੇਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ। ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਹੱਜ ਸੁਵਿਧਾ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਲਰਟ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੱਜ-2026 ਲਈ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਹੱਜ ਸੁਵਿਧਾ ਸਮਾਰਟ ਘੜੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਰਵਾਨਗੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਤਾਲਮੇਲ ਵਧਾਉਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੱਜ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕਿਰੇਨ ਰਿਜਿਜੂ ਨੇ ਅੱਜ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।

*****

ਏਕੇ/ਐੱਮਆਰ/ਏਕੇ