પોસ્ટેડ ઓન:
27 NOV 2025 3:53PM by PIB Ahmedabad
પ્રધાનમંત્રીના મુખ્ય સચિવ ડૉ. પી.કે. મિશ્રાએ આજે નવી દિલ્હીમાં UPSC શતાબ્દી પરિષદ કાર્યક્રમના પૂર્ણ સત્રને સંબોધિત કર્યું. આ પ્રસંગે બોલતા, તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા 100 વર્ષોમાં, UPSC એ દેશની સૌથી આદરણીય બંધારણીય સંસ્થાઓમાંની એક તરીકે તેની ગરિમા અને વિશ્વસનીયતા જાળવી રાખી છે, યોગ્યતા, ન્યાયીપણા, શ્રેષ્ઠતા અને અખંડિતતાને જાળવી રાખી છે. ડૉ. પી.કે. મિશ્રાએ ભાર મૂક્યો કે આ પ્રસંગ બંધારણના સ્થાપકો અને તેના શરૂઆતના વર્ષોમાં કમિશનને માર્ગદર્શન આપનારા સ્વપ્નદ્રષ્ટાઓના જ્ઞાનને શ્રદ્ધાંજલિ છે. તેમણે પડકારો છતાં ન્યાયીપણા અને યોગ્યતા સુનિશ્ચિત કરનારા અનુગામી અધ્યક્ષો, સભ્યો, અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓના યોગદાન પર ભાર મૂક્યો.
ભારતની વિવિધ પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવતી સિવિલ સેવકોની પેઢીઓએ જાહેર ફરજ, નિષ્પક્ષતા અને રાષ્ટ્ર સેવા, સંસ્થાઓનું નિર્માણ, સ્થિરતા જાળવવા, સુધારાઓ અમલમાં મૂકવા અને બંધારણીય નૈતિકતાને જાળવી રાખવાના આદર્શોને ઘણીવાર માન્યતા વિના સમર્થન આપ્યું છે.
તેના ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન કરતા, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે UPSC પહેલા 1926 માં સ્થાપિત પબ્લિક સર્વિસ કમિશન હતું, જેને પાછળથી ભારત સરકારના અધિનિયમ, 1935 હેઠળ ફેડરલ પબ્લિક સર્વિસ કમિશન તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી અને સ્વતંત્રતા પછી તેનું નામ બદલીને UPSC રાખવામાં આવ્યું હતું. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે ભારતની "સ્ટીલ ફ્રેમ", સિવિલ સર્વિસીસ માટે પરીક્ષાઓનું આયોજન તેનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ કાર્ય રહે છે.
દાયકાઓથી, UPSCની પરીક્ષા પ્રણાલી આધુનિક શાસન સાથે સુસંગત બની છે, જેમાં ન્યાયીપણા, યોગ્યતા અને સમાનતા જાળવી રાખવામાં આવી છે. ભરતી ઉપરાંત, UPSC પ્રમોશન, ડેપ્યુટેશન અને શિસ્ત કાર્યવાહીમાં પણ મહત્વપૂર્ણ સલાહકાર ભૂમિકા ભજવે છે.
ડૉ. મિશ્રાએ તાજેતરમાં શરૂ કરાયેલ પ્રતિભા સેતુ પોર્ટલ વિશે વાત કરી, જે અંતિમ પરીક્ષાના તબક્કામાં પહોંચેલા પ્રતિભાશાળી ઉમેદવારોને રાષ્ટ્રીય કારકિર્દી સેવા સાથે જોડાયેલા સંભવિત નોકરીદાતાઓ સાથે સુરક્ષિત રીતે જોડે છે, જે યુવાનો માટે રાષ્ટ્રના વિકાસમાં યોગદાન આપવા માટે નવી તકો ખોલે છે.
ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે વર્ષોથી સિવિલ સર્વિસની ભૂમિકા બદલાતી રહી છે. તેમણે સમજાવ્યું કે સ્વતંત્રતા પહેલા અને તેના તરત પછી, વહીવટ મોટાભાગે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અને મહેસૂલ એકત્રિત કરવા સુધી મર્યાદિત હતો. તેમણે ભાર મૂક્યો કે સ્વતંત્રતા પછીના શરૂઆતના દાયકાઓમાં તેની ભૂમિકા વિકાસ આયોજન, સંસ્થાઓનું નિર્માણ, ઔદ્યોગિક ક્ષમતા અને મૂળભૂત સેવાઓ પર કેન્દ્રિત હતી. તેમણે ભાર મૂક્યો કે ટેકનોલોજીના આગમન, શહેરીકરણ, આબોહવા પડકારો અને વારંવાર થતી આફતોએ સિવિલ સેવકોની જવાબદારીઓમાં પરિવર્તન લાવ્યું છે, અને આજના શાસન માટે વંશવેલો નહીં પણ સહયોગની જરૂર છે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા દાયકામાં, ખૂબ જ સ્પષ્ટ પરિવર્તન આવ્યું છે.
ડૉ. મિશ્રાએ કહ્યું કે અપેક્ષાઓ હવે માત્ર નિયમોનું પાલન કરવા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ પરિણામ લાવવા પર કેન્દ્રિત છે. ધીમે-ધીમે સુધારાથી હવે ઝડપી પરિવર્તન આવવા લાગ્યું છે. અલગ-અલગ સરકારી વિભાગોની કામગીરીને જોડીને હવે પરસ્પર સંકળાયેલ ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બની રહી છે. રાજ્ય હવે માત્ર નાગરિકોને સેવા આપે તે નથી, પરંતુ 'જન ભાગીદારી' દ્વારા નાગરિકો સાથે ભાગીદારી કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ પરિવર્તન ડિજિટલ ચુકવણીઓ, સામાજિક સુરક્ષા, આરોગ્ય, માળખાગત સુવિધા, લોજિસ્ટિક્સ, કૌશલ્ય, કરવેરા, શહેરી શાસન અને ગ્રામીણ વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં દૃશ્યમાન છે, અને હવે તે સરહદી વિસ્તારોમાં ફેલાઈ રહ્યું છે જ્યાં ભારત વૈશ્વિક નેતૃત્વ ઇચ્છે છે, જેમાં ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજી, અવકાશ નવીનતા અને વાદળી અને લીલા અર્થતંત્રનો સમાવેશ થાય છે.
ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું કે ભારત 2047 માં વિકસિત ભારત તરફની તેની સફરમાં એક નિર્ણાયક તબક્કે છે. તેમણે ચાર મુદ્દાઓ અંગે વાત કરી.
પ્રથમ, ટેકનોલોજી, સપ્લાય ચેઇન, ડેટા, સાયબર સુરક્ષા, કૃત્રિમ બુદ્ધિ, અવકાશ અને આવશ્યક ખનિજોમાં વ્યૂહાત્મક સ્પર્ધા સાથે, વિશ્વ વધુ એકબીજા સાથે જોડાયેલું અને અસ્થિર બની રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે સિવિલ સેવકો અનિશ્ચિતતાના સંચાલકો, જટિલતાના અર્થઘટનકર્તાઓ અને ભારતના વ્યૂહાત્મક હિતોના રક્ષક છે, અને તેમની તૈયારી તેમની પસંદગી કેવી રીતે થાય છે તેનાથી શરૂ થવી જોઈએ.
બીજું, તેમણે કહ્યું કે ટેકનોલોજીકલ પરિવર્તનની ગતિ નિયમનકારી અનુકૂલનને પાછળ છોડી ગઈ છે. AI, સિન્થેટિક બાયોલોજી, રોબોટિક્સ અને ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગમાં સફળતા માટે બૌદ્ધિક ચપળતા, નૈતિક ગ્રાઉન્ડિંગ અને સમાન શરતો પર નવીનતાઓ અને વૈજ્ઞાનિકો સાથે જોડાવાની ક્ષમતાની જરૂર છે.
ત્રીજું, તેમણે જણાવ્યું કે ભારતનો વિકાસ માર્ગ ઇનપુટ-સંચાલિત વૃદ્ધિથી ક્ષમતા-સંચાલિત વૃદ્ધિ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે સફળતા પરિણામો, જવાબદારી, પ્રયોગ અને જમીન પર વાસ્તવિક પરિવર્તન દ્વારા માપવી જોઈએ. તેમણે ભાર મૂક્યો કે UPSC એ નિર્ણય, સુગમતા અને આજીવન શીખવાની ક્ષમતા ધરાવતા વ્યક્તિઓની પસંદગી કરવી જોઈએ.
ચોથું, તેમણે પ્રતિભા માટે ઉભરતી વૈશ્વિક સ્પર્ધા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારતની સિવિલ સર્વિસીસ શ્રેષ્ઠ દિમાગ માટે આકર્ષણ નું કેન્દ્ર રહેવી જોઈએ. તેમણે ભાર મૂક્યો કે મહત્વાકાંક્ષી યુવાનો, જે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતા અને મહત્વાકાંક્ષી છે, હેતુ, સ્વાયત્તતા, પડકાર અને અસર શોધે છે, અને સિવિલ સર્વિસીસએ આ ગુણોને વધુ સક્રિય અને સ્પષ્ટ રીતે સંચાર કરવા જોઈએ.
ડૉ. મિશ્રાએ વધુમાં જણાવ્યું કે વિકસિત ભારત માટે, આવનારા દાયકાઓ ત્રણ સિદ્ધાંતો દ્વારા સંચાલિત હોવા જોઈએ: વિકાસલક્ષી, સેવાલક્ષી રાજ્ય માટે સિવિલ સેવાઓનું પુનર્નિર્માણ; અત્યંત સક્ષમ વ્યક્તિઓને ઓળખવા માટે પસંદગી પર પુનર્વિચાર; અને આજીવન શિક્ષણ રાજ્ય બનાવવું.
ડૉ. મિશ્રાએ કહ્યું કે મિશન કર્મયોગી એક અભિન્ન અંગ છે, જે ક્ષમતા નિર્માણ માટે વ્યવસ્થિત, ટેકનોલોજી-સક્ષમ, યોગ્યતા-આધારિત અભિગમ પ્રદાન કરે છે. તેમણે કહ્યું આ પરિવર્તન નિયમ-આધારિતથી ભૂમિકા-આધારિત માળખામાં, સમાન તાલીમથી સતત શિક્ષણ તરફ અને મૌન કાર્યથી સહયોગ તરફ પરિવર્તનનો સમાવેશ કરે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે iGOT-કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ, તેના 3,000+ અભ્યાસક્રમો અને વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ સાથે, આ ઉત્ક્રાંતિને એન્કર કરે છે, એક કાર્યબળ બનાવે છે જે સેવા આપતી વખતે શીખે છે.
પોતાના સમાપન ભાષણમાં, ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું કે વિકસિત ભારત તરફની ભારતની યાત્રાના કેન્દ્રમાં સિવિલ સર્વિસ છે. અધિકારીઓએ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વિચાર કરવો જોઈએ, વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરવું જોઈએ અને નમ્રતા, પ્રામાણિકતા અને ઉદ્દેશ્ય સાથે તેમના કાર્યનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે તેમણે લોકો સાથે જેટલી આત્મવિશ્વાસથી કામ કરવું જોઈએ તેટલી જ આત્મવિશ્વાસથી ડેટા સાથે કામ કરવું જોઈએ, નૈતિક નિર્ણય અને વહીવટી ક્ષમતાને સંતુલિત કરવી જોઈએ, અને નેતૃત્વ કરતી વખતે સતત શીખવું જોઈએ.
SM/IJ/GP/DK
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :
@PIBAhmedabad
/pibahmedabad1964
/pibahmedabad
pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com