ప్రముఖ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త మరియు భారతదేశంలో హరిత విప్లవ పితామహుడు ప్రొఫెసర్ ఎం ఎస్ స్వామినాథన్‌కు ప్రతిష్టాత్మకమైన భారతరత్న అవార్డు సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని న్యూఢిల్లీలోని ఇండియన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఈరోజు ప్రత్యేక వేడుకలను నిర్వహించింది.

డాక్టర్ హిమాన్షు పాఠక్, సెక్రటరీ, డీ ఏ ఆర్ ఈ  మరియు డీ జీ ఐ సి ఎ ఆర్  మరియు ప్రెసిడెంట్, ఎన్ ఎ ఎ ఎస్ ప్రొఫెసర్ ఎం ఎస్ స్వామినాథన్ సాధించిన ముఖ్యమైన విజయాలు మరియు ఆయన జీవన ప్రస్థానాన్ని క్లుప్తంగా హైలైట్ చేశారు. కటక్‌లోని సిఆర్‌ఆర్‌ఐలో ప్రొఫెసర్ ఎంఎస్ స్వామినాథన్‌తో కలిసి పనిచేసిన తన మధుర జ్ఞాపకాలను నెమరువేసుకున్నారు.

ఐ సి ఎ ఆర్-ఐ ఎ ఆర్ ఐ డైరెక్టర్ మరియు ఎన్ ఎ ఎ ఎస్ సెక్రటరీ డాక్టర్ ఏ కె సింగ్ మాట్లాడుతూ, 2024 ఫిబ్రవరి 9న ప్రొఫెసర్ఎం ఎస్ స్వామినాథన్‌కు ప్రతిష్టాత్మకమైన భారతరత్న అవార్డు లభించడం దేశానికి గర్వకారణం అని అన్నారు. స్వామినాథన్ యొక్క జీవితకాల అంకితభావం మరియు వ్యవసాయ పరిశోధన, సుస్థిర అభివృద్ధి మరియు ఆహార భద్రతకు విశేషమైన కృషి. ప్రొ. స్వామినాథన్ దార్శనిక నాయకత్వం మరియు వినూత్న విధానం భారతదేశం మరియు వెలుపల ఉన్న వ్యవసాయ దృశ్యాన్ని ఎలా గణనీయంగా ప్రభావితం చేశాయో ఆయన నొక్కి చెప్పారు.

 చైర్‌పర్సన్, మొక్కల రకాలు మరియు రైతుల హక్కుల అథారిటీ, డాక్టర్ టి మోహపాత్ర, ఇంఫాల్ సెంట్రల్ అగ్రికల్చరల్ యూనివర్శిటీ ఛాన్సలర్ డాక్టర్ ఆర్ బి సింగ్ మరియు టిఎఎఎస్ వ్యవస్థాపక చైర్మన్ డాక్టర్ ఆర్ ఎస్ పరోడా, డాక్టర్ హెచ్ ఎస్ గుప్తా, డాక్టర్ పంజాబ్ సింగ్, డాక్టర్ కె వి ప్రభు  ఇతర ప్రముఖులు హాజరయ్యారు మరియు పలువురు ఆన్‌లైన్‌లో కార్యక్రమంలో చేరారు.

భారతదేశ హరిత విప్లవ పితామహుడిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్, 1960-70లలో గోధుమలు మరియు వరి పంటల ఉత్పాదకత మరియు ఉత్పత్తిని పెంపొందించడంపై తన కృషి ద్వారా కోట్లాది  ప్రజలను ఆకలి నుండి రక్షించిన ఘనత సాధించారు. "హరిత విప్లవం"ని "సతత హరిత విప్లవం"గా మార్చే ప్రణాళిక ను కూడా అందించారు.  విజ్ఞాన శాస్త్రం యొక్క శక్తి అట్టడుగు వర్గాలకు ప్రయోజనం చేకూర్చగలదని ఆయన బలంగా విశ్వసించారు మరియు విజ్ఞానం మరియు వనరులతో రైతులను శక్తివంతం చేసే  ప్రతిపాదకుడు.  1988లో ఎం ఎస్ స్వామినాథన్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్‌ను ఆయన స్థాపించారు. పేద రైతుల, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని మహిళల ఉపాధిని నేరుగా లక్ష్యంగా చేసుకునే ఆర్థిక వృద్ధికి వ్యూహాలను అభివృద్ధి చేయడానికి మరియు ప్రోత్సహించడానికి ఆయన తన చివరి శ్వాస వరకు అక్కడ పనిచేశారు. వాతావరణ మార్పు నుండి సుస్థిరమైన వ్యవసాయం వరకు మన కాలంలోని సవాళ్లను పరిష్కరించడానికి  ఆయన తపన కృషి వారసత్వం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిశోధకులు, విధాన రూపకర్తలు మరియు న్యాయవాదులకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంది.

ఈ వేడుకలో ప్రొఫెసర్ ఎం ఎస్ స్వామినాథన్ యొక్క అద్భుతమైన ప్రస్థానం మరియు శాశ్వతమైన వారసత్వంపై ప్రసంగాలు, ప్రదర్శనలు మరియు భావాలు ఉన్నాయి. వ్యవసాయం, పరిశోధన మరియు గ్రామీణాభివృద్ధికి ఆయన చేసిన అమూల్యమైన కృషికి  హాజరైన ప్రముఖులు తమ కృతజ్ఞతలు మరియు ప్రశంసలను తెలియజేసారు. 1960లలో నోబెల్ గ్రహీత డాక్టర్ నార్మన్ బోర్లాగ్‌తో హరిత విప్లవం యొక్క అవసరాన్ని ఆయన సమర్థించినప్పుడు,  తదనంతరం వ్యవసాయం యొక్క అన్ని రంగాలను కలుపుకొని సుస్థిరమైన వృద్ధి కోసం సతత హరిత విప్లవం అవసరాన్ని ఆయన బలంగా వాదించారు.

ప్రొఫెసర్ స్వామినాథన్  డైరెక్టర్, ఐ ఏ ఆర్ ఐ (1961-72); డైరెక్టర్ జనరల్, ఐ సి ఎ ఆర్  మరియు కొత్తగా ఏర్పడిన డీ ఎ ఆర్ ఈ (1972-79); వ్యవసాయ కార్యదర్శి, ప్రభుత్వ భారతదేశం (1979); తాత్కాలిక ఉపాధ్యక్షుడు మరియు సభ్యుడు, ప్రణాళికా సంఘం (1980-82), ఇంకా, ఫిలిప్పీన్స్‌లోని ఇంటర్నేషనల్ రైస్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ డైరెక్టర్ జనరల్ అయిన మొదటి భారతీయుడు (1982-88),  ఆయన నాయకత్వం లో 1987లో మొదటి ప్రపంచ ఆహార బహుమతి  పొందింది. ఆయన అనేకమైన  ఉన్నతమైన గౌరవనీయమైన స్థానాలను  అలంకరించారు, ప్రతి ఒక్కదాన్ని సమర్థత, ఆవిష్కరణ మరియు సృజనాత్మకతతో నిర్వహించారు.  2004లో ఆయన అత్యంత కీలకమైన  రైతులపై జాతీయ కమిషన్‌కు అధ్యక్షుడిగా నియమించబడ్డారు. ప్రొ. స్వామినాథన్ ఆల్-ఇండియా అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ సర్వీస్  ఏర్పాటులో కీలకపాత్ర పోషించారు. వ్యవసాయంపై తన లోతైన అవగాహన మరియు విధాన నిర్ణేతలతో విస్తృతమైన అనుబంధం ద్వారా, ప్రొ. స్వామినాథన్ 1990లో ఎన్ ఎ ఎ ఎస్ స్థాపన ద్వారా వ్యవసాయ విధానంపై నిష్పాక్షికమైన, విజ్ఞాన ఆధారిత మరియు సంపూర్ణ మార్గదర్శకత్వం అందించడానికి అంకితమైన ఒక స్వతంత్ర "థింక్ ట్యాంక్"ను రూపొందించారు.

తన వయస్సు పెరిగినప్పటికీ, స్వామినాథన్  గ్రామీణాభివృద్ధి, ఆహార భద్రత మరియు సుస్థిర వ్యవసాయం గురించి తన రచనలు,  అనేక వేదికలలో బహిరంగ ప్రసంగాలు  మరియు కాన్ఫరెన్స్‌లకు హాజరుకావడం, సంస్థలు పరిశోధన మరియు న్యాయప్రచారం లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.  ప్రొ. స్వామినాథన్ వ్యవసాయ అభివృద్ధి, పరిశోధన మరియు విధాన న్యాయవాదానికి అంకితమైన సంస్థలు మరియు సంఘాల స్థాపన మరియు నిర్వహణలో కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆయన దూరదృష్టి మరియు విలువలు ఇప్పటికీ ఈ సంస్థలకు ప్రేరణలు. ప్రొఫెసర్ ఎం ఎస్ స్వామినాథన్ కుమార్తెలు డాక్టర్ నిత్య, డాక్టర్ మధుర మరియు డాక్టర్ సౌమ్య, ఎం ఎస్ ఎస్ ఆర్ ఎఫ్, చెన్నై కార్యక్రమంలో వర్చువల్ గా పాల్గొని ఆయన జీవన ప్రస్థానాన్ని పంచుకున్నారు.

***