પોસ્ટેડ ઓન:
19 NOV 2026 7:06PM by PIB Ahmedabad
રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે 19 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ ટોક્યોમાં જાપાનના સંરક્ષણ મંત્રી શ્રી શિંજીરો કોઇઝુમી (Mr Shinjiro Koizumi) સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજી હતી. બંને મંત્રીઓએ આ વર્ષે ઓગસ્ટ અને ઓક્ટોબરમાં તેમની વાતચીત બાદ, ટૂંકા ગાળામાં તેમની ત્રીજી સંરક્ષણ મંત્રીઓની બેઠકના આયોજન સહિત, તેમની વચ્ચેના ગાઢ સંવાદ દ્વારા ભારત-જાપાન સંરક્ષણ સહયોગની સ્થિર પ્રગતિને આવકારી હતી.

બંને નેતાઓએ ભારતમાં ફાયરિંગ રેન્જના ઉપયોગ તરફના LOI (લેટર ઓફ ઇન્ટેન્ટ) પર હસ્તાક્ષરને આવકાર્યા હતા, જેના હેઠળ જાપાન સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સિસ પ્રથમ વખત ભારતમાં ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે સપાટીથી જહાજ પર પ્રહાર કરતી મિસાઇલો (surface-to-ship missiles) સહિતની લાઇવ-ફાયર તાલીમ વગેરે હાથ ધરશે. તેઓ તેના વહેલા અમલીકરણ તરફ બંને દેશોના સંરક્ષણ સત્તાવાળાઓ વચ્ચે સંકલનને વેગ આપવા સંમત થયા હતા.
બંને મંત્રીઓએ આ વર્ષે ઓગસ્ટમાં હસ્તાક્ષર કરાયેલા ‘મેમોરેન્ડમ ઓફ એરેન્જમેન્ટ ઓન મેરીટાઇમ સિક્યુરિટી કોઓપરેશન’ (દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગ પર સમજૂતી કરાર) હેઠળ દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને સાકાર કરવામાં થઈ રહેલી સ્થિર પ્રગતિને આવકારી હતી. ખાસ કરીને, તેઓએ પુષ્ટિ કરી હતી કે JS/DG સ્તરે નેતૃત્વ હેઠળનું વર્કિંગ ગ્રુપ માઇન કાઉન્ટર-મેઝર્સ (mine counter-measures) ક્ષમતાઓને વધારવા અને નૌકા જહાજ નિર્માણ તથા ડિઝાઇનમાં સંયુક્ત વિકાસની શક્યતાઓ શોધવા સહિતના ક્ષેત્રો પર કાર્યકારી સ્તરની મંત્રણાઓ પર ફોલો-અપ લેશે.

બંને મંત્રીઓ જાપાન મેરીટાઇમ સેલ્ફ-ડિફેન્સ ફોર્સ અને ભારતીય નૌકાદળ વચ્ચે માહિતીની આપ-લે (information sharing) ને સરળ બનાવે તેવું વાતાવરણ ઊભું કરવા તરફ સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવવા સંમત થયા હતા.
બંને મંત્રીઓએ જાપાન, અમેરિકા, ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાને સાંકળતી બહુપક્ષીય નૌકા કવાયત ‘માલાબાર 2026’ (‘Malabar 2026’) અને જાપાન-ભારત મેરીટાઇમ એક્સરસાઇઝ ‘JAIMEX26’, જે બંને આ મહિને જાપાનમાં યોજાઈ હતી, તે સહિત સંબંધિત સેવાઓ વચ્ચે સંયુક્ત કવાયતો દ્વારા સહયોગ ગાઢ બનવાને આવકાર્યો હતો. તેઓ પોતપોતાના સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ ફોર્સિસ વચ્ચે આદાન-પ્રદાનને વધુ આગળ વધારવા પણ સંમત થયા હતા.
સંરક્ષણ સાધનો અને ટેકનોલોજી સહયોગ અંગે, બંને મંત્રીઓએ યુનિકોર્ન (UNICORN) સંબંધિત વ્યવસ્થાઓના વહેલા નિષ્કર્ષ અને ફેબ્રુઆરી 2027 સુધીમાં ભારત દ્વારા એક્સેપ્ટન્સ ઓફ નેસેસિટી (AoN) માટે તેમની અપેક્ષા વ્યક્ત કરી હતી. તેઓએ એ પણ પુષ્ટિ કરી હતી કે તેઓ અત્યાધુનિક મિસાઇલ અને સંરક્ષણ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં DRDO અને ATLA વચ્ચે સંરક્ષણ R&D સહયોગને સાકાર કરશે.

બંને મંત્રીઓ એર ડોમેન અવેરનેસ (Air Domain Awareness) ના ક્ષેત્રમાં બંને વાયુ સેવાઓ વચ્ચે સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવા સંમત થયા હતા અને પુષ્ટિ કરી હતી કે JS/DG સ્તરે નેતૃત્વ હેઠળના વર્કિંગ ગ્રુપ દ્વારા કાર્યકારી સ્તરની મંત્રણાઓને પણ આગળ ધપાવવામાં આવશે.
ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધુને વધુ જટિલ અને અનિશ્ચિત સુરક્ષા વાતાવરણ વચ્ચે, બંને મંત્રીઓ જાપાન અને ભારત વચ્ચે દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગ ઉપરાંત ત્રિપક્ષીય સહયોગ સહિત બહુપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા અને પ્રદેશમાં શાંતિ તથા સ્થિરતા માટે વ્યવહારુ સહયોગને આગળ વધારવા સંમત થયા હતા.
બંને મંત્રીઓએ સહયોગના આ નક્કર ક્ષેત્રોને સ્થિરતાપૂર્વક અમલમાં મૂકવા અને જાપાન-ભારત સંરક્ષણ સહયોગને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો તેમનો દ્રઢ નિશ્ચય વ્યક્ત કર્યો હતો, જેનાથી ઇન્ડો-પેસિફિકમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિમાં સાથે મળીને યોગદાન આપી શકાય.
SM/DK/JD