પોસ્ટેડ ઓન:
18 NOV 2026 10:29AM by PIB Ahmedabad
ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયે 'વિકસિત ભારત – ગેરંટી ફોર રોજગાર એન્ડ આજીવિકા મિશન (ગ્રામીણ): VB-G RAM G અધિનિયમ, 2025' ના અમલીકરણમાં પારદર્શિતા, જવાબદારી અને નાગરિક ભાગીદારીના માળખાને લોકપાલ અને અપીલ સત્તાધિકારી માટેની માર્ગદર્શિકા દ્વારા મજબૂત બનાવ્યું છે.
આ માર્ગદર્શિકા શ્રમિકોના વૈધાનિક અધિકારોનું રક્ષણ કરવા, અમલીકરણ સંબંધિત ફરિયાદોનું નિવારણ કરવા અને કાર્યક્રમના લાભોની જવાબદાર વિતરણ વ્યવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓને મજબૂત બનાવીને VB-G RAM G અધિનિયમની ભાવનાને વધુ સુદૃઢ કરે છે. લોકપાલ કાર્યક્રમના જવાબદારીના માળખામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે સેવા આપશે, જે ગ્રામીણ નાગરિકોને ફરિયાદો ઉઠાવવા અને યોગ્ય નિવારણ મેળવવા માટે એક સુલભ વ્યવસ્થા પૂરી પાડશે.
જિલ્લા કક્ષાએ એક સમર્પિત લોકપાલ જોબ કાર્ડ, રોજગાર, વેતન ચૂકવણી, વિલંબ વળતર, કાર્યસ્થળની સુવિધાઓ, મસ્ટર રોલ અને વૈધાનિક હકોના ઇનકાર સંબંધિત ફરિયાદોનું નિવારણ કરશે. આ માર્ગદર્શિકામાં મહિલાઓ અને નબળા વર્ગો સહિત શ્રમિકોના ભેદભાવ, સતામણી અને અધિકારોના ઉલ્લંઘનને પણ આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે આવી ચિંતાઓ પર યોગ્ય ધ્યાન આપવામાં આવે.
આ માર્ગદર્શિકા ગ્રામીણ વિકાસ, જાહેર વહીવટ, કાયદો, શિક્ષણ, સામાજિક કાર્ય અને મેનેજમેન્ટનો અનુભવ ધરાવતા લાયક ઉમેદવારોના વિસ્તૃત સમૂહ દ્વારા લોકપાલની સંસ્થાકીય ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે. સાતત્ય અને અસરકારક કામગીરીને સમર્થન આપવા માટે કાર્યકાળ અને મહેનતાણા સંબંધિત જોગવાઈઓમાં પણ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. ક્ષેત્રીય મુલાકાતો, સામુદાયિક જોડાણ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની જાણકારી પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ માર્ગદર્શિકાઓની મુખ્ય વિશેષતા લોકપાલ માટે સમર્પિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ છે. આનાથી ફરિયાદોની ઓનલાઈન નોંધણી અને ટ્રેકિંગ, રેકોર્ડ રાખવા, પુરસ્કારો અપલોડ કરવા અને લેવામાં આવેલી કાર્યવાહીનું નિરીક્ષણ કરવાની સુવિધા મળશે. ક્ષેત્ર મુલાકાતો દરમિયાન લેવામાં આવેલા જીઓ-ટેગ કરેલા અને સમય-સ્ટેમ્પવાળા ફોટોગ્રાફ્સ ફરિયાદ નિવારણ પ્રક્રિયામાં દસ્તાવેજીકરણ, જવાબદારી અને પારદર્શિતાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
આ માર્ગદર્શિકા સમુદાય-આધારિત પારદર્શિતા અને જવાબદારી માટે એક મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ તરીકે સામાજિક ઓડિટની ભૂમિકાને પણ મજબૂત બનાવે છે. લોકપાલ દર મહિને ઓછામાં ઓછી ત્રણ સામાજિક ઓડિટ જાહેર સુનાવણીઓ અથવા ગ્રામસભાઓમાં હાજરી આપશે, જે નાગરિકોની ચિંતાઓને સીધી સાંભળવાની અને યોગ્ય અનુસરણની સુવિધા આપવાની તક પૂરી પાડશે. સામાજિક ઓડિટના તારણો અને સામુદાયિક પ્રતિભાવ, વ્યક્તિગત ફરિયાદોની સાથે, નિર્ધારિત પ્રક્રિયાઓ અનુસાર વિસંગતતાઓની ઓળખ અને સુધારાત્મક કાર્યવાહીને સમર્થન આપશે.
લોકપાલ અને અપીલ સત્તાધિકારીનું માળખું ડિજિટલ મોનિટરિંગ, જાહેર પ્રકટીકરણ અને સામાજિક ઓડિટ સહિત VB–G RAM G હેઠળના અન્ય જવાબદારીના પગલાંને પૂરક બનાવે છે. સાથે મળીને, આ પદ્ધતિઓનો ઉદ્દેશ્ય પારદર્શક અમલીકરણને પ્રોત્સાહન આપવાનો, દેખરેખને મજબૂત કરવાનો અને એક સંરચિત તથા જવાબદાર પ્રક્રિયા દ્વારા ફરિયાદોનું નિવારણ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
આ માર્ગદર્શિકા દ્વારા, સરકાર VB–G RAM G હેઠળ નાગરિક-કેન્દ્રિત શાસનને વધુ મજબૂત બનાવવા માંગે છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે ગ્રામીણ શ્રમિકો પાસે ફરિયાદ નિવારણ માટે સુલભ માધ્યમો ઉપલબ્ધ રહે અને અમલીકરણ પારદર્શક, પ્રતિભાવશીલ અને જવાબદાર બની રહે.
SM/IJ/GP
સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :
@PIBAhmedabad
/pibahmedabad1964
/pibahmedabad
pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com