મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરોલીમાં આદિવાસી ગૌરવ દિવસ કાર્યક્રમમાં પ્રધાનમંત્રીના વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા સંબોધનનો મૂળપાઠ

જોહાર!

દેશના ખૂણે ખૂણેથી આપ સૌને 'આદિવાસી ગૌરવ દિવસ' પર ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. હું ધરતી આબા ભગવાન બિરસા મુંડાને તેમની જન્મજયંતી પર શ્રદ્ધાપૂર્વક વંદન કરું છું. આદિવાસી ગૌરવ દિવસ એ એક રાષ્ટ્રીય તહેવાર છે જે આદિવાસી સમાજના ગૌરવ સાથે, ભગવાન બિરસા મુંડાની પ્રેરણા સાથે જોડાયેલો છે. આ જ ઉર્જા સાથે, આજે દેશભરમાં આદિવાસી ગૌરવ દિવસના કાર્યક્રમો યોજાઈ રહ્યા છે. દેશ ગર્વથી તેના આદિવાસી નાયકો અને નાયિકાઓને યાદ કરી રહ્યો છે. ખાસ કરીને, મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરોલીમાં આટલો મોટો કાર્યક્રમ યોજાઈ રહ્યો છે. હું જ્યાં પણ જોઉં છું, મને દરેક જગ્યાએ લોકો દેખાય છે. અને ગઢચિરોલીમાં સમૃદ્ધ આદિવાસી સંસ્કૃતિ છે. રાઘોજી ભાંગરે, ભાગોજી નાઈક અને વીર બાબુરાવ શેડમાકે જેવા નાયકોની શૌર્યગાથાઓ આ ભૂમિ સાથે જોડાયેલી છે. આ પ્રસંગે, હું બધા આદિવાસી નાયકોને મારી શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરું છું. હું આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લઈ રહેલા તમામ રાજ્યપાલો, સર્વે આદરણીય મુખ્યમંત્રીઓ, નાયબ મુખ્યમંત્રીઓ અને દેશભરના દરેક જનપ્રતિનિધિને પણ અભિનંદન આપું છું.

મિત્રો,

15 નવેમ્બર, 2021થી શરૂ થયેલ આદિવાસી ગૌરવ દિવસની ઉજવણી હવે રાષ્ટ્રીય ઉજવણી બની ગઈ છે. ગયા વર્ષે ભગવાન બિરસા મુંડાની 150મી જન્મજયંતી પર દેશભરમાં 2,00,000થી વધુ કાર્યક્રમો યોજાયા હતા. લાખો દેશવાસીઓ આ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લીધો હતો. એક સમય હતો જ્યારે આપણા દેશમાં ઘણા દિવસો અને ઉજવણીઓ વિદેશી દ્રષ્ટિકોણથી નક્કી થતી હતી. પરંતુ આજે, ભારત ગર્વથી તેના વારસા, તેના ઇતિહાસ અને તેના નાયકોને સ્વદેશી આત્મસન્માન સાથે યાદ કરે છે. આ આપણી રાષ્ટ્રીય ચેતનામાં એક મોટા પરિવર્તનનું પ્રતીક છે.

મિત્રો,

સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં, પછી ભલે તે ખાસી હિલ્સમાં તિરોટ સિંહનો સંઘર્ષ હોય, છોટા નાગપુરમાં કોલ આંદોલન હોય કે પછી સિદો-કાન્હુની આગેવાની હેઠળની સંથાલ ક્રાંતિ હોય, આદિવાસી સમુદાયોએ હંમેશા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવ્યો છે. ગોવિંદ ગુરુના અનુયાયીઓએ માનગઢની ભૂમિ પર પોતાના બલિદાન આપ્યા. રાણી ગૈદિનલિયુ, તાંત્યા ભીલ અને અસંખ્ય અન્ય નાયકો અને નાયિકાઓએ પોતાની હિંમતથી રાષ્ટ્રને પ્રેરણા આપી છે. અલ્લુરી સીતારામ રાજુ અને રાણી દુર્ગાવતી જેવા મહાન વ્યક્તિઓએ પણ આદિવાસી ચળવળોને ઉર્જા આપી. આ વાર્તાઓ સાથે, ભગવાન બિરસા મુંડાનો બળવો, નાની ઉંમરે તેમનો સંઘર્ષ, આજે પણ આપણા લાખો દેશવાસીઓ માટે એક મહાન પ્રેરણા છે.

મિત્રો,

આજે આદિવાસી ગૌરવ દિવસ નિમિત્તે, દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં આદિવાસી વિકાસ સંબંધિત 170 થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું અને 70 થી વધુ પ્રોજેક્ટ્સનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. મિઝોરમમાં મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાની રોપુ-ઇલિયાનીને સમર્પિત એક સંગ્રહાલયનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું છે. અરુણાચલ પ્રદેશમાં આદિવાસી સંશોધન સંસ્થાની નવી ઇમારતનું પણ ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું છે. વધુમાં, ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ સમારોહમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, આરોગ્યસંભાળ સેવાઓ, આદિવાસી ઉત્પાદનો માટે માર્કેટિંગ કેન્દ્રો અને ગ્રામીણ માળખાગત સુવિધાઓના વિસ્તરણ સંબંધિત વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સનો સમાવેશ થતો હતો. દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં આશરે ₹3,000 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. આ બધા પ્રોજેક્ટ્સ માટે હું આપ સૌને, મારા સાથી નાગરિકોને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું.

મિત્રો,

આજનો આ કાર્યક્રમ એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે દેશની બે મોટી સિદ્ધિઓની ચર્ચા બધે થઈ રહી છે. પહેલી સિદ્ધિ દેશના લગભગ 50 કરોડ લોકો દ્વારા અત્યંત ગરીબી દૂર કરવાની છે, અને બીજી સિદ્ધિ દેશમાંથી નક્સલવાદ અને માઓવાદી આતંકવાદનો નાશ કરવાની છે, અને માઓવાદી આતંકવાદથી મુક્તિ મેળવવાની છે. આ બંને સિદ્ધિઓ આપણા આદિવાસી ભાઈ-બહેનોના જીવન સાથે ઊંડે સુધી જોડાયેલી છે. તેથી, થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ, વિશ્વ બેંકનો એક અહેવાલ બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે છેલ્લા 12-13 વર્ષોમાં, ભારતમાં લગભગ 50 કરોડ લોકો - આ એક મોટો આંકડો છે - 50 કરોડ લોકો અત્યંત ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે. હું આને સ્વતંત્રતા પછીની દેશની સૌથી મોટી સિદ્ધિઓમાંની એક માનું છું. આ કોઈ એક સરકારની જવાબદારી નથી, તે સમગ્ર દેશની સિદ્ધિ છે; તે સમાજની સામૂહિક શક્તિ, દેશના દરેક નાગરિકના પ્રયાસો અને મહેનત છે. તાજેતરના વર્ષોમાં આદિવાસી કલ્યાણ માટે કેન્દ્ર સરકારે જે નિર્ણયો અને યોજનાઓ વિકસાવી છે તેને પણ આ સિદ્ધિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આ સિદ્ધિ માટે હું મારા બધા દેશવાસીઓને, ખાસ કરીને મારા આદિવાસી ભાઈઓ અને બહેનોને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું.

મિત્રો,

આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોનું ગરીબીમાંથી બહાર આવવું એ પોતાનામાં એક અનોખું પરિવર્તન છે. આ પરિવર્તન તેની પરિપૂર્ણતા માટેના મહાન સંકલ્પની યાત્રાની સુંદર વાર્તા છે. અમે વિશ્વાસ જગાડ્યો છે કે ભારત, દરેક ભારતીય, આ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. અમે એવા લોકોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સંકલ્પ કર્યો છે જેઓ દાયકાઓથી વિકાસ સુવિધાઓથી વંચિત છે. જેમ જેમ અમારો સંકલ્પ સાકાર થવા લાગ્યો, તેમ તેમ સકારાત્મક પરિવર્તનોની શ્રેણી બહાર આવવા લાગી. અમારી સરકારે દેશના આદિવાસી વિસ્તારો માટે પોતાની સંપૂર્ણ શક્તિ સમર્પિત કરી, જે સૌથી પછાત હતા, જ્યાં જીવનની મૂળભૂત સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ નહોતી. અમે બંને યોજનાઓ - પીએમ-જનમન યોજના અને ધરતી આબા આદિવાસી ગામ ઉત્કર્ષ અભિયાન માટે એક લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું બજેટ ફાળવ્યુ છે. અમારો પ્રયાસ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો રહ્યો છે કે જે પરિવારોને સ્વતંત્રતા પછી મૂળભૂત સુવિધાઓ મળી તેમને તે ઝડપથી મળે.

મિત્રો,

વંચિતોને પ્રાથમિકતા આપવી, વંચિતોને પ્રાથમિકતા આપવી એ હંમેશા અમારી પ્રાથમિકતા રહી છે. અમે દેશના ગરીબ પરિવારો માટે 4 કરોડથી વધુ પાકા ઘરો બનાવ્યા છે. અમે 18,000 ગામડાઓમાં વીજળી લાવી જે સ્વતંત્રતા પછી પણ વીજળીથી વંચિત રહ્યા હતા. આયુષ્માન ભારત યોજના દ્વારા અમે આશરે ₹5 લાખ સુધીની મફત સારવાર પૂરી પાડી છે. દેશભરમાં 175,000 થી વધુ આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરો બનાવવામાં આવ્યા, જેનાથી દૂરના આદિવાસી વિસ્તારોમાં પણ આરોગ્ય લાભો પહોંચ્યા છે. જ્યારે ગરીબ પરિવારોને શૌચાલય મળ્યા અને સ્વચ્છતા સુવિધાઓમાં સુધારો થયો, ત્યારે ઘણા રોગોનું જોખમ પણ ઘટ્યું છે.

મિત્રો,

ગરીબીને હરાવવા માટે ગરીબ પરિવારો માટે આવકની તકો વધારવી એટલી જ મહત્વપૂર્ણ હતી. અમે મુદ્રા યોજના દ્વારા અસુરક્ષિત લોન આપી. આ યોજનાથી લાખો કરોડ રૂપિયાની સહાય મળી. આવી બધી યોજનાઓથી ગરીબો, દલિતો, પછાત વર્ગો અને આપણા આદિવાસી ભાઈ-બહેનોને ફાયદો થયો. આનાથી તેમનામાં આગળ વધવાનો નવો આત્મવિશ્વાસ જાગ્યો.

મિત્રો,

અમે એવા ક્ષેત્રો પર પણ ખાસ ધ્યાન આપ્યું જે લાંબા સમયથી વિકાસમાં પાછળ હતા. અમે દેશભરના 100 થી વધુ મહત્વાકાંક્ષી જિલ્લાઓ અને 500 મહત્વાકાંક્ષી બ્લોક્સમાં વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા, સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અને નાગરિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે એક ખાસ અભિયાન શરૂ કર્યું. આમાં મોટી આદિવાસી વસ્તી ધરાવતા વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. હવે, પીએમ કૃષિ ધન ધાન્ય યોજના હેઠળ 100 કૃષિ રીતે પછાત જિલ્લાઓ પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. અમારો પ્રયાસ ત્યાંના ખેડૂતો, ગરીબ પરિવારો અને આદિવાસી સમુદાયોને પ્રગતિ માટે નવી તકો પૂરી પાડવાનો છે. "સબકા સાથ, સબકા વિકાસ" ના મંત્ર સાથે જોડાયેલા આ સામૂહિક પ્રયાસોએ દેશના ગરીબોમાં નવો વિશ્વાસ આપ્યો છે, અને લાખો ગરીબ લોકોએ ગરીબીને હરાવી છે.

મિત્રો,

દેશની બીજી સિદ્ધિ જેનો મેં ઉલ્લેખ કર્યો છે, તે નક્સલવાદથી મુક્તિ છે. ગઢચિરોલી અને દેશના અન્ય આદિવાસી વિસ્તારોના લોકો જાણે છે કે નક્સલ હિંસાએ આપણા આદિવાસી સમુદાયોને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. 2014માં દેશભરના લગભગ 125 જિલ્લાઓ માઓવાદ અને નક્સલવાદથી પ્રભાવિત હતા. દર વર્ષે હિંસાની સેંકડો ઘટનાઓ બની હતી. આ ઘટનાઓમાં હજારો નિર્દોષ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. આમાં મોટી સંખ્યામાં આપણા આદિવાસી ભાઈ-બહેનો હતા.

પરંતુ મિત્રો,

તે દિવસોમાં, માઓવાદી-નક્સલવાદથી પ્રભાવિત લોકો, મારા આ ભાઈઓ અને બહેનોને, તે સરકારો દ્વારા તેમના ભાગ્ય પર છોડી દેવામાં આવ્યા હતા, તેમના અધિકારો છીનવી લેવામાં આવ્યા હતા. અને બધા લોકો મોઢા પર તાળું લગાવીને બેઠા હતા, બધા ચૂપ રહેતા હતા. તમને આશ્ચર્ય થશે, મારા આદિવાસી સમાજના આ ભાઈઓ અને બહેનોને મતદાન કરવાની પણ મંજૂરી નહોતી. તે સમયની સરકારો મૂક પ્રેક્ષક બનીને આંખો બંધ કરીને બેસી રહી હતી. આ માઓવાદીઓ અને નક્સલવાદીઓ ગરીબ માતાઓની સામે જ નાના બાળકોને છીનવી લેતા હતા, અને કોઈ કંઈ કરી શકતું ન હતું. નક્સલવાદીઓ આપણા ઘરની દીકરીઓનું અપહરણ કરતા હતા, બધા લાચારીમાં વેદનામાં ડૂબેલા જોવા મળતા હતા.

મિત્રો,
આજે જ્યારે માઓવાદ અને નક્સલવાદનો અંત આવ્યો છે, ત્યારે તે માતા, મારા આદિવાસી સમુદાયની માતાઓ અને બહેનો, આપણા પર ઘણા આશીર્વાદ વરસાવી રહી છે. તે બહેન આપણને આશીર્વાદ આપી રહી છે, જે આજે સુરક્ષિત અનુભવે છે. જેમનું બાળપણ છીનવાઈ ગયું હતું તેઓ હવે યુવાનો તરીકે આપણી સાથે જોડાઈ રહ્યા છે, શૈક્ષણિક અને રોજગારની તકો શોધી રહ્યા છે. થોડા દિવસો પહેલા, મેં છત્તીસગઢના બસ્તરના કેન્દ્રમાં આપણા સુરક્ષા દળો સાથે દિવાળી ઉજવી હતી, જ્યાં લોકો એક સમયે જવાથી ડરતા હતા. આ દિવાળીએ, દીવાઓની સાથે, ગઢચિરોલી સહિત તમામ નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારોના લોકો સુધી આશાનો પ્રકાશ પણ પહોંચ્યો છે.

મિત્રો,

આજે, આપણો આદિવાસી સમુદાય દેશની પ્રગતિમાં ઉત્સાહપૂર્વક યોગદાન આપી રહ્યો છે. આજે દેશનું નેતૃત્વ પણ આદિવાસી સમુદાયની પુત્રીના હાથમાં છે. આપણે બધા રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુ પર ગર્વ અનુભવીએ છીએ.

મિત્રો,

આજે સમય છે કે આપણે ભગવાન બિરસા મુંડા પાસેથી પ્રેરણા લઈએ અને વિકસિત ભારતના સ્વપ્નને પૂર્ણ કરવા માટે આપણી બધી શક્તિ સમર્પિત કરીએ. આ આહ્વાન સાથે, ભગવાન બિરસા મુંડાને પ્રણામ કરતા હું ફરી એકવાર આપ સૌને આદિવાસી ગૌરવ દિવસની શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું. અને હું તમને દર વર્ષે 15 નવેમ્બરની રાહ જોવાનો આગ્રહ કરું છું. ભગવાન બિરસા મુંડાની જન્મજયંતી અને તેથી પણ વધુ, આદિવાસી ગૌરવ દિવસ, સમગ્ર રાષ્ટ્રનું ગૌરવ છે, સમગ્ર રાષ્ટ્રનું આત્મસન્માન છે. દર 15 નવેમ્બરે, આપણે તેને પહેલા કરતા વધુ જોશ, ઉત્સાહ અને ઉમળકા સાથે ઉજવવો જોઈએ. આપણે આદિવાસી ગૌરવ દિવસ પર નવા સંકલ્પો કરવા જોઈએ અને આપણે બધાએ સમયમર્યાદામાં તે સંકલ્પોને પૂર્ણ કરવા માટે આપણી બધી શક્તિ લગાવવી જોઈએ. આઝાદી પછી આટલા વર્ષોમાં જે પ્રાપ્ત થયું નથી, તે આપણે આટલા ઓછા સમયમાં પ્રાપ્ત કરવું જ જોઈએ. ફરી એકવાર, હું સ્ક્રીન પર જોઈ રહ્યો છું, આટલા બધા લોકોને આટલી બધી જગ્યાએ બેઠેલા જોઈ રહ્યો છું અને હું તેમને ઉત્સાહ અને ઉમંગથી ભરેલા જોઉં છું. આ દ્રશ્ય  જ જનજાતીય ગૌરવ દિવસની આન-બાન-શાન બની ગયો છે. મારા આદિવાસી ભાઈઓ, આ સફળ પ્રયાસ માટે તમે બધા અભિનંદનને પાત્ર છો. હું તમને બધાને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન આપું છું. હું તમારા બધાનો ખૂબ ખૂબ આભાર માનું છું.

SM/IJ/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com