ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಮಿತಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಮ್ಮಾಹಿತಿ/ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ

ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ 'ಜ್ಞಾನ'ದ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಪ್ರೊ. ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಸೂದ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಸರಣಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಈ ಸಭೆಯು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ತರುವಾಯ, ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು, 'ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯೋಗ'ದ ಆಗಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಆರ್. ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, 'ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ'ವು (MoSPI) 2025ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 'ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಗುಂಪು' ಒಂದನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಚರ್ಚೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಎಂ.ಒ.ಎಸ್.ಪಿ.ಐ. ಆಯೋಜಿಸಿದ ವಿಚಾರಮಂಥನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವೊಂದು 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳು, ಹಾಗೂ ತದನಂತರ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, 'ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟು' ಕುರಿತಾದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 2026ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಈ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ, ಎಂ.ಒ.ಎಸ್.ಪಿ.ಐ. 5 ಮೇ 2026 ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ರತನ್ ಪಿ. ವಾಟಾಲ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನೀತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಆದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಮಿತಿಯೊದನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಷಯದ ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಸಮಿತಿಯು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನೀತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆ (ಪೇಪರ್) ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವರದಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು (https://www.mospi.gov.in/announcements).

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ನೀತಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ಷಿತ್ ಭಾರತ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು, ಪಡೆಯಲು, ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎ.ಐ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ,  ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸ್ವತಃ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಪೇಪರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎಂಟು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಜ್ಞಾನ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತುಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು, ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಜ್ಞಾನ-ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಜ್ಞಾನ-ತೀವ್ರತೆಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್. ಇದು ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಜ್ಞಾನವು ಇನ್ಪುಟ್, ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯ, ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.  ಅಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಕಸನದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈ ಗಡಿಗಳು ಕಠಿಣ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತತ್ವಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಅನುಭವವು ಜ್ಞಾನ-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹು ಪೂರಕ ಶಾಖೆ/ಖಾತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ-ತೀವ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಪಗ್ರಹ ಖಾತೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ. ಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು 2022–23 ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ.(GDP) ಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಮೇಲಿನ ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರಣ, ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಇಡೀ ಜ್ಞಾನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದೇ ಒಟ್ಟು ಅಳತೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಎಸ್.ಎನ್.ಎ. (SNA) 2025-ಸ್ಥಿರ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು/ಖಾತೆಗಳ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ, ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು, ಭವಿಷ್ಯದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸೃಜನಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಎ.ಐ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು, ಹೈ-ಟೆಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು/ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಇದು ವಿಸ್ತಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಷಯಾಧಾರಿತ/ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಧಾರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು/ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಫೆಡರೇಟೆಡ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ: ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟರ್‌ಗಳು; ವಿಶೇಷ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಲಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಡೊಮೇನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು; ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.

ಸಮಾಲೋಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ನೀತಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. rau-2@mospi.gov.in ಇಮೇಲ್ ಐಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2026 ರೊಳಗೆ ಈ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿಮ್ಮಾಹಿತಿ/ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

Click here to see pdf

*****