કેન્દ્રીય મંત્રી ડો. વીરેન્દ્ર કુમારે પેઢીઓ વચ્ચેના સંબંધોને મજબૂત કરવા ‘વયો સન્માન રાષ્ટ્રીય અભિયાન’ શરૂ કર્યું

કેન્દ્રીય સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રી ડો. વીરેન્દ્ર કુમારે આજે સાંજે રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં અટલ વયો અભ્યુદય યોજના (AVYAY) હેઠળ રાષ્ટ્રીય પેઢીગત જોડાણ અભિયાન ‘વયો સન્માન રાષ્ટ્રીય અભિયાન’નો પ્રારંભ કરાવ્યો હતો.

આ પહેલ પેઢીઓ વચ્ચેની એકતાને મજબૂત કરવા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના અનુભવ, શાણપણ અને યોગદાનને ઓળખતા અને મૂલ્ય આપતા સમાજને પ્રોત્સાહન આપવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું દર્શાવે છે.

મંત્રીશ્રીએ વયો સન્માન રાષ્ટ્રીય અભિયાન પર એક હેન્ડબુક પણ બહાર પાડી હતી અને વરિષ્ઠ નાગરિકોના સમર્થનમાં નાગરિકોને એકત્રિત કરવા માટે વયો સાથી સ્વયંસેવક પહેલ શરૂ કરી હતી.

આ પ્રસંગે, માનનીય કેન્દ્રીય મંત્રી, સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલયના સચિવ અને મંત્રાલયના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ એટલે કે શ્રી રામચંદ્ર મિશન (SRCM) અને અધ્યાત્મ વિજ્ઞાન સત્સંગ કેન્દ્ર (AVSK), જોધપુર સાથે બે સમજૂતી કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા અને ઔપચારિક રીતે આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યા હતા.

આ સહયોગનો ઉદ્દેશ્ય ધ્યાન, યોગ અને વેલનેસ કાર્યક્રમો દ્વારા વરિષ્ઠ નાગરિકોના સર્વાંગી કલ્યાણને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે, આ સિવાય પ્રતિજ્ઞા ઝુંબેશ, વોકાથોન અને અન્ય સમુદાય-આધારિત પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા પેઢીઓ વચ્ચેના જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

આ પ્રસંગે સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા વિભાગના સચિવ શ્રી સુધાંશ પંત, અપર સચિવો શ્રીમતી મોના કે. ખંધાર, શ્રીમતી દેબોલિના ઠાકુર, સંયુક્ત સચિવો શ્રી સજીશ કુમાર એન, ડો. સંદીપ આર રાઠોડ, શ્રી શૈલેન્દ્ર કુમાર, શ્રીમતી મોનાલી પી ઢાકાતે, શ્રી રહીસ એમ, આર્થિક સલાહકાર, નિયામકો શ્રી આસ્તિક કુમાર પાંડે, સુશ્રી કાજલ સિંહ અને મંત્રાલયના અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

મેદનીને સંબોધતા, ડો. વીરેન્દ્ર કુમારે આ અભિયાનને 'અનુભવ અને ઊર્જાનો સંગમ' તરીકે વર્ણવ્યું હતું, જે વરિષ્ઠ નાગરિકોના અનુભવ અને યુવા પેઢીની ઊર્જાને એકસાથે લાવે છે.

તેમણે રેખાંકિત કર્યું હતું કે 60 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની ભારતની વસ્તી 2011 માં આશરે 10 કરોડથી વધીને 2036 સુધીમાં 23 કરોડ થવાનો અંદાજ છે.

મંત્રીશ્રીએ અવલોકન કર્યું હતું કે શહેરીકરણ, સ્થળાંતર અને બદલાતા કૌટુંબિક માળખાએ પેઢીઓ વચ્ચેના નિયમિત વાર્તાલાપને ઘટાડી દીધો છે, જેના પરિણામે વરિષ્ઠ નાગરિકોમાં એકલતા, કલ્યાણકારી યોજનાઓ વિશે મર્યાદિત જાગૃતિ અને સાયબર છેતરપિંડી પ્રત્યે સંવેદનશીલતા જેવા પડકારો ઉભા થયા છે.

પરસ્પર શિક્ષણ અને પેઢીગત સંબંધોના મહત્વ પર ભાર મૂકતા મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, "યુવાનો આપણા ઘરડાઓને ડિજિટલ જગત સાથે જોડશે અને આપણા ઘરડા યુવાનોને જીવનના મૂલ્યો આપશે."

દીવાળીની પૂર્વસંધ્યાએ વિશેષ સંદેશ આપતાં તેમણે નાગરિકોને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ સુનિશ્ચિત કરે કે તેમના ઘરોમાં કે પડોશમાં કોઈ પણ વૃદ્ધ વ્યક્તિ એકલી ન રહે અને તેમના સન્માનમાં એક દીવો પ્રગટાવવામાં આવે.

મંત્રીશ્રીએ એ વાત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે આ અભિયાન પંચાયતો, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ અને શિક્ષણ સંસ્થાઓ દ્વારા દરેક ગામ અને મહોલ્લા સુધી પહોંચશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કાળજીના સરળ કૃત્યો પણ, જેમ કે વૃદ્ધ વ્યક્તિ સાથે અડધો કલાક વિતાવવો અથવા તેમની સાથે ડોક્ટર પાસે જવું, તેમના કલ્યાણ તરફ અર્થપૂર્ણ યોગદાન દર્શાવે છે.

ડો. કુમારે કહ્યું કે આ અભિયાન એ સંદેશને પુનઃપુષ્ટ કરે છે કે વરિષ્ઠ નાગરિકોનું કલ્યાણ, ગૌરવ અને સમાવેશ એ માત્ર સરકારી જવાબદારીઓ નથી પરંતુ એકિય આંતરિક સામાજિક પ્રતિબદ્ધતા છે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, માનનીય કેન્દ્રીય મંત્રીએ ઉપસ્થિત તમામ લોકોને વયો સન્માન પ્રતિજ્ઞા લેવડાવી હતી, જેમાં વરિષ્ઠ નાગરિકોના ગૌરવ, સંભાળ, આદર અને સામાજિક સમાવેશને સુનિશ્ચિત કરવા તરફ સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી હતી.

ઉપસ્થિત લોકોનું સ્વાગત કરતાં, સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા મંત્રાલયના સચિવ શ્રી સુધાંશ પંતે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ વરિષ્ઠ નાગરિકોને માત્ર કલ્યાણકારી કાર્યક્રમોના લાભાર્થી તરીકે જ નહીં પરંતુ સક્રિય યોગદાનકર્તા, માર્ગદર્શક અને જ્ઞાન, સંસ્કૃતિ તથા સામાજિક અનુભવના મૂલ્યવાન ખજાના તરીકે ઓળખે છે. તેમણે અભિયાનના અસરકારક અમલીકરણને સુનિશ્ચિત કરવા હેન્ડબુક અનુસાર પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા રાજ્યો અને જિલ્લાઓને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન '5C' મોડેલ – કનેક્ટ, કન્વર્સ, કો-ક્રિએટ, કન્ટ્રીબ્યુટ અને કંટીન્યુ પર આધારિત છે – જે પેઢીઓ વચ્ચે સતત જોડાણ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.

તેમણે કહ્યું કે આ અભિયાન સમુદાય પ્લેટફોર્મ્સ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ દ્વારા યુવા અને વૃદ્ધ પેઢીઓને જોડવા, વાતચીત અને વાર્તાકથનને પ્રોત્સાહિત કરવા, સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા, સમુદાયના કલ્યાણ માટે જ્ઞાન અને કૌશલ્યો વહેંચવા, અને આવા જોડાણને એક વખતના બદલે નિયમિત સમુદાય-સંચાલિત પદ્ધતિ તરીકે ચાલુ રાખવા પ્રોત્સાહન આપે છે.

અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ ઝુંબેશમાં બાર વિષયવસ્તુ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ‘30 મિનિટ સાથે’, ‘મને શીખવો – હું તમને શીખવીશ’, ‘મારી વાર્તા, મારું ભારત’, ‘ડિજિટલ દાદા-દાદી / ડિજિટલ સાથી’, ‘જનરેશન હેલ્થ અને વેલનેસ’ અને ‘સિલ્વર સ્કિલ્સ – માર્ગદર્શક તરીકે વરિષ્ઠો’ સામેલ છે.

તેમણે કહ્યું કે આ વિષયોનો ઉદ્દેશ્ય સાથ-સંગાથને પ્રોત્સાહન આપવાનો, મૌખિક ઇતિહાસ જાળવવાનો, ડિજિટલ સાક્ષરતા વધારવાનો, સાયબર છેતરપિંડી વિશે જાગૃતિ લાવવાનો, આરોગ્ય અને વેલનેસને પ્રોત્સાહિત કરવાનો અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને માર્ગદર્શક તથા જ્ઞાન આપનારા તરીકે ઓળખવાનો છે.

આ પહેલનો બીજો મુખ્ય ઘટક વયો સાથી (Vayo SAATHI - Support, Awareness, Assistance, Training, Health and Inclusion) છે, જે 18 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના તમામ નાગરિકો માટે ખુલ્લી ડિજિટલી સક્ષમ સ્વયંસેવક પહેલ છે, જેમાં વિદ્યાર્થીઓ, યુવા વ્યાવસાયિકો અને સંસ્થાઓ શામેલ છે, તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

સ્વયંસેવકો વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે મિત્રો, સુવિધા આપનારા અને જોડનારા તરીકે કામ કરશે, તેમના સામાજિક સમાવેશ અને કલ્યાણને સમર્થન આપશે. રસ ધરાવતા નાગરિકો SCW સમાવેશ પોર્ટલ અથવા જીવન એપ દ્વારા નોંધણી કરાવી શકે છે અને વયો સાથી પ્રમાણપત્ર મેળવી શકે છે, તેમ અધિકારીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું.

અધિકારીએ માહિતી આપી હતી કે કાર્યક્રમ દરમિયાન બહાર પાડવામાં આવેલી હેન્ડબુક અભિયાનને આગળ ધપાવવામાં રાજ્યો, જિલ્લાઓ અને સમુદાય સંસ્થાઓના ઉદ્દેશ્યો, અમલીકરણ વ્યૂહરચના, થીમેટિક પ્રવૃત્તિઓ અને ભૂમિકાઓને આવરી લેતું એક વ્યાપક માર્ગદર્શક માળખું પૂરું પાડે છે.

તેમણે ઉમેર્યું હતું કે શ્રી રામચંદ્ર મિશન અને અધ્યાત્મ વિજ્ઞાન સત્સંગ કેન્દ્ર, જોધપુર સાથે હસ્તાક્ષર કરાયેલા સમજૂતી કરારો ધ્યાન, યોગ, વેલનેસ કાર્યક્રમો અને પેઢીગત જોડાણની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વરિષ્ઠ નાગરિકોના સર્વાંગી કલ્યાણ તરફના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત કરશે.

વયો સન્માન રાષ્ટ્રીય અભિયાન દ્વારા, મંત્રાલય તમામ પેઢીઓમાં આદર, સંભાળ, સાથ-સંગાથ અને એકતાની વધુ મજબૂત સંસ્કૃતિનું નિર્માણ કરવા માંગે છે. સામાજિક ન્યાય અને આધિકારિકતા વિભાગ નાગરિકો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, યુનિવર્સિટીઓ, યુવા સંસ્થાઓ, એનજીઓ, રેસિડેન્ટ વેલફેર એસોસિએશન્સ અને સીએસઆર ભાગીદારોને આ પહેલમાં ભાગ લેવા અને વયો સાથી સ્વયંસેવકો તરીકે નોંધણી કરાવવા આમંત્રણ આપે છે.

SM/DK/JD