IndiaAI મિશન દ્વારા ઈન્ડિયાએઆઈ ઈનોવેશન સેન્ટર પિલર હેઠળ સોકેટ દ્વારા સ્વદેશી ફાઉન્ડેશન મોડલ્સ cઅને ZenteiQ દ્વારા ધીર 2B અને ધીર 5B બહાર પાડવામાં આવ્યા

ZenteiQ એ 'Dhīr 2B' અને 'Dhīr 5B' નામના ઓપન-સોર્સ બહુભાષી સહાયકો (multilingual assistants) રજૂ કર્યા, આ સહાયકો અંગ્રેજી અને 10 ભારતીય ભાષાઓને સમર્થન આપે છે અને તેને મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં સુરક્ષિત રીતે, સ્થાનિક સ્તરે (on-premise) અને ઇન્ટરનેટ વગર (offline) કાર્યરત કરી શકાય છે

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય હેઠળના IndiaAI મિશને આજે અનુક્રમે સોકેટ લેબ્સ ટેકનોલોજી એન્ડ રિસર્ચ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને ઝેન્ટેઈક્યુ એઆઈટેક ઇનોવેશન્સ દ્વારા વિકસિત સ્વદેશી ફાઉન્ડેશન મોડેલ્સ EKA-1 અને ધીર રિલીઝ કર્યા છે.

આ રિલીઝનું અનાવરણ આજે નવી દિલ્હીમાં એક પત્રકાર પરિષદમાં, ભારત સરકારના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) ના સચિવ શ્રી એસ. ક્રિષ્નન અને MeitY તથા ઇન્ડિયાએઆઈ ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, તેમજ સોકેટ અને ઝેન્ટેઈક્યુ ની નેતૃત્વ ટીમોની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ સ્વદેશી મોડેલો ઇન્ડિયાએઆઈ મિશન હેઠળ એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન છે, જે હોમ-ગ્રોન AI ટેકનોલોજી બનાવવાના ક્ષેત્રમાં ભારતની પ્રગતિ દર્શાવે છે.

આ પ્રસંગે વાત કરતા, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલયના સચિવ શ્રી એસ. ક્રિષ્નને જણાવ્યું હતું કે, આવા સ્વદેશી મોડેલોનો વિકાસ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં ભારતની તકનીકી અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને મજબૂત કરે છે. તે સરકાર, ઉદ્યોગ, સંશોધન અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે ઉત્પાદકતા અને કાર્યક્ષમતા સુધારવાની તકો પણ ખોલે છે. આ સંસાધનોએ EKA-1  અને ધીર જેવા મોડેલોના વિકાસને સમર્થન આપ્યું છે, જેમાંથી દરેક અલગ અને પ્રાસંગિક ઉપયોગના કેસોને સંબોધિત કરે છે. AIકોશ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા, આ મોડેલો સંશોધકો, વિદ્યાર્થીઓ, ઇનોવેટર્સ અને વ્યાપક જનતા માટે સુલભ બનાવી શકાય છે, જે વધુ પ્રયોગો અને નવીનતાને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

સ્વદેશી AI ક્ષમતાઓની પ્રગતિ વિશે બોલતા, ઇન્ડિયાએઆઈના સીઓઓ શ્રી સુદીપ શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે, "ઇન્ડિયાએઆઈ મિશનની સર્વગ્રાહી સમર્થન ઇકોસિસ્ટમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને વધુ સુલભ બનાવવા અને ભારતના અનન્ય પરિદ્રશ્યને અનુકૂળ બનાવવા માટે સમર્પિત છે. ધીર અને EKA-1 જેવા બ્રેકથ્રુ મોડેલો રોજિંદા ઉપકરણો માટે ઓપ્ટિમાઇઝ કરેલા લાઇટવેઇટ ઉકેલોથી લઈને જટિલ એન્ટરપ્રાઇઝ એપ્લિકેશન્સ માટે એન્જિનિયર્ડ મજબૂત પાવરહાઉસ સુધીની AI માં દેશની બહુભાષી પ્રગતિ દર્શાવે છે."

સોકેટ એઆઈ અને ઝેન્ટેઈક્યુ એ ટીમમાં સામેલ છે જેને ઇન્ડિયાએઆઈ મિશનના ઇન્ડિયાએઆઈ ઇનોવેશન સેન્ટર (ફાઉન્ડેશન મોડેલ્સ) સ્તંભ હેઠળ સ્વદેશી ફાઉન્ડેશન AI ક્ષમતાઓ અને લાર્જ લેંગ્વેજ મોડેલ્સ (LLMs) બનાવવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. મિશન હેઠળ સબસિડી વાળા રાષ્ટ્રીય AI કોમ્પ્યુટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધીની પહોંચ અને સહાયક સંશોધન ખર્ચ માટેના સમર્થને આ મોડેલોના વિકાસને સક્ષમ બનાવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે જાહેર AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કેવી રીતે સ્થાનિક નવીનતાને ઝડપી બનાવી શકે છે.

સોકેટ દ્વારા EKA-1: તમામ 22 અનુસૂચિત ભારતીય ભાષાઓમાં ઓપન, સ્પાર્સ હાઇબ્રિડ લેંગ્વેજ મોડેલ

સોકેટ લેબ્સ ટેકનોલોજી એન્ડ રિસર્ચ પ્રાઇવેટ લિમિટેડે 26.3 બિલિયન પેરામીટર્સ ધરાવતું અને આશરે 7.5 ટ્રિલિયન ટોકન્સ પર તાલીમ પામેલું એક શક્તિશાળી ફાઉન્ડેશન મોડેલ EKA-1 વિકસાવ્યું છે.

EKA-1 અંગ્રેજીની સાથે તમામ 22 અનુસૂચિત ભારતીય ભાષાઓને આવરી લેતી અદ્યતન ક્ષમતાઓ દર્શાવે છે. ઓપન, સ્પાર્સ હાઇબ્રિડ લેંગ્વેજ મોડેલ તરીકે નિર્મિત, EKA-1 ગણિત, કોડ, રીઝનિંગ અને એજન્ટિક ઉપયોગ માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.

રિલીઝ વખતે બોલતા, સોકેટ લેબ્સ ટેકનોલોજી એન્ડ રિસર્ચ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના સીઇઓ અભિષેક અપ્પરવાલે જણાવ્યું હતું કે, “ઇન્ડિયાએઆઈ મિશનના સમર્થન સાથે, અમે ખાસ કરીને ભારતના અનન્ય બેંકિંગ, નાણાકીય સેવાઓ અને સાયબર સુરક્ષા પરિદ્રશ્યને અનુકૂળ એક અદ્યતન AI મોડેલ વિકસાવ્યું છે. તે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ જરૂરિયાતોને સંબોધવા, ભારતના વિકસતા ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમને સમજવા અને દેશની જરૂરિયાતો અને પ્રાથમિકતાઓ સાથે સંરેખિત ઉકેલો પ્રદાન કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.”

ઝેન્ટેઈક્યુ દ્વારા ધીર 2B અને ધીર 5B: મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે સુરક્ષિત, ઓન-પ્રીમાઇસ બહુભાષી સહાયકો

ઝેન્ટેઈક્યુ એઆઈટેક ઇનોવેશન્સે ધીર 2B અને ધીર 5B ઓપન-સોર્સ મોડેલો રજૂ કર્યા છે. આ મોડેલોને અંગ્રેજી અને 10 ભારતીય ભાષાઓને સમર્થન આપતા સુરક્ષિત, ઓન-પ્રીમાઇસ, બહુભાષી સહાયકો તરીકે તૈનાત કરી શકાય છે.

ધીર 2B અને ધીર 5B સંરક્ષણ, સરકારી, ઔદ્યોગિક અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રોમાં ખાસ કરીને ઓછી કનેક્ટિવિટી અથવા સંવેદનશીલ વાતાવરણમાં ઓફલાઇન-સક્ષમ, દસ્તાવેજ-આધારિત ઓટોમેશન, જ્ઞાન પુનઃપ્રાપ્તિ અને નાગરિક અથવા એન્ટરપ્રાઇઝ સેવાઓને સક્ષમ કરે છે.

રિલીઝ સમયે બોલતા, ઝેન્ટેઈક્યુ એઆઈટેક ઇનોવેશન્સના સીઇઓ પ્રો. શશિકુમારે જણાવ્યું હતું કે, “ધીર 2B અને ધીર 5B જેવા મોડેલો GPUs અને TPUs સહિત વિવિધ કોમ્પ્યુટિંગ પ્લેટફોર્મ્સ પર ચાલવાની લવચીકતા આપે છે. તેમનું લાઇટવેઇટ આર્કિટેક્ચર ક્લાઉડ કનેક્ટિવિટી પર નિર્ભરતા વિના, મોબાઇલ ફોન પર ઓન-ડિવાઇસ તૈનાતીને પણ સક્ષમ કરે છે. આનાથી વપરાશકર્તાઓને તેમના ઉપકરણો પર ડેટા રાખીને સ્થાનિક રીતે AI ક્ષમતાઓ સુધી પહોંચવાની મંજૂરી મળે છે, જે ગોપનીયતા, સુરક્ષા અને સુલભતામાં વધારો કરે છે.”

ઇન્ડિયાએઆઈ મિશન વિશે

તકનીકીના ઉપયોગનું લોકશાહીકરણ કરવાના માનનીય પ્રધાનમંત્રીના દ્રષ્ટિકોણ પર આધારિત, ભારતની AI વ્યૂહરચનાનો ઉદ્દેશ્ય ભારત-કેન્દ્રિત પડકારોને સંબોધવાનો, તમામ ભારતીયો માટે આર્થિક અને રોજગારની તકો ઊભી કરવાનો અને રાષ્ટ્રને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં વૈશ્વિક લીડર તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. “મેકિંગ AI ઇન ઇન્ડિયા અને મેકિંગ AI વર્ક ફોર ઇન્ડિયા” ના દ્રષ્ટિકોણથી માર્ગદર્શિત થઈને, કેન્દ્રીય કેબિનેટે 7 માર્ચ, 2024 ના રોજ ઇન્ડિયાએઆઈ મિશનને મંજૂરી આપી હતી. આ મિશન ભારતના વિકાસ લક્ષ્યો સાથે સંરેખિત એક મજબૂત અને સર્વસમાવેશક AI ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપિત કરવા માટે સાત મુખ્ય સ્તંભો ઇન્ડિયાએઆઈ કોમ્પ્યુટ કેપેસિટી, ઇન્ડિયાએઆઈ ઇનોવેશન સેન્ટર, ઇન્ડિયાએઆઈ ડેટાબારા પ્લેટફોર્મ (AIકોશ), ઇન્ડિયાએઆઈ એપ્લિકેશન ડેવલપમેન્ટ ઇનિશિયેટિવ, ઇન્ડિયાએઆઈ ફ્યુચરસ્કિલ્સ, ઇન્ડિયાએઆઈ સ્ટાર્ટઅપ ફાઇનાન્સિંગ, અને સેફ એન્ડ ટ્રસ્ટેડ AI પર કાર્ય કરે છે.

IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com