પુણે મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સના શિલાન્યાસ પ્રસંગે પ્રધાનમંત્રીના સંબોધનનો મૂળપાઠ

મહારાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ શ્રી જિષ્ણુ દેવ વર્મા; મુખ્યમંત્રી શ્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ; કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળમાં મારા સહયોગી શ્રી મનોહર લાલ; મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રી શ્રી એકનાથ શિંદે; શ્રીમતી સુનેત્રા અજીત પવાર; તમામ મંત્રીઓ, સંસદ સભ્યો અને ધારાસભ્યો, અન્ય જનપ્રતિનિધિઓ અને પુણેના મારા વહાલા ભાઈઓ અને બહેનો!

દિવાળીનો તહેવાર નજીક આવી રહ્યો છે; સૌ પ્રથમ, હું આપ સૌને દિવાળીની ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ પાઠવું છું!

મિત્રો,

જ્યારે જીવનમાં કોઈ નવી સુવિધા ઉમેરાય છે, ત્યારે તહેવારોનો આનંદ અનેકગણો વધી જાય છે. આજે પુણેના લોકો માટે આવો જ એક આનંદદાયક અવસર છે. મને આનંદ છે કે આજે પુણે મેટ્રોની વધુ એક લાઇનનું ઉદ્ઘાટન થઈ રહ્યું છે. દસ વર્ષ પહેલાં, મને અહીં પુણેમાં આ પ્રોજેક્ટના પ્રથમ તબક્કાનો શિલાન્યાસ કરવાની તક મળી હતી. હવે, હિંજવડી અને શિવાજીનગર વચ્ચે મેટ્રો લાઇન શરૂ થવાથી, પુણેના એક મુખ્ય આઈટી હબને વધુ સારી કનેક્ટિવિટી મળશે. આજે ઉદ્ઘાટન કરાયેલી આ નવી લાઇન પુણેના જૂના અને નવા વિસ્તારો વચ્ચેના જોડાણને વધુ મજબૂત બનાવશે. હું પુણે અને મહારાષ્ટ્રના તમામ લોકોને હાર્દિક અભિનંદન પાઠવું છું.

મિત્રો,

પુણે શહેર હંમેશા એવા વિચારોનું કેન્દ્ર રહ્યું છે જેણે રાષ્ટ્ર અને સમાજને નવી દિશા આપી છે. આજે, પુણે 'વિકસિત ભારત'ની નવી ઊર્જાને પણ આકાર આપી રહ્યું છે. આઈટી, ઓટોમોબાઈલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઈનોવેશનથી લઈને મેન્યુફેક્ચરિંગ સુધી—પુણે એક એવું સ્થળ છે જ્યાં આપણા દેશના યુવાનોને સપનાઓ પણ મળે છે અને તેને સાકાર કરવાનો સંકલ્પ પણ મળે છે. આ સંદર્ભમાં, અહીં મેટ્રો નેટવર્કનું મજબૂતીકરણ પુણે શહેરના વિકાસને નવી ગતિ પ્રદાન કરશે.

મિત્રો,

પુણે મેટ્રોનું ઉદ્ઘાટન અને વિસ્તરણ એ દર્શાવે છે કે આપણે 'વિકસિત ભારત' માટે શહેરોનું નિર્માણ કેવી રીતે કરી રહ્યા છીએ. ભૂતકાળમાં, કોઈ શહેરની ઓળખ મુખ્યત્વે તેના ઉદ્યોગો, અથવા કદાચ ત્યાંના પ્રખ્યાત સ્થાનિક ભોજન, ફળો કે કૃષિ પેદાશો દ્વારા થતી હતી. પરંતુ આજે, શહેરને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે બે વધારાના માપદંડો છે: તે શહેર કેટલું સ્પર્ધાત્મક છે અને ત્યાં 'જીવન જીવવાની સરળતા'નું સ્તર કેવું છે. મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ આ બંને બાબતોમાં શહેરની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવે છે. પુણે મેટ્રોનું થઇ રહેલું વિસ્તરણ માત્ર સમયની બચત જ નથી કરતું, પરંતુ પુણેના રહેવાસીઓ માટે વધુ સુવિધા પણ પૂરી પાડે છે. આપણે જાણીએ છીએ કે, જ્યારે કોઈ શહેરમાં સમયની બચત થાય છે, ત્યારે તેની ઉત્પાદકતા વધે છે; અને જ્યારે શહેરની ઉત્પાદકતા વધે છે, ત્યારે તે દેશના અર્થતંત્રને ગતિ આપે છે. અને જ્યારે અર્થતંત્ર વિકસે છે, ત્યારે ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગ બંનેને તેનો લાભ મળે છે.

મિત્રો,

આજનો દિવસ 'જન-કેન્દ્રિત અને સક્રિય સુશાસન'નું એક ઉદાહરણ છે. આપણા દેશમાં પ્રથમ મેટ્રો સેવા 1984માં શરૂ થઈ હતી. ત્યારબાદના 30 વર્ષોમાં, મેટ્રો લાઈનોનું માત્ર 248 કિલોમીટર જેટલું જ નિર્માણ થયું હતું. 2014 સુધીમાં, દેશના માત્ર પાંચ શહેરોમાં જ મેટ્રો કાર્યરત હતી. જો જૂની માનસિકતા, અગાઉની સરકાર અને પહેલાંની કાર્યસંસ્કૃતિ ચાલુ રહી હોત, તો પુણે સુધી મેટ્રો પહોંચવામાં હજુ અનેક દાયકાઓ લાગી ગયા હોત. પરંતુ, જ્યારે દેશે 2014માં NDAને સેવા કરવાની તક આપી, ત્યારે અમે એક દ્રઢ સંકલ્પ સાથે આગળ વધ્યા—શહેરોમાં વસતા મધ્યમ વર્ગ માટે 'જીવન જીવવાની સરળતા' અને 'પરિવહનની સરળતા' સુધારવાનો સંકલ્પ. આજે આપણે તે પ્રતિબદ્ધતાના પરિણામો જોઈ રહ્યા છીએ. છેલ્લાં ૧૨ વર્ષોમાં, દેશમાં મેટ્રો પરિવહનમાં સંપૂર્ણ પરિવર્તન આવ્યું છે. 2014માં 248 કિલોમીટરના નેટવર્કથી વધીને, હવે તે લગભગ 1,200 કિલોમીટર સુધી વિસ્તર્યું છે. 2014માં મેટ્રો સેવાઓ માત્ર 5 શહેરોમાં કાર્યરત હતી, જ્યારે આજે તે દેશના 26 શહેરોમાં ચાલી રહી છે. હાલમાં, દરરોજ 1 કરોડથી વધુ લોકો મેટ્રોમાં મુસાફરી કરે છે. આજે, ભારતીય મેટ્રો નેટવર્ક વિશ્વના ટોચના ત્રણ મેટ્રો નેટવર્ક્સમાં સ્થાન ધરાવે છે.

મિત્રો,

મહારાષ્ટ્રની સ્થિતિ દેશના અન્ય ભાગો જેવી જ હતી. 2014માં, જ્યારે NDAની 'ડબલ-એન્જિન' સરકાર પ્રથમ વખત રચાઈ, ત્યારે મહારાષ્ટ્રમાં માત્ર 10-11 કિલોમીટર મેટ્રો લાઈનો કાર્યરત હતી. આજે, સમગ્ર રાજ્યમાં લગભગ 175 કિલોમીટર મેટ્રો લાઈનો કાર્યરત છે અને 680 કિલોમીટરથી વધુ લાઈનો પર કામ ચાલી રહ્યું છે. હાલમાં, મહારાષ્ટ્રમાં માત્ર મેટ્રો માળખાકીય સુવિધાઓ પાછળ જ 2.5 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનું રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ મૂડી શ્રમિકોના ખિસ્સા સુધી પહોંચી રહી છે, એન્જિનિયરોને રોજગારી પૂરી પાડી રહી છે અને દુકાનો તથા કારખાનાઓમાં પણ નોકરીની તકોનું સર્જન કરી રહી છે.

મિત્રો,

આ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ અન્ય એક કારણસર પણ મહત્વપૂર્ણ છે: તેનું નિર્માણ જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી મોડેલનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું છે, જે સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્ર વચ્ચેના સહયોગનું પરિણામ છે. આ વિકાસનું એક એવું મોડેલ છે જેની સફળતા દેશની પ્રગતિને વધુ વેગ આપશે.

મિત્રો,

આજે, દરેક નાગરિક—દરેક યુવાન અને યુવતી—'વિકસિત ભારત'ના નિર્માણ માટે સંપૂર્ણ સમર્પણ સાથે કામ કરી રહ્યા છે. સમગ્ર દેશમાં એક પ્રબળ આત્મવિશ્વાસ જોવા મળી રહ્યો છે, જે આ ભાવનામાં વ્યક્ત થાય છે: "આપણે કરી બતાવીશું! આપણે કરી બતાવીશું!" છેલ્લાં 12 વર્ષોમાં, દેશની ઊર્જા અને સંસાધનોને વિવિધ પ્રકારના પ્રોજેક્ટ્સમાં વાળવામાં આવ્યા છે—જેમાં ગ્રામીણ રસ્તાઓ, હાઈવે અને એક્સપ્રેસ-વેથી લઈને નવી રેલવે લાઈનોનું વિદ્યુતીકરણ, લાંબી ટનલનું નિર્માણ અને વિશાળ પુલોનું બાંધકામ સામેલ છે. આવનારા વર્ષોમાં, દેશ પોતાની ઊર્જાને પોતાના શહેરોને વિશ્વના શ્રેષ્ઠ શહેરોમાં પરિવર્તિત કરવા તરફ કેન્દ્રિત કરશે.

મિત્રો,

આપણા શહેરો માત્ર રહેવા માટેની જગ્યાઓ નથી; તે આર્થિક પ્રવૃત્તિઓના મુખ્ય કેન્દ્રો છે. અમારો ઉદ્દેશ્ય દેશભરના સેંકડો નાના શહેરોને 'વિકાસના કેન્દ્રો’માં પરિવર્તિત કરવાનો છે. આ વિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને, આ ફેબ્રુઆરીમાં 'અર્બન ચેલેન્જ ફંડ'ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેના માટે કેન્દ્ર સરકારે 1 લાખ કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરી છે. તેનો લક્ષ્ય આવનારા વર્ષોમાં દેશના શહેરોમાં લાખો કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ આકર્ષવાનો છે. હું સ્થાનિક સંસ્થાઓ, ખાનગી ક્ષેત્રના ભાગીદારો અને અન્ય તમામ લોકોને આગળ આવવા માટે આહ્વાન કરું છું. આપણે સૌએ 'મિશન મોડ'માં સાથે મળીને કામ કરવું પડશે. મને વિશ્વાસ છે કે મહારાષ્ટ્ર આ પ્રયાસમાં પોતાની ભૂમિકાને વધુ વિસ્તારશે.

મિત્રો,

આજે, સમગ્ર વિશ્વમાં ભારતની ચર્ચા અન્ય બે કારણોસર પણ વ્યાપકપણે થઈ રહી છે. પ્રથમ, વૈશ્વિક સ્તરે પ્રવર્તતી પડકારજનક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ, ભારતે વિશ્વમાં સૌથી ઝડપી આર્થિક વિકાસ દર જાળવી રાખ્યો છે. બીજું, માત્ર 10-12 વર્ષના ગાળામાં, ભારતમાં 50 કરોડ (500 મિલિયન) લોકો અત્યંત ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે—એક એવી હકીકત જેનો ઉલ્લેખ વિશ્વ બેંકના તાજેતરના અહેવાલમાં કરવામાં આવ્યો છે. પેઢીઓ સુધી, આ દેશના લોકો માત્ર ગરીબી નિવારણના વાયદાઓ અને દાવાઓ વચ્ચે મોટા થયા હતા. ભૂતકાળમાં, ગરીબી સામેની લડાઈ માત્ર સૂત્રોચ્ચાર પૂરતી સીમિત હતી; આજે, ભારત વાસ્તવિક જમીની સ્તરે ગરીબીને હરાવી રહ્યું છે.

મિત્રો,

આજે, ભારત સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા હોવાની સાથે સાથે ગરીબી ઘટાડવાની બાબતમાં પણ સૌથી ઝડપથી આગળ વધતો દેશ છે. આ બંને સિદ્ધિઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થા વિસ્તરી રહી છે, રાષ્ટ્રીય બજેટ વધી રહ્યું છે અને દેશના લોકો પર વધુ રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જે ભંડોળ અગાઉ ભ્રષ્ટાચાર અને ભત્રીજાવાદ જેવી ખામીઓને કારણે વેડફાઈ જતું હતું, તે હવે સીધું લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચે છે. જ્યારે જાહેર ભંડોળનો ઉપયોગ રસ્તા, રેલવે, એરપોર્ટ અને મેટ્રો સિસ્ટમ જેવી માળખાકીય સુવિધાઓમાં કરવામાં આવે છે, અથવા જ્યારે સરકાર વીજળી, પાણી અને ગેસ પાઈપલાઈન જેવી સુવિધાઓમાં રોકાણ વધારે છે, ત્યારે તેનાથી લોકોનું જીવન સુધરે છે અને રોજગારીની નવી તકોનું સર્જન થાય છે.

મિત્રો,

ગરીબો માટે આવાસ, શૌચાલયો, દરેક ઘરમાં નળ દ્વારા પાણી અને ગેસ કનેક્શન જેવી પાયાની સુવિધાઓ પૂરી પાડવાથી લોકોના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો થયો છે અને તેમનો સમય પણ બચ્યો છે. આ બચેલા સમયનો ઉપયોગ હવે તેઓ તેમના પરિવાર માટે વધારાની આવક ઊભી કરવામાં કરી રહ્યા છે.

મિત્રો,

ગયા મહિને જ, તમારા આશીર્વાદથી, મેં સરકારના વડા તરીકે સેવા આપવાના 25 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. અમારી સરકારનો મૂળભૂત સિદ્ધાંત હંમેશા એ રહ્યો છે કે ગરીબોને સશક્ત બનાવીને, તેમનામાં ગરીબીના ચક્રમાંથી બહાર આવવાનું સાહસ જગાડી શકાય છે. મને યાદ છે કે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકેના મારા કાર્યકાળ દરમિયાન, મેં આ જ વિચારધારા પર આધારિત 'ગરીબ કલ્યાણ મેળાઓ'ની પરંપરા શરૂ કરી હતી. આ મેળાઓનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ અસરકારક રીતે લોકો સુધી પહોંચાડવાનો હતો, જેમાં ગરીબ લાભાર્થીઓને મંચ પર આમંત્રિત કરવામાં આવતા હતા. ત્યાં તેઓ ગરીબીમાંથી બહાર આવવાનો સંકલ્પ લેતા અને આત્મવિશ્વાસથી ભરાઈને પરત ફરતા હતા.

મિત્રો,

મેં ૨૫ વર્ષ પહેલાં જે કાર્ય શરૂ કર્યું હતું, તે આજ સુધી અવિરત ચાલુ છે. આને હું 'સશક્તિકરણ માટેની શક્તિ' કહું છું. 'સશક્તિકરણ માટેની શક્તિ' — મૂળભૂત રીતે, આ જ સુશાસન છે. આ પરિવર્તન રાતોરાત નથી આવ્યું. ભૂતકાળમાં, સરકારો માત્ર સૂત્રો ઘડી ઘડીને થાકી જતી હતી; પરંતુ અમે દરેક કડીને જોડી છે અને અસંખ્ય વ્યક્તિઓના સપનાંઓને એક તાંતણે બાંધ્યા છે. આ વર્ષોના સુનિયોજિત અને સભાન પ્રયાસોનું પરિણામ છે. અને આના કારણે જ, 50 કરોડ ભારતીયો ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા છે.

મિત્રો,

જ્યારે ગરીબી ઘટે છે, ત્યારે તેના લાભો માત્ર તે પરિવારો પૂરતા સીમિત નથી રહેતા જેઓ ગરીબીના દુષ્ચક્રમાંથી મુક્ત થયા છે. તે દેશના અર્થતંત્રમાં નવો પ્રાણ ફૂંકે છે અને એક નવા મધ્યમ વર્ગને - એક એવા 'નવા મધ્યમ વર્ગ' ને જન્મ આપે છે - જે પોતાની સાથે નવી આકાંક્ષાઓ લઈને આવે છે. તેમની ખરીદશક્તિ બજારને ગતિ આપે છે અને સ્થાનિક દુકાનોથી લઈને મોટા કારખાનાંઓ સુધી દરેક જગ્યાએ નવી તકોનું સર્જન કરે છે. ટૂંકમાં, ભારતમાં ગરીબીમાં ઘટાડો એ ભારતીય અર્થતંત્રને નવી ઊંચાઈઓ તરફ લઈ જઈ રહ્યો છે.

મિત્રો,

'વિકસિત ભારત' તરફની આ યાત્રામાં આપણા ખેડૂતો મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી જ અમારી સરકાર તેમને સશક્ત બનાવવા માટે સતત કામ કરી રહી છે. હાલમાં, મહારાષ્ટ્રમાં ખેડૂત પરિવારો પ્રતિકૂળ હવામાનને કારણે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં, દેવેન્દ્ર ફડણવીસના નેતૃત્વ હેઠળ જળ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર કામગીરી કરવામાં આવી છે; પરંતુ, આ કુદરતી આપત્તિએ એક મોટો પડકાર ઊભો કર્યો છે. હું મહારાષ્ટ્રના દરેક ખેડૂતને ખાતરી આપવા માંગુ છું કે, સંકટના આ સમયમાં, NDA સરકાર અત્યંત સંવેદનશીલતા સાથે તમારી પડખે મક્કમતાથી ઊભી છે. હું મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળની સ્થિતિથી વાકેફ છું. રાજ્ય સરકારે પહેલેથી જ અગાઉથી સહાય પૂરી પાડી દીધી છે, અને મેં પણ 'પીએમ-કિસાન' ભંડોળ જારી કરી દીધું છે. કૃપા કરીને ચિંતા કરશો નહીં — અમે સૌ અમારા ખેડૂતોની સાથે છીએ. મિત્રો,

હું મારા દેશવાસીઓને પણ કંઈક કહેવા માંગુ છું. અત્યારે તહેવારોનો સમય છે. આપણે આપણા ખેડૂત ભાઈ-બહેનોને પણ યાદ રાખવા જોઈએ. આપણે એ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે દિવાળીનો આનંદ તેમના ઘર સુધી પણ પહોંચે. આપણા સાથી નાગરિકો—જેમ કે દુષ્કાળથી પ્રભાવિત લોકો, આપણા ખેડૂતો અને ગામડાંઓમાં વસતા તમામ લોકો—જે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેને નજરઅંદાજ ન કરવી એ આપણી સામાજિક જવાબદારી છે. આપણે સૌ સાથે મળીને આ સંકટમાંથી બહાર આવીશું.

મિત્રો,

સૌના સામૂહિક પ્રયાસો—એકજૂથ થઈને કરેલા કાર્યો—એ જ 'વિકસિત ભારત'નો પ્રાણ છે. આ જ ભાવના સાથે આપણે રાષ્ટ્રના વિકાસ માટે સતત કામ કરતા રહેવું જોઈએ. આ મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ માટે હું આપ સૌને ફરી એકવાર અભિનંદન પાઠવું છું. આગામી તહેવારોની મોસમ માટે ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ. આપ સૌનો ખૂબ ખૂબ આભાર! પુણેના રહેવાસીઓ, મારી સાથે જોડાઓ—પૂરી તાકાતથી, જોરથી બોલો અને તમારા બંને હાથ ઊંચા કરો—

ભારત માતા કી જય!

ભારત માતા કી જય!

ભારત માતા કી જય!

IJ/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com