ભારત 12-17 એપ્રિલ દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં ICAR-CGIAR સાયન્સ એન્ડ પાર્ટનરશિપ વીક 2027નું આયોજન કરશે; 5,000થી વધુ પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેવાની અપેક્ષા

CGIAR અને ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) એ આજે જાહેરાત કરી હતી કે નવી દિલ્હી 12 થી 17 April 2027 દરમિયાન CGIAR સાયન્સ એન્ડ પાર્ટનરશિપ વીકનું આયોજન કરશે. આ ઇવેન્ટ કૃષિ સંશોધન અને શિક્ષણ વિભાગ (DARE), કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય, ભારત સરકારના ICAR અને CGIAR દ્વારા આયોજિત કરવામાં આવી છે.

આ સપ્તાહ વિશ્વભરના સંશોધકો, ખેડૂતો, સરકારો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વ્યવસાયોને નવી દિલ્હીમાં એકસાથે લાવશે. સાથે મળીને, તેઓ ખેડૂતો સુધી પહેલેથી જ પહોંચી ચૂકેલી નવીનતાઓ અને ઘણા વધુ લોકો સુધી પહોંચવા માટે ક્યાં વધુ કામ કરવાની જરૂર છે તેની સમીક્ષા કરશે.

ભારત એક કુદરતી યજમાન છે. ICAR વિશ્વની સૌથી મોટી રાષ્ટ્રીય કૃષિ સંશોધન પ્રણાલીઓમાંથી એકનું નેતૃત્વ કરે છે, અને તેના વૈજ્ઞાનિકોએ 50 થી વધુ વર્ષોથી CGIAR સાથે કામ કર્યું છે. દસ CGIAR સંશોધન કેન્દ્રો હવે ભારતમાં પાકો, પાણી, પશુધન, માછલી, પોષણ અને નીતિ પર કામ કરે છે.

ભારતનું કૃષિ વિજ્ઞાન તેની સીમાઓથી ઘણું આગળ પહોંચે છે. ICRISAT દ્વારા સંરક્ષિત અને શેર કરવામાં આવેલ ભારતમાંથી મગફળીનો એક નમૂનો, હવે મલાવી, યુગાન્ડા, મોઝામ્બિક અને ઝામ્બિયામાં ઉગાડવામાં આવતી જાતોમાં યોગદાન આપે છે. હૈદરાબાદનું સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર સાઉથ-સાઉથ કોઓપરેશન ઇન એગ્રીકલ્ચર એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકામાં સાબિત થયેલી કૃષિ નવીનતાઓને શેર કરે છે.

DAREના સચિવ અને ICARના મહાનિર્દેશક ડૉ. એમ. એલ. જાટે ભારત અને CGIAR વચ્ચેની લાંબા સમયથી ચાલતી ભાગીદારી પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેણે પાંચ દાયકાથી વધુ સમયથી દેશમાં કૃષિ સંશોધન અને વિકાસને મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

તેમણે નોંધ્યું હતું કે, CGIAR, 100થી વધુ દેશોમાં કાર્યરત 15 સંશોધન કેન્દ્રો ધરાવતી આંતરરાષ્ટ્રીય કૃષિ સંશોધન ભાગીદારી, વૈશ્વિક કૃષિ ક્ષેત્રની પ્રગતિમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. ભારત સાથેના તેના સહયોગે, ખાસ કરીને ICAR દ્વારા, પાક સુધારણા, પ્રાકૃતિક સંસાધન સંચાલન, ખાદ્ય સુરક્ષા અને કૃષિ ઉત્પાદકતામાં મહત્વપૂર્ણ વિકાસને ટેકો આપ્યો છે.

હરિયાળી ક્રાંતિ પછી ભારતના કૃષિ પરિવર્તનનો સંદર્ભ આપતા, ડૉ. જાટે રેખાંકિત કર્યું કે CIMMYT, IRRI અને ICRISAT સહિતની આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન સંસ્થાઓ સાથેના સહયોગથી ભારતની ખાદ્ય ઉત્પાદન ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવામાં કેવી રીતે યોગદાન આપ્યું છે. આયાત પર નિર્ભર અનાજની અછત ધરાવતા દેશમાંથી, ભારત એક મુખ્ય ખાદ્ય ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશ તરીકે ઉભરી આવ્યો છે.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે CGIAR સાયન્સ એન્ડ પાર્ટનરશિપ વીક 2027 આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને મજબૂત કરવા અને વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓની આપ-લેને સુગમ બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ તક પૂરી પાડશે.

ડૉ. જાટે જણાવ્યું હતું કે ભારતની પ્રાથમિકતા દક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગને પ્રોત્સાહિત કરવાની અને તેની સફળ કૃષિ નવીનતાઓને વૈશ્વિક દક્ષિણ સાથે, ખાસ કરીને આફ્રિકન દેશો સાથે શેર કરવાની રહેશે. તેમણે આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક કૃષિ, ડિજિટલ કૃષિ અને એગ્રીસ્ટેક (AgriStack), કૃષિ યાંત્રિકીકરણ, બાજરી (millets), પ્રાકૃતિક ખેતી અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓમાં ભારતની પ્રગતિને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે નોંધપાત્ર તકો આપતા ક્ષેત્રો તરીકે રેખાંકિત કર્યા.

તેમણે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે આ ઇવેન્ટ આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતા, જળ સંચાલન, જમીનનું સ્વાસ્થ્ય, જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી, સ્ટાર્ટઅપ્સ, યુવાનો અને મહિલાઓની ભાગીદારી અને કૃષિ વિજ્ઞાન અને નવીનતાઓના સંચારમાં મીડિયાની ભૂમિકા સહિત કૃષિ-ખાદ્ય મૂલ્ય શ્રૃંખલામાં ઉભરતી પ્રાથમિકતાઓ પર વિચાર-વિમર્શ કરશે.

CGIARના એક્ઝિક્યુટિવ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ડૉ. ઇસ્માહાને ઇલોઆફી એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આગામી ઇવેન્ટ કૃષિ સહયોગના આગામી 50 વર્ષો માટે ભવિષ્યલક્ષી એજન્ડા વિકસાવવાની સાથે આ લાંબા ગાળાની ભાગીદારીની સિદ્ધિઓની ઉજવણી કરશે. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે ભારતે દર્શાવ્યું છે કે મજબૂત રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન વ્યાપક સ્તરે શું હાંસલ કરી શકે છે. ભારતનું બિયારણ અને જ્ઞાન પહેલેથી જ આફ્રિકા અને એશિયાના ખેડૂતોને મદદ કરે છે. એપ્રિલમાં, અમે તે આપ-લેને આગળ ધપાવવા માંગીએ છીએ અને સાથે મળીને વિચારવા માંગીએ છીએ કે વિજ્ઞાન ક્યાં વધુ કરી શકે છે, તેમણે ઉમેર્યું.

તેમણે માનવ કલ્યાણમાં સુધારો કરવા અને ખાદ્ય પ્રણાલીઓને મજબૂત કરવામાં વિજ્ઞાન અને વૈજ્ઞાનિકોના યોગદાનને ઓળખવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. એપ્રિલ 2025માં નાઇરોબી, કેન્યા ખાતે યોજાયેલી પ્રથમ સફળ આવૃત્તિનો સંદર્ભ આપતાં, તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ભારત આવૃત્તિ વૈશ્વિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવશે અને ઉભરતા કૃષિ પડકારોના ઉકેલો વિકસાવવા માટે હિતધારકોને એકસાથે લાવશે.

ICRISATના મહાનિર્દેશક ડૉ. હિમાંશુ પાઠક કહે છે, "અનાજની અછત ધરાવતા દેશમાંથી મુખ્ય ખાદ્ય ઉત્પાદક અને નિકાસકાર દેશ સુધીની ભારતની કૃષિ યાત્રા વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારીની પરિવર્તનકારી શક્તિને દર્શાવે છે. CGIAR સાયન્સ એન્ડ પાર્ટનરશિપ વીક 2027 દ્વારા, અમારો ઉદ્દેશ્ય ભારતની કૃષિ સિદ્ધિઓને પ્રદર્શિત કરવાનો, આપણી નવીનતાઓને વિશ્વ સાથે શેર કરવાનો અને કૃષિ અને ખાદ્ય પ્રણાલીઓના ઉભરતા પડકારો માટે સહ-સર્જન દ્વારા ઉકેલો શોધવા વૈશ્વિક પ્રગતિમાંથી શીખવાનો છે."

પ્રથમ CGIAR સાયન્સ વીક એપ્રિલ 2025માં નાઇરોબી, કેન્યા ખાતે યોજાયો હતો, જ્યાં CGIAR એ તેનો વર્તમાન સંશોધન પોર્ટફોલિયો લોંચ કર્યો હતો. નવી દિલ્હી આવૃત્તિ એ બાબત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે કે આપણે વિજ્ઞાનથી અસર તરફ કેવી રીતે વધીએ છીએ અને ભાગીદારી દક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગને કેવી રીતે આગળ ધપાવી શકે છે. તે કૃષિ સંશોધન અને નવીનતા 2047 માટેના ભારતના વિઝનમાં કેવી રીતે યોગદાન આપી શકે છે તેની પણ તપાસ કરશે.

કાર્યક્રમ અને વક્તાઓની જાહેરાત આગામી મહિનાઓમાં કરવામાં આવશે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com