ડીપીઆઈઆઈટી (DPIIT) એ ઇનોવેશન અને સાહસિકતાને માન્યતા આપવા નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સની 6ઠ્ઠી આવૃત્તિ લોન્ચ કરી

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય, ભારત સરકારના પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ વિભાગ (DPIIT) એ ઇનોવેશન અને સાહસિકતાને માન્યતા આપવા અને ભારતની સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સ (NSA 6.0) ની 6ઠ્ઠી આવૃત્તિ લોન્ચ કરી છે.

વર્ષ 2026 એ દેશમાં એક મજબૂત, સમાવેશી અને ઇનોવેશન-સંચાલિત સાહસિક ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ કરવા માટે જાન્યુઆરી 2016 માં શરૂ કરાયેલી સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પહેલના દસ વર્ષ પૂર્ણ થવા દર્શાવે છે. 2019 માં તેની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સ એ સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા હેઠળ એક ફ્લેગશિપ પહેલ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જે સાહસિક શ્રેષ્ઠતાને માન્યતા આપવા અને વિવિધ ક્ષેત્રોના મહત્વપૂર્ણ પડકારોને પહોંચી વળતા સચોટ ઉકેલો પ્રદર્શિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય મંચ પૂરો પાડે છે.

નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સ ઇનોવેશન, સ્કેલેબિલિટી, ટકાઉપણું અને સામાજિક-આર્થિક અસરમાં ઉત્કૃષ્ટ દેખાવ કરનારા સ્ટાર્ટઅપ્સને માન્યતા આપે છે. અગાઉની પાંચ આવૃત્તિઓની સફળતા પર નિર્માણ કરીને, NSA 6.0 ઇનોવેશન-આધારિત સાહસિકતાને પ્રોત્સાહિત કરીને, સમાવેશી ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપીને અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રોત્સાહિત કરીને ભારતની સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માગે છે.

NSA 6.0 ભારતની ઉભરતી સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ, નવી ટેકનોલોજીઓ અને રાષ્ટ્રીય વિકાસ પ્રાથમિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરતા 20 ક્ષેત્રીય (Sectoral) શ્રેણીઓ અને ત્રણ વિશેષ એવોર્ડ શ્રેણીઓમાં ઇનોવેશન, સાહસિકતા અને શ્રેષ્ઠતાને માન્યતા આપશે. આ આવૃત્તિમાં 12 નવા ક્ષેત્રીય શ્રેણીઓ રજૂ કરવામાં આવી છે: બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ; કન્ઝ્યુમર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ; સંરક્ષણ અને સુરક્ષા; ગ્રામીણ અર્થતંત્ર, પરંપરાગત ઉદ્યોગો અને રોજીરોટી; શિક્ષણ અને કૌશલ્ય; ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ; સ્પોર્ટ્સ, ફિટનેસ અને સ્પોર્ટ્સ-ટેક; ફ્યુચર મોબિલિટી અને ઓટોમોટિવ; સમુદ્રી અને બ્લુ ઇકોનોમી; સ્પેસ-ટેક, ડ્રોન્સ અને એરોસ્પેસ; ટેલિકોમ, કનેક્ટિવિટી અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર; અને ટ્રાવેલ, ટુરીઝમ અને હોસ્પિટાલિટી.

ત્રણ વિશેષ એવોર્ડ શ્રેણીઓ છે: મહિલા સંચાલિત વર્ષનું સ્ટાર્ટઅપ, નોર્થ-ઇસ્ટ સ્ટાર્ટઅપ એક્સેલન્સ અને નવેસરથી દાખલ કરાયેલ સ્ટુડન્ટ ઇનોવેટર / એસ્પાયરિંગ એન્ટરપ્રિન્યોર એવોર્ડ. પ્રથમ વખત રજૂ કરવામાં આવેલ, વિદ્યાર્થી એવોર્ડનો ઉદ્દેશ્ય તમામ 36 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની શાળાઓ અને કોલેજોના વિદ્યાર્થીઓમાં ઇનોવેશન અને સાહસિકતાની સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તે ઇનોવેટર્સ અને સાહસિકોની આગામી પેઢીને પોષવા અને નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સની પહોંચને વિસ્તારવા તરફનું એક પગલું દર્શાવે છે.

20 ક્ષેત્રીય શ્રેણીઓ અને બે સ્ટાર્ટઅપ-કેન્દ્રિત વિશેષ શ્રેણીઓમાં વિજેતા સ્ટાર્ટઅપ્સ લાગુ પડાતા એવોર્ડ માર્ગદર્શિકાને આધીન શ્રેણી દીઠ ₹25 લાખના રોકડ ઇનામ માટે પાત્ર રહેશે. સ્ટુડન્ટ ઇનોવેટર / એસ્પાયરિંગ એન્ટરપ્રિન્યોર એવોર્ડ ચાર ઉપ-શ્રેણીઓમાં કુલ ₹25 લાખનું ઇનામ પૂરૂં પાડશે.

નાણાકીય માન્યતા ઉપરાંત, નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સ ભારતના સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમની અંદર માર્ગદર્શન (mentorship), રોકાણકારો સાથેનું જોડાણ, બજારની પહોંચ, ઔદ્યોગિક ભાગીદારી અને સુધારેલી દ્રશ્યતાને સુગમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

NSA 6.0 નો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સ્ટાર્ટઅપ્સ, જેમાં ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોની ઉભરતી સાહસિક ઇકોસિસ્ટમ્સ શામેલ છે, તેમની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. DPIIT એવોર્ડ્સ હેઠળ આઉટરીચ, ભાગીદારી અને મૂલ્યાંકનને ટેકો આપવા માટે કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગો, રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સરકારો, ઇન્ક્યુબેટર્સ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ, અલ્ટરનેટિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ્સ (AIFs), ઉદ્યોગ મંડળો અને અન્ય ઇકોસિસ્ટમ સ્ટેકહોલ્ડર્સને સામેલ કરશે.

NSA 6.0 માટેની અરજીઓ 27 ઓક્ટોબર 2026 થી શરૂ થાય છે અને 20 નવેમ્બર 2026 સુધી ખુલ્લી રહેશે. પાત્ર સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વિદ્યાર્થી ઇનોવેટર્સને સત્તાવાર સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા પોર્ટલ www.startupindia.gov.in દ્વારા રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમની નવીનતાઓ પ્રદર્શિત કરવા માટે અરજી કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

નેશનલ સ્ટાર્ટઅપ એવોર્ડ્સની છઠ્ઠી આવૃત્તિ દ્વારા, DPIIT સાહસિક શ્રેષ્ઠતાને માન્યતા આપવા અને ઇનોવેટર્સની આગામી પેઢીને પોષવાની સાથે સમાવેશી, ઇનોવેશન-સંચાલિત અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ભારત સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે.

NSA 6.0 હેઠળની 20 ક્ષેત્રીય (Sectoral) એવોર્ડ શ્રેણીઓ નીચે મુજબ છે:

1. કૃષિ, એગ્રીટેક અને ફૂડ સિસ્ટમ્સ
2. બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ
3. ડીપટેક અને ફ્રન્ટીયર ટેકનોલોજીઓ
4. ક્લાઇમેટ-ટેક, ક્લીન એનર્જી અને સસ્ટેનેબિલિટી
5. કન્ઝ્યુમર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ
6. ક્રિએટિવ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, મીડિયા અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ (ઓરેન્જ ઇકોનોમી)
7. સંરક્ષણ અને સુરક્ષા
8. ગ્રામીણ અર્થતંત્ર, પરંપરાગત ઉદ્યોગો અને રોજીરોટી
9. શિક્ષણ અને કૌશલ્ય

10. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને એડવાન્સ્ડ મેન્યુફેક્ચરિંગ

11. ફિનટેક, નાણાકીય સેવાઓ અને સમાવેશ

12. ફૂડ-ટેક, બાયોટેકનોલોજી અને ન્યુટ્રિશન

13. હેલ્થકેર, મેડટેક અને લાઈફ સાયન્સિસ

14. સપ્લાય ચેઇન અને લોજિસ્ટિક્સ

15. સ્પોર્ટ્સ, ફિટનેસ અને સ્પોર્ટ્સ-ટેક

16. ફ્યુચર મોબિલિટી અને ઓટોમોટિવ

17. સમુદ્રી અને બ્લુ ઇકોનોમી

18. સ્પેસ-ટેક, ડ્રોન્સ અને એરોસ્પેસ

19. ટેલિકોમ, કનેક્ટિવિટી અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર

20. ટ્રાવેલ, ટુરીઝમ અને હોસ્પિટાલિટી

ત્રણ વિશેષ એવોર્ડ શ્રેણીઓ નીચે મુજબ છે:

1. વુમન-લેડ સ્ટાર્ટઅપ્સ (મહિલા સંચાલિત સ્ટાર્ટઅપ્સ)
2. સ્ટાર્ટઅપ્સ ફ્રોમ ધ નોર્થ-ઇસ્ટર્ન રીજન (ઉત્તર-પૂર્વ ક્ષેત્રના સ્ટાર્ટઅપ્સ)
3. સ્ટુડન્ટ ઇનોવેટર / એસ્પાયરિંગ એન્ટરપ્રિન્યોર (વિદ્યાર્થી ઇનોવેટર / આકાંક્ષી સાહસિક)

SM/NP/JD