કેન્દ્રીય સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે પ્રિસ્ક્રિપ્શન-ઓન્લી દવાઓ સંબંધિત જાહેરાતોના નિયમનને મજબૂત બનાવવા માટે ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945માં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. પ્રસ્તાવિત સુધારો શેડ્યૂલ H, શેડ્યૂલ H1 અને શેડ્યૂલ X હેઠળ નિર્દિષ્ટ દવાઓની જાહેરાત માટે કેન્દ્ર સરકારની પૂર્વ મંજૂરી મેળવવાની હાલની જરૂરિયાતને દવાઓના વેચાણ અને વિતરણ માટે લાયસન્સ ધરાવતી સંસ્થાઓ સુધી વિસ્તારવા માંગે છે.

ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઈઝરી બોર્ડ (DTAB) સાથેની પરામર્શ પછી, ગેઝેટ નોટિફિકેશન G.S.R. 861(E), તારીખ 28 સપ્ટેમ્બર 2026 દ્વારા પ્રસ્તાવિત સુધારો અધિસૂચિત કરવામાં આવ્યો છે.

હાલના નિયમનકારી માળખા હેઠળ, ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદકો માટે કેન્દ્ર સરકારની પૂર્વ મંજૂરી વિના શેડ્યૂલ H, શેડ્યૂલ H1 અને શેડ્યૂલ X હેઠળ આવરી લેવામાં આવેલી દવાઓની જાહેરાત કરવા પર પ્રતિબંધ છે. જો કે, આ સમાન જોગવાઈઓ આ દવાઓના રિટેલ અને હોલસેલ વેચાણ તથા વિતરણમાં રોકાયેલી સંસ્થાઓને સ્પષ્ટપણે આવરી લેતી ન હતી.

આ નિયમનકારી ગેપને દૂર કરવા માટે, મંત્રાલયે ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945 ના નિયમ 65 હેઠળ સબ-રૂલ (22) ઉમેરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જે જાહેરાતના નિયંત્રણને રિટેલ અને હોલસેલ ડ્રગ લાયસન્સ ધરાવતા લોકો સહિત દવાઓના વેચાણ, સ્ટોક, પ્રદર્શન અથવા વેચાણ માટે ઓફર કરવા, અથવા વિતરણ કરવા માટે લાયસન્સ ધરાવતા ધારકો સુધી વિસ્તારે છે.

પ્રસ્તાવિત જોગવાઈ હેઠળ, કેન્દ્ર સરકારની પૂર્વ મંજૂરી સિવાય શેડ્યૂલ H, શેડ્યૂલ H1 અથવા શેડ્યૂલ X માં નિર્દિષ્ટ દવાઓની કોઈ જાહેરાત કરવામાં આવશે નહીં.

પ્રસ્તાવિત સુધારાનો ઉદ્દેશ્ય ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાય ચેઈનમાં નિયમનકારી દેખરેખને મજબૂત કરવાનો, પ્રિસ્ક્રિપ્શન દવાઓના અનધિકૃત પ્રમોશનને પ્રોત્સાહિત ન કરવાનો અને અયોગ્ય સ્વ-દવા (સેલ્ફ-મેડિકેશન) સાથે સંકળાયેલા જોખમોને ઘટાડવાનો છે.

આ પગલાંથી યોગ્ય તબીબી દેખરેખની જરૂર હોય તેવી દવાઓ, જેમાં ચોક્કસ એન્ટિબાયોટિક્સ, સાયકોટ્રોપિક દવાઓ અને અન્ય પ્રિસ્ક્રિપ્શન-ઓન્લી દવાઓ શામેલ છે, તેનાથી સંબંધિત સુરક્ષાત્મક ઉપાયો વધુ મજબૂત થવાની અપેક્ષા છે.

આ પ્રસ્તાવ 16 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ યોજાયેલી ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઈઝરી બોર્ડની 93મી બેઠકની ભલામણોને અનુસરે છે, જેમાં દવાના વેચાણ અને વિતરણ લાયસન્સ ધારકો દ્વારા કરવામાં આવતી જાહેરાતોને સંચાલિત કરતી યોગ્ય જોગવાઈઓની જરૂરિયાત પર વિચારણા કરવામાં આવી હતી.

જે તારીખથી જનતા માટે ડ્રાફ્ટ નિયમો ધરાવતા ગેઝેટની નકલો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે તે તારીખથી 30 દિવસની અંદર મંત્રાલયે હિતધારકો અને જનતાના સભ્યો પાસેથી વાંધા અને સૂચનો આમંત્રિત કર્યા છે. નિર્ધારિત સમયગાળાની અંદર મળેલા સબમિશન્સ પર સુધારાને આખરી ઓપ આપતા પહેલા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિચારણા કરવામાં આવશે.

ઓફિશિયલ ગેઝેટની લિંક: https://egazette.gov.in/WriteReadData/2026/276941.pdf

 

SM.DK.GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2321216) મુલાકાતી સંખ્યા : 7