પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'સહકાર સે સમૃદ્ધિ' ના વિઝનને અનુરૂપ અને કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહના નેતૃત્વ હેઠળ, સહકારને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત કરવા, કૃષિ વિકાસને આગળ ધપાવવા, પશુપાલકોની આવક વધારવા અને મહિલાઓને સશક્ત બનાવવા માટેનું એક અસરકારક સાધન બનાવવા માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રયાસોના ભાગરૂપે, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ સ્થિત દશેરા મેદાન ખાતે ગોપાલક સંમેલનને સંબોધિત કર્યું હતું અને નવા ફોજદારી કાયદાઓ પર રાજ્ય સ્તરીય પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ પ્રસંગે મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ, નાયબ મુખ્યમંત્રીશ્રીઓ શ્રી જગદીશ દેવડા અને શ્રી રાજેન્દ્ર શુક્લા, રાજ્ય સરકારના અનેક મંત્રીઓ, સંસદસભ્યો, ધારાસભ્યો, સહકારી ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ અને મોટી સંખ્યામાં પશુપાલકો તથા દૂધ ઉત્પાદકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

કાર્યક્રમના પ્રારંભમાં, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ નવા ફોજદારી કાયદાઓ પર રાજ્ય સ્તરીય પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું અને તેના અમલીકરણમાં મધ્ય પ્રદેશ પોલીસની સિદ્ધિઓને પ્રદર્શિત કરતા વિવિધ પ્રદર્શન વિભાગો નિહાળ્યા હતા.

મેદનીને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, દેશે સંસ્થાનવાદી યુગની સજા-કેન્દ્રિત ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલીમાંથી નાગરિકોને ન્યાય આપવા પર કેન્દ્રિત નવી પ્રણાલી તરફ ઐતિહાસિક પરિવર્તન કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે નવા કાયદાઓનો મૂળભૂત ઉદ્દેશ્ય સરકારનું રક્ષણ કરવાનો નથી પરંતુ ભારતના નાગરિકોના ગૌરવ, સંપત્તિ અને શારીરિક સુરક્ષાનું રક્ષણ કરવાનો છે અને તેમનો મૂળ સિદ્ધાંત 'ન્યાય' છે, 'સજા' નહીં. તેમણે ઉમેર્યું કે તેમના સંપૂર્ણ અમલીકરણ પછી, નવી પ્રણાલીનો ઉદ્દેશ્ય એફઆઈઆર (FIR) ની નોંધણીથી લઈને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી ન્યાયિક પ્રક્રિયાને સમયબદ્ધ બનાવવાનો છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નવી ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલીમાં આધુનિક વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીનો વ્યાપકપણે સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ઈલેક્ટ્રોનિક પુરાવા, ઓનલાઈન સમન્સ, ઓનલાઈન સુનાવણી, વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ અને ફોરેન્સિક સાયન્સ સહિતની ઘણી આધુનિક અને વૈજ્ઞાનિક જોગવાઈઓને નવા માળખામાં સામેલ કરવામાં આવી છે. તેમણે કહ્યું કે નવા કાયદાઓમાં મહિલાઓની સુરક્ષા, ગુમ થયેલા બાળકો, આતંકવાદ અને મોબ લિંચિંગ સંબંધિત ગુનાઓ સામે નિપટવા માટે ચોક્કસ જોગવાઈઓ પણ શામેલ છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે તેમના સંપૂર્ણ અમલીકરણ પછી, ભારતની ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલી વિશ્વની સૌથી આધુનિક પ્રણાલીઓમાં સ્થાન પામશે.

સહકારી ક્ષેત્રનો સંદર્ભ આપતા, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં અલગ સહકાર મંત્રાલયની લાંબા સમયથી માંગ હતી, અને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સ્વતંત્ર સહકાર મંત્રાલયની સ્થાપના કરીને સહકારી ક્ષેત્રમાં નવી ઊર્જા અને ગતિનો સંચાર કર્યો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આ મંત્રાલયની સ્થાપનાના સૌથી મોટા લાભાર્થીઓ ખેડૂતો, પશુપાલકો અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ખુલ્લા બજારમાં દૂધ વેચતા પશુપાલકોને વચેટિયાઓને કારણે અવારનવાર તેમના ઉત્પાદનના વાજબી ભાવ મળતા નથી, જ્યારે સહકારી પ્રણાલી તેમને માત્ર સારા ભાવ મેળવવામાં જ સક્ષમ બનાવતી નથી પરંતુ તેમને દૂધ પ્રોસેસિંગ અને મૂલ્ય વર્ધન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા આર્થિક લાભો સાથે પણ જોડે છે. તેમણે કહ્યું કે આઈસ્ક્રીમ, માખણ, ઘી, પનીર અને માવો જેવા મૂલ્ય વર્ધિત ઉત્પાદનો બનાવવા માટે મજબૂત પ્રોસેસિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર આવશ્યક છે, અને સરકાર આ દિશામાં ઝડપથી કામ કરી રહી છે.

નસલ સુધારણાને ડેરી ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદકતા વધારવાનું એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ ગણાવતા, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે તેમણે મધ્ય પ્રદેશ સરકારને ગાયો અને ભેંસોની નસલ સુધારણા સંબંધિત કાર્યક્રમો માટે 50 એકર જમીન પૂરી પાડવા વિનંતી કરી હતી, અને મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવે તે માટે સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી દીધી છે. તેમણે કહ્યું કે આધુનિક નસલ-સુધારણા ટેકનોલોજી પ્રાણીઓના સ્વાસ્થ્ય અને દૂધની ઉત્પાદકતામાં સુધારો કરવામાં મદદ કરશે અને સાથે જ ભારતની દેશી ઓલાદોના સંરક્ષણ અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપશે. સેક્સ-સોર્ટેડ સીમેન (sex-sorted semen) જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પશુપાલકો માટે વધારાના આર્થિક લાભોની સંભાવનાઓને પણ વધારશે.

મધ્ય પ્રદેશમાં દૂધ ઉત્પાદન વધારવાના રાજ્ય સરકારના લક્ષ્યાંકનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે તે એક મહત્વાકાંક્ષી ધ્યેય છે અને કેન્દ્ર સરકાર તેને પ્રાપ્ત કરવા માટે રાજ્ય સરકાર અને મધ્ય પ્રદેશના પશુપાલકો સાથે ખભેથી ખભો મિલાવીને કામ કરશે.

ભારતના ડેરી ક્ષેત્ર દ્વારા કરવામાં આવેલી પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશનું કુલ દૂધ ઉત્પાદન 2014-15 માં આશરે 14.60 કરોડ ટન હતું જે હવે વધીને આશરે 24.80 કરોડ ટન થયું છે. તેમણે કહ્યું કે આ જ સમયગાળા દરમિયાન, માથાદીઠ દૂધની ઉપલબ્ધતા દરરોજ આશરે 307 ગ્રામથી વધીને 485 ગ્રામ પ્રતિદિન થઈ છે, જેમાં આશરે 58% નો વધારો થયો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત આજે વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ અને 2047 સુધીમાં ભારતને દરેક ક્ષેત્રમાં અગ્રેસર રાષ્ટ્ર બનાવવાના સંકલ્પને અનુરૂપ, કૃષિ, પશુપાલન અને સહકારી ક્ષેત્રોને પણ આધુનિક બનાવવામાં આવી રહ્યા છે અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય ડેરી ઉત્પાદનોની નિકાસ વધીને આશરે ₹4,666 કરોડ થઈ છે, જેમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત, બાંગ્લાદેશ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, સાઉદી અરેબિયા અને ભૂટાન સહિતના પદોમાં ભારતીય ડેરી ઉત્પાદનોની નિકાસ કરવામાં આવી રહી છે.

શ્વેત ક્રાંતિ 2.0 નો સંદર્ભ આપતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશભરમાં 75,000 નવી સહકારી ડેરીઓ સ્થાપવાનો અને 46,000 હાલની ડેરીઓને મજબૂત કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ પહેલ હેઠળ મધ્ય પ્રદેશમાં મોટી સંખ્યામાં નવી સહકારી ડેરીઓ સ્થાપવામાં આવશે, જેનાથી રાજ્યના પશુપાલકોને સંગઠિત બજારો, સારા ભાવ, આધુનિક પ્રોસેસિંગ સુવિધાઓ અને મજબૂત સહકારી નેટવર્કનો લાભ મળી શકશે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ડેરી ક્ષેત્રને નેટ ઝીરો (Net Zero) અને સર્ક્યુલર ઈકોનોમી મોડલ સાથે સાંકળવા માટે પણ અનેક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. નસલ સુધારણા, રસીકરણ, ગુણવત્તાયુક્ત પશુધન, ચારા વ્યવસ્થાપન, કૃત્રિમ ગર્ભાધાન અને સેક્સ-સોર્ટેડ સીમેન સંબંધિત પહેલોને આગળ ધપાવવામાં આવી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે આ હેતુ માટે સરદાર પટેલ કોઓપરેટિવ ડેરી ફેડરેશન લિમિટેડની પણ સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

છાણ-આધારિત અર્થતંત્રની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે છાણનું વૈજ્ઞાનિક એકત્રીકરણ, મિથેન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો, સ્વચ્છ ઊર્જા ઉત્પાદન, પોષક તત્વોનું રિસાયક્લિંગ અને ગ્રામીણ રોજગારનું સર્જન સંકલિત રીતે આગળ ધપાવવા માટે વિવિધ મોડલ્સ વિકસાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી વર્ષોમાં એક એવી સિસ્ટમ વિકસાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે જેના હેઠળ છાણ પણ મધ્ય પ્રદેશના પશુપાલકો અને ખેડૂતો માટે આવકનો વધારાનો સ્ત્રોત બની શકે.

ડેરી સહકારી મંડળીઓમાં મહિલાઓની ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સહકારી ડેરી ઉદ્યોગથી વધુ શક્તિશાળી મહિલા સશક્તિકરણનું બીજું કદાચ કોઈ સાધન હોઈ શકે નહીં. ડેરી પ્રવૃત્તિઓ સીધી મહિલાઓના હાથમાં આવક મૂકે છે અને તેના દ્વારા મહિલા સશક્તિકરણને ગ્રામીણ વિકાસ, ખેડૂતોની આર્થિક પ્રગતિ અને પરિવારોની સમૃદ્ધિ સાથે જોડે છે. તેમણે કહ્યું કે દેશની કુપોષણ સામેની લડાઈમાં ડેરી ક્ષેત્ર પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ મધ્ય પ્રદેશને માદક દ્રવ્યો અને ડ્રગ્સ મુક્ત બનાવવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના પ્રયાસોનો સંદર્ભ આપ્યો અને કહ્યું કે આ મુદ્દે મુખ્યમંત્રી અને સંબંધિત વિભાગો સાથે એક વિગતવાર બેઠક યોજાઈ રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે મધ્ય પ્રદેશને માદક દ્રવ્યો અને ડ્રગ્સ મુક્ત બનાવવા માટે એક વિગતવાર અને સચોટ કાર્ય યોજના બનાવવાનું અને તેનો અમલ કરવાનું કામ હાથ ધરવામાં આવશે, જેથી રાજ્યના યુવાનો અને આવનારી પેઢીઓ માટે સુરક્ષિત અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય સુનિશ્ચિત કરી શકાય.

શ્રી અમિત શાહે મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ, નાયબ મુખ્યમંત્રીશ્રીઓ અને સમગ્ર રાજ્ય સરકારની ટીમને પશુપાલકોના હિતમાં લેવાયેલા વિવિધ નિર્ણયો બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે મધ્ય પ્રદેશમાં દૂધ ઉત્પાદન અને સહકારી ડેરી નેટવર્કને મોટા પ્રમાણમાં વિસ્તારવાનો લક્ષ્યાંક નિઃશંકપણે પડકારજનક છે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકાર આ ઉદ્દેશ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં રાજ્ય સરકાર અને પશુપાલકોને પોતાનો સંપૂર્ણ ટેકો આપશે. કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકાર મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો સહકારી અને ડેરી ક્ષેત્રોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાના સંકલ્પ સાથે કામ કરી રહી છે જેથી ડેરી વિકાસ અને પશુપાલન દ્વારા મધ્ય પ્રદેશ સમૃદ્ધ બને, તેના ખેડૂતો સમૃદ્ધ થાય અને, સૌથી વધીને, મહિલાઓ સમૃદ્ધ થાય.

આ પ્રસંગે, 'મોરવન પ્રોજેક્ટ' હેઠળ ભોપાલમાં અર્બન ફોરેસ્ટ (શહેરી વન) વિકસાવવા માટે કૃષક ભારતી કોઓપરેટિવ લિમિટેડ (KRIBHCO) અને મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય જૈવવિવિધતા બોર્ડ વચ્ચે એક સમજૂતી કરાર (MoU) ની આપ-લે પણ કરવામાં આવી હતી.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, શ્રી અમિત શાહે ઉજ્જૈનમાં ₹255 કરોડના ખર્ચે સ્થાપિત થનારા 3 લાખ લીટર પ્રતિદિનની ક્ષમતા ધરાવતા દૂધ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટનો ડિજિટલ માધ્યમથી શિલાન્યાસ કર્યો હતો. ભોપાલમાં આશરે ₹16.5 કરોડના ખર્ચે નિર્માણ પામેલા 40,000 લીટર પ્રતિદિન ક્ષમતાના પ્રોડક્ટ ડેરી પ્લાન્ટ અને ₹12.42 કરોડના ખર્ચે બનેલી અદ્યતન રાજ્ય સ્તરીય સેન્ટ્રલ લેબોરેટરીનું પણ ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. શિવપુરીમાં ₹6.5 કરોડના ખર્ચે હાથ ધરાયેલા મિની ડેરી પ્લાન્ટના સુદ્રઢીકરણના કામોનું પણ ડિજિટલી ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રોજેક્ટ્સ મધ્ય પ્રદેશમાં દૂધ પ્રોસેસિંગ ક્ષમતા, ગુણવત્તા ચકાસણી સુવિધાઓ અને ડેરી-ક્ષેત્રના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધુ મજબૂત બનાવશે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન ભોપાલ અને ઈન્દોર મિલ્ક યુનિયન સાથે સંકળાયેલા પશુપાલકોને બોનસ આપવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે સિંગલ ક્લિક દ્વારા ગૌશાળાઓને નાણાકીય સહાય આપવામાં આવી હતી. ડેરી સહકારી મંડળીઓના સભ્યોને ડિવિડન્ડનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને પશુપાલકોનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. મહિલા પશુપાલકોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને બિરદાવતા 'ગોપાલક દીદીઓ'નું પણ સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, ડૉ. ભીમરાવ અંબેડકર કામધેનુ યોજના હેઠળ મંજૂરી પત્રો એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા.

SM/JY/JD