ભારત સરકારના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર પ્રો. અજય કે. સૂદની અધ્યક્ષતામાં 30 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ કસ્તૂરબા ભવન 3, નવી દિલ્હી ખાતે વન હેલ્થ પરની વૈજ્ઞાનિક સ્ટીઅરિંગ સમિતિની છઠ્ઠી બેઠક યોજાઈ હતી.

શરૂઆતમાં, વન હેલ્થ અભિગમને તેના પ્રારંભિક સંકલન માળખાથી આગળ વધારીને કાર્યાન્વિત કરવામાં થયેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિની નોંધ લેવામાં આવી હતી. પ્રો. સૂદે સ્પષ્ટ સંસ્થાકીય માલિકી, પરિણામ-લક્ષી લક્ષ્યાંકો અને સતત ફોલો-થ્રુના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો જેથી કરીને સમિતિની ભલામણો જમીન પર કામગીરીમાં પરિણમે. તેમણે સમાંતર માળખાં ઉભા કરવાના બદલે ચાલુ કાર્યક્રમો, સ્થાપિત મંચો અને વર્તમાન સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓ પર આગળ વધવાના મૂલ્ય પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પ્રો. સૂદે નોંધ્યું હતું કે આવું સંકલન માહિતીના પ્રવાહમાં સુધારો કરશે, સંકલિત નિર્ણય લેવામાં ટેકો આપશે અને માનવ, પ્રાણી અને પર્યાવરણીય સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રોમાં સમયસર પગલાં લેવામાં સક્ષમ બનાવશે.

BSL 3/4 પ્રયોગશાળાઓ પરની એડવાઇઝરી એન્ડ રિવ્યુ કમિટી દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ BSL-3/4 પ્રયોગશાળાઓ માટે ન્યૂનતમ ધોરણ જરૂરિયાતો (Minimum Standard Requirements - MSR) દસ્તાવેજ બેઠક દરમિયાન બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. આ દસ્તાવેજ ટૂંક સમયમાં વ્યાપક પ્રસાર અને સંદર્ભ માટે જાહેર ક્ષેત્રમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

સમિતિએ ઇન્ટરોપરેબલ વન હેલ્થ ડેશબોર્ડ વિકસાવવાની દિશામાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરી હતી અને સતત આંતર-ક્ષેત્રીય સંકલનની જરૂર હોય તેવા ક્ષેત્રો પર ચર્ચા કરી હતી. સમિતિએ ઇન્ટિગ્રેટેડ હેલ્થ ઇન્ફોર્મેશન પ્લેટફોર્મ (IHIP) ના આગામી તબક્કા તરફ આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયાસોની પણ પ્રશંસા કરી હતી અને નોંધ્યું હતું કે IHIP અને પ્રસ્તાવિત વન હેલ્થ ડેશબોર્ડ વચ્ચે સંભવિત પૂરકતાઓ છે. સભ્યોએ વર્તમાન પ્રણાલીઓ અને મિકેનિઝમ્સને મજબૂત કરવા તેમજ રાષ્ટ્રીય અને ઉપ-રાષ્ટ્રીય સ્તરે વન હેલ્થ પ્રાથમિકતાઓના અમલીકરણને આગળ ધપાવવાની તકો પર ચર્ચા કરી હતી.

તેમના સમાપન વક્તવ્યમાં, પ્રો. સૂદે ઇન્ટરોપરેબલ વન હેલ્થ ડેશબોર્ડ વિકસાવવામાં થયેલી પ્રગતિની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે મંત્રાલયો અને વિભાગોને સહયોગી જોડાણ જાળવી રાખવા, ફોલો-અપ પ્રક્રિયાઓને મજબૂત કરવા અને એવા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવા વિનંતી કરી કે જ્યાં વધુ સંકલન અને ટેકો અમલીકરણને ઝડપી બનાવી શકે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઇન્ટરોપરેબલ વન હેલ્થ ડેશબોર્ડ માત્ર સમગ્ર સરકારના પ્રયાસને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર દેશના અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે જે તમામ ક્ષેત્રોમાં સંકલિત દ્રશ્યતા પૂરી પાડે છે અને સુનિશ્ચિત કરે છે કે સ્વાસ્થ્ય જોખમોને અલગથી જોવાના બદલે સર્વગ્રાહી રીતે સંબોધવામાં આવે.

આ બેઠકે સંકલિત વન હેલ્થ અભિગમને આગળ ધપાવવા અને સંકલિત, આંતર-ક્ષેત્રીય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા રાષ્ટ્રીય સજ્જતાને મજબૂત કરવા માટે ભારત સરકારની કટિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

આ બેઠકમાં ઓપીએસએ (OPSA) ના વૈજ્ઞાનિક સચિવ ડૉ. પરવિંદર મૈની અને હિતધારક મંત્રાલયો/વિભાગોના સચિવો હાજર રહ્યા હતા જેમાં આરોગ્ય સંશોધન વિભાગ (DHR) ના સચિવ અને ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના મહાનિદેશક (DG) ડૉ. રાજીવ બહલ; વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ (DST) ના સચિવ પ્રો. ઉમેશ વાઘમારે; કૃષિ સંશોધન અને શિક્ષણ વિભાગ (DARE) ના સચિવ અને ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રીકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR) ના મહાનિદેશક (DG) ડૉ. માંગી લાલ જાટ; આયુષ મંત્રાલયના સચિવ વૈદ્ય રાજેશ કોટેચા; ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO) ના અધ્યક્ષ ડૉ. વી. નારાયણન; અને પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય (MoES) ના સચિવ ડૉ. શ્રીનિવાસ કુમાર તુમ્માલાનો સમાવેશ થાય છે. સહભાગીઓમાં આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય (MoH&FW) ના અતિરિક્ત સચિવ ડૉ. રાકેશ ગુપ્તા; પશુપાલન અને ડેરી વિભાગ (DAHD) ના પશુપાલન કમિશનર ડૉ. નવીના બી. મહેશ્વરપ્પા અને ICMR ના અન્ય વરિષ્ઠ પ્રતિનિધિઓ; કાઉન્સિલ ઓફ સાયન્ટિફિક એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ રિસર્ચ (CSIR), પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEF&CC); સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) અને સુરક્ષા સેવાઓ; DAHD; ICAR; ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, આયુષ મંત્રાલય; નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ (NCDC); મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગ; નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDMA), નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર વન હેલ્થ (NIOH); OPSA અને ગુજરાત રાજ્યના પ્રતિનિધિઓ સામેલ હતા. આ ઉપરાંત, આ બેઠકમાં સલાહકાર અને સમીક્ષા સમિતિઓના અધ્યક્ષઓ અનુક્રમે લેફ્ટનન્ટ જનરલ (નિવૃત્ત) ડૉ. માધુરી કાનિટકર (BSL-3/4 લેબોરેટરી નેટવર્ક), ડૉ. એન. કે. અરોરા (ટેકનોલોજી-સક્ષમ સર્વેલન્સ), અને ડૉ. વિજય ચંદ્રુ (ડેટા ઇન્ટિગ્રેશન એન્ડ ડેટા શેરિંગ) અને વન હેલ્થ ડેશબોર્ડ માટેના ટેકનિકલ વર્કિંગ ગ્રુપના સભ્યો પણ જોડાયા હતા.

SM/IJ/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2317298) મુલાકાતી સંખ્યા : 11