• ಸಾಮಾಜಿಕ ಭೇಟಿಗಳು ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ
• ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ/ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವಾಸಗಳು (Business Trips) ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ
• 'ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ' ಪ್ರವಾಸಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ

ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: ಕಳೆದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ (overnight trips), ಪ್ರತಿ 100 ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 48 ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು 'ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ' ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೂ 30 ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು 'ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ' ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ 100 ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 89 ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು 'ಸಾಮಾಜಿಕ' ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 'ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವಾಸಗಳು' ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿ ₹ 5,949 ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಾಮಾಜಿಕ' (33%) ಮತ್ತು 'ಖರೀದಿ/ಶಾಪಿಂಗ್' (26%) ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಶಾಪಿಂಗ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

A. ಪೀಠಿಕೆ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ (NSO) ನಡೆಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು (DTES) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳ ವಿವರಗಳಾದ ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿ, ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನ, ಪಡೆದ ತಂಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾಸದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸ್ವದೇಶಿ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚದ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ 80 ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಜುಲೈ 2025 ರಿಂದ ಜೂನ್ 2026 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoSPI) ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು 'ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ' ಎಂಬ ವರದಿಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು (i) ರಜಾದಿನಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ; ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಳೆದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳು, (ii) ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಮತ್ತು (iii) ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಗ್ಲೋಸರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

B. ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು

B1. ರಜಾದಿನಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ; ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಳೆದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳು:

• ಕಳೆದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ 100 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು) ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 127 (2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 118) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ನಗರ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 132 (2014-15 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100 ನಗರ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 121).
• ಎರಡೂ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 'ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ' ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರವಾಸಗಳು (48%) ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
• ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 'ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ' ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ (38.4%) ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 'ರಜಾದಿನಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ'ಗಾಗಿ (36.4%) ಆಗಿದೆ.
• ಸರಾಸರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ 2.03 ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಸಂದರ್ಶಕರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 80% ಸಂದರ್ಶಕರು ತಮ್ಮ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 5 ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ತಂಗಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
• ಕಳೆದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಜಾದಿನಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದವು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 32% ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಗರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ರೈಲು (35%) ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
• ನಗರದ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಸಂದರ್ಶಕರಲ್ಲಿ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗೃಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ತಂಗುವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 36% ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ತಂಗುವಿಕೆಗಳು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು (28%) ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ರಜಾದಿನದ ಮನೆ (ಎರಡನೇ ಮನೆ), ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಒದಗಿಸಿದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಮಿಷನರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ವಸತಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ.
• ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ಒಟ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪಾಲನ್ನು (15.7%) ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು (13.4%) ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ (8.0%) ಇವೆ.
• ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 'ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ' ಪ್ರವಾಸಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ (₹ 29,454) ಮತ್ತು ನಗರ (₹ 41,649) ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಯೇತರ ಘಟಕಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ತಂದೊಡ್ಡಿವೆ.
• 'ರಜಾದಿನಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆ, ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ'ಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೈಗೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು 'ಸಾರಿಗೆ' ಘಟಕದ ಮೇಲೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

B2. ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳು:

• ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ 100 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು) ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 113 ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ನಗರ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 111.
• 'ಸಾಮಾಜಿಕ' ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 89 ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ವರದಿಯಾದ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಗಾತ್ರವು ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ 1.95 ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರೆ, ಸುಮಾರು 45% ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿ 2-3 ದಿನಗಳಾಗಿತ್ತು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 48% ಮತ್ತು 44% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಕುಟುಂಬಗಳೆರಡಕ್ಕೂ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಕರ ಮನೆ ತಂಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿತ್ತು.
• ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಶಕರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಮುಖ್ಯ ತಾಣವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಂದರ್ಶಕರ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು (15.5%) ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ (10.5%) ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು (9.6%) ಇವೆ.
• ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ (₹ 5,179) ಮತ್ತು ನಗರ (₹ 6,934) ಕುಟುಂಬಗಳೆರಡೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿವೆ.

B3. ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳು:

• ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 65.1 (2014-15 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 57.1) ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 46.2 (2014-15 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 40.6) ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.
• ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿ 100 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳು) ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 185 ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 100 ನಗರ ಪ್ರವಾಸಿ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ 156.
• ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಾದ 'ಸಾಮಾಜಿಕ (ಗ್ರಾಮೀಣ-32%, ನಗರ-37%)' ಮತ್ತು 'ಖರೀದಿ/ಶಾಪಿಂಗ್ (ಗ್ರಾಮೀಣ-29%, ನಗರ-17%)' ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಕುಟುಂಬಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಎರಡು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಾಗಿದ್ದವು.
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ 'ಖರೀದಿ/ಶಾಪಿಂಗ್' ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶದ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸಗಳು' ಇವೆ.
• ಗ್ರಾಮೀಣ (51%) ಮತ್ತು ನಗರ (41%) ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೈಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ 'ಖರೀದಿ/ಶಾಪಿಂಗ್' ಘಟಕದ ಮೇಲೆ ಗರಿಷ್ಠ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಂತಿಮ ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರ, ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ

1. ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ವರ್ಷವಿಡೀ ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವ ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2. ಮಾದರಿ ಗಾತ್ರ

ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 24,778 ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಯುಗಳನ್ನು (FSUs) ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 14,371 ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು 10,407 ನಗರ ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಯುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 2,4,6113 (ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1,42,603 ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1,03,510).

3. ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸ

ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಹು-ಹಂತದ ಸ್ತರಬದ್ಧ ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು (multi-stage stratified sampling design) ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳು/ನಗರ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಉಪ-ಘಟಕಗಳನ್ನು (SUs) ಮೊದಲ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳು (FSU) ಎಂದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಘಟಕಗಳು (USU) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಯುಗಳು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಯುಗಳೆರಡನ್ನೂ 'ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಇಲ್ಲದ ಸರಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮಾದರಿ' (SRSWOR) ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

1. 4. ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:

ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ 80ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವೆಚ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ 21.1 ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನುಕೂಲಿತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದರ್ಶನ (CAPI) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. 5. ಬಳಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳ ಪದಕೋಶ:

ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸ	ಇದು ಪ್ರವಾಸದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾತಾವರಣದ (ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿವಾಸದ ಸ್ಥಳ (UPR) ಸೇರಿ) ಹೊರಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮುಖ್ಯ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕನಿಷ್ಠ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದ (ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:00 ರಿಂದ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 5:00 ರವರೆಗೆ ಸೇರಿ) ಮತ್ತು ಎರಡು ಸತತ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ 00:00 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದು) 180 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಅದೇ ಯುಪಿಆರ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದನ್ನು (ರೌಂಡ್ ಟ್ರಿಪ್) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ವದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕ	ಸಂದರ್ಶಕ ಎಂದರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ (ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯ), ಅವರು ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ	ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ಆ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವು ಆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸ	ಒಂದೇ ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವೆಂದರೆ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ (ಅಂದರೆ 12 ಗಂಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:00 ರಿಂದ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 05:00 ರವರೆಗೆ ಸೇರಿ) ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ರಾತ್ರಿ ತಂಗುವ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಇತರ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರವಾಸವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಾಂಕದಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಸತತ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.

F. ವಿವರವಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವರದಿ:

ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು, ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ವಿವರವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಾಗಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಒ, ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ವರದಿ ಸಂಖ್ಯೆ 597 'ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಇದು ಸಚಿವಾಲಯದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ (https://www.mospi.gov.in) ಲಭ್ಯವಿದೆ.

MoSPI ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು/ವರದಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು QR ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ

 

*****

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2313957) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 7