ભારતમાં ફિલ્મ નિર્માણને સરળ બનાવવું

ભારત, તેની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક કળા સ્વરૂપો અને વાઇબ્રન્ટ ફિલ્મો માટે પ્રખ્યાત, ફિલ્મ, ટેલિવિઝન અને ઓનલાઇન કન્ટેન્ટ સર્જનમાં સતત વૈશ્વિક પાવરહાઉસ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. આ ક્ષેત્રે જ નાણાકીય વર્ષ 2024 માં USD 13.1 બિલિયનની આવક ઊભી કરી હતી, જે 2019 થી 18 ટકા વધુ છે. આ વૃદ્ધિ આવનારા વર્ષોમાં 6-10 ટકાના દરે ચાલુ રહેવાની ધારણા છે અને નાણાકીય વર્ષ 2029 માં આશરે USD 17.5-19.7 બિલિયનની સંયુક્ત આવક સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. યુવા વસ્તી, ઝડપથી વિસ્તાર પામતા 5G નેટવર્ક અને અત્યંત પરવડે તેવા ડેટા દ્વારા સંચાલિત, ભારત તેના કન્ટેન્ટ ઇકોસિસ્ટમનો ઝડપથી વિસ્તાર કરી રહ્યું છે.

ભારત માત્ર ફિલ્મો અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટનું ઉત્પાદન જ નથી કરી રહ્યું; તે દેશી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ નિર્માતાઓ માટે એક સમૃદ્ધ શૂટિંગ લોકેશન પણ છે. તેનું વૈવિધ્યસભર ભૌગોલિક ક્ષેત્ર નયનરમ્ય હિમાલયથી લઈને અંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓના સફેદ રેતીના દરિયાકિનારા સુધી ફેલાયેલું છે. રાજસ્થાનના કિલ્લાઓ અને મહેલો જેવા યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરીટેજ સ્થાનો ધરાવતું ભારત ફિલ્મ નિર્માતાઓ અને પ્રવાસીઓ બંને માટે એક આકર્ષક સ્થળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

ભારતમાં ફિલ્મ નિર્માણને વધુ પ્રોત્સાહિત કરવા માટે સરકાર સુધારાઓની શ્રેણી શરૂ કરી રહી છે. સરકારે અમલમાં મૂકેલું એક મુખ્ય પગલું “ઇન્ડિયા સિને હબ” ભારતીય સ્થળો પર ફિલ્મો અને લાઈવ ઈવેન્ટ્સ માટે શૂટિંગ પરમિટને સરળ બનાવવાનું છે.

ઇન્ડિયા સિને હબ એ દેશભરમાં ફિલ્મ પરમિટ મેળવવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે રચાયેલ એક ડિજિટલ, સિંગલ-વિન્ડો પ્લેટફોર્મ છે. નિયામક પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવીને અને સંબંધિત સત્તામંડળો સાથે સંકલન સુગમ બનાવીને, તે વેપાર કરવાની સરળતાને પ્રોત્સાહન આપે છે અને આકર્ષક વૈશ્વિક શૂટિંગ ડેસ્ટિનેશન તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથેના સહયોગ દ્વારા, પ્લેટફોર્મ તેમને તેમના વિવિધ શૂટિંગ લોકેશન્સ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સંસાધનો પ્રદર્શિત કરવા માટે પણ સક્ષમ બનાવે છે, જે પ્રવાસન અને સ્થાનિક આર્થિક વિકાસ માટે તકો ઊભી કરે છે. ફિલ્મ નિર્માણ પ્રક્રિયામાં વધુ કાર્યક્ષમતા, પારદર્શિતા અને સુલભતા લાવીને, ઇન્ડિયા સિને હબ ફિલ્મ નિર્માતાઓ માટે વધુ સક્ષમ બનાવતી ઇકોસિસ્ટમ બનાવી રહ્યું છે અને ફિલ્મ નિર્માણ માટે પસંદગીના સ્થળ તરીકે ભારતના ઉદ્ભવને સમર્થન આપી રહ્યું છે.

ફિલ્મ પરમિટથી આગળ વધીને, આ પ્લેટફોર્મ લાઇવ ઇવેન્ટ્સ ડેવલપમેન્ટ સેલ (LEDC) માટે મુખ્ય ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરીકે લાઇવ ઇવેન્ટ પરમિશનને સમર્થન આપવા માટે વિસ્તરી રહ્યું છે. વેન્યુ-મેપિંગ અભિગમ દ્વારા, કેન્દ્રિય સંકલન માટે ઈવેન્ટના પ્રસ્તાવોને સંબંધિત સ્થાનિક સત્તામંડળો અને નોડલ અધિકારીઓ તરફ નિર્દેશિત કરવામાં આવે છે - જેમાં 9 પ્રીમિયર વેન્યુ અગાઉથી ઓનબોર્ડ થઈ ચૂક્યા છે.

ઇન્ડિયા સિને હબ: ફિલ્મ પરમિટ માટે સિંગલ પોર્ટલ

નેશનલ ફિલ્મ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા સંચાલિત, ICH શૂટિંગ પરમિટ માટે ડિજિટલ સિંગલ-વિન્ડો પોર્ટલ તરીકે કામ કરે છે. NFDC ને ભારતીય સિનેમાને પ્રોત્સાહન આપવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. વધુમાં, તે ભારતની કેન્દ્ર સરકાર હેઠળની સંસ્થા તરીકે કાર્ય કરે છે.

ઇન્ડિયા સિને હબના ફીચર્સ

ઇન્ડિયા સિને હબ ભારતમાં કન્ટેન્ટ શૂટ કરવા અથવા લાઇવ ઇવેન્ટ્સનું આયોજન કરવામાં રસ ધરાવતાં સર્જકોને નીચેના ફીચર્સ ઓફર કરે છે:

1. દેશી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સર્જકોને શૂટિંગની મંજૂરીઓ માટે અરજી કરવા માટે એકીકૃત પોર્ટલ પૂરું પાડે છે. તે રાજ્ય-સ્તરની સિસ્ટમોને સંકલિત કરે છે, ઓનલાઇન પ્રોસેસિંગ વગરના રાજ્યો માટે સામાન્ય અરજી ફોર્મ પૂરું પાડે છે.

· આંતરરાષ્ટ્રીય સર્જકો ICH દ્વારા શૂટિંગની મંજૂરીઓ માટે અરજી કરી શકે છે, જે ફિલ્મ વિઝા મેળવવાની પ્રક્રિયાને સુગમ બનાવે છે.

2. કો-પ્રોડક્શન સાહસો કરવાની મંજૂરી માટેની અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરે છે અને આવી સંધિઓ અંગે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા પૂરી પાડે છે.
3. ફિલ્મ વિઝા, નિયમો, એરિયલ શૂટિંગ, પ્રાણીઓ સાથે શૂટિંગ, જંગલો અને સ્મારકો ખાતે શૂટિંગ અંગે વ્યાપક માર્ગદર્શિકા આપે છે.
4. વ્યાપક GIS-આધારિત લોકેશન ડિરેક્ટરી અને શૂટિંગ સ્થાનો, સંબંધિત પરમિટ સત્તામંડળો અને ભારતના શૂટિંગ હબ વિશે માહિતી પૂરી પાડે છે.

ભારતના ફિલ્મ સિટીઝ

ભારતમાં વિવિધ મુખ્ય પ્રોડક્શન હબ છે, જે 1.6 લાખથી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. આવા હબ ધરાવતાં શહેરો મુંબઈ, હૈદરાબાદ, ચેન્નઈ, કોલકાતા, બેંગલુરુ, તિરુવનંતપુરમ/ કોચી, ગુવાહાટી, ભુવનેશ્વર અને દિલ્હી છે. આમાંથી, ત્રણ સ્થાપિત અને નિર્ણાયક ફિલ્મ સિટીઝ છે: મુંબઈ (મહારાષ્ટ્ર) માં ફિલ્મ સિટી, હૈદરાબાદ (તેલંગાણા) માં રામોજી ફિલ્મ સિટી, અને નોઇડા (ઉત્તર પ્રદેશ) માં નોઇડા ફિલ્મ સિટી. આ શહેરો વિશ્વભરના ફિલ્મ નિર્માતાઓને આકર્ષીને મીડિયા અને મનોરંજન સેવાઓ માટે વન-સ્ટોપ ડેસ્ટિનેશન તરીકે ભારતના ઉદ્ભવમાં યોગદાન આપી રહ્યા છે.

મુંબઈ ફિલ્મ સિટી

ગોરેગાંવ, મુંબઈમાં આવેલું મુંબઈ ફિલ્મ સિટી વિશ્વના સૌથી મોટા સ્ટુડિયો કોમ્પ્લેક્સમાંનું એક છે અને તેમાં ફિલ્મ નિર્માતાઓને જરૂરી એવી તમામ સુવિધાઓ છે. તે 520 એકરથી વધુ વિસ્તારને આવરી લે છે અને તેમાં લગભગ 42 આઉટડોર શૂટિંગ લોકેશન છે. ફિલ્મ સિટી ટેકરીઓ, ખીણો અને કોતરો, સપાટ ખુલ્લી જગ્યાઓ, નૈસર્ગિક જંગલો, ઝાડીઓ અને જળાશયો સહિતના વિવિધ નૈસર્ગિક ભૂપૃષ્ઠ ધરાવે છે. આ ફિલ્મ સિટીની સ્થાપના 1977 માં મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી હતી, અને ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગના સ્થાપકની સ્મૃતિમાં વર્ષ 2001 માં તેનું નામ બદલીને દાદાસાહેબ ફાળકે ચિત્રનગરી કરવામાં આવ્યું હતું.

રામોજી ફિલ્મ સિટી (હૈદરાબાદ)

1996 માં રામોજી ગ્રુપ દ્વારા સ્થાપિત રામોજી ફિલ્મ સિટી, ગિનિસ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સ દ્વારા વિશ્વના સૌથી મોટા ફિલ્મ સ્ટુડિયો કોમ્પ્લેક્સ તરીકે પ્રમાણિત કરવામાં આવી હતી. તે વિશ્વનું સૌથી મોટું સંકલિત ફિલ્મ સિટી અને ભારતનું એકમાત્ર થીમેટિક હોલિડે ડેસ્ટિનેશન પણ છે. 6,000 કર્મચારીઓના વર્કફોર્સ દ્વારા સંચાલિત આ કોમ્પ્લેક્સમાં એકસાથે આશરે 40 ભારતીય ફિલ્મોનું ઉત્પાદન કરી શકાય છે. તે 2,000 એકરમાં ફેલાયેલું છે, 500 થી વધુ લોકેશન પૂરાં પાડે છે અને એકસાથે 20 આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મોની જરૂરિયાતો સંતોષી શકે છે.

નોઇડા ફિલ્મ સિટી

નોઇડા ફિલ્મ સિટીમાં વિવિધ ફિલ્મ સ્ટુડિયો અને મીડિયા હાઉસ છે. તેમાં સેટેલાઇટ ચેનલો, મલ્ટિપ્લેક્સ ઓફિસો, પબ્લિકેશન કંપનીઓ, રેડિયો બ્રોડકાસ્ટિંગ, ઓડિયો ઉદ્યોગના જાયન્ટ્સ અને ફિલ્મ કંપનીઓ આવેલી છે. તે 100 એકરમાં ફેલાયેલું છે. તેમાં 16 સ્ટુડિયો અને 162 દેશોમાં પ્રસારણ કરતી 350 ચેનલો છે. તે ટેલિવિઝન અને મીડિયા વ્યવસાયોનું હબ છે. ફિલ્મ સિટીમાં આશરે 17,000 મીડિયા વ્યાવસાયિકો રોકાયેલા છે, જે સંકળાયેલા અને સહાયક ક્ષેત્રોમાં આશરે 1.5 લાખ લોકો માટે રોજગારી અને આજીવિકાની તકો દ્વારા વ્યાપક આર્થિક અસર ઊભી કરે છે.

નવી ફિલ્મ સિટીઝનો વિકાસ

ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અને મીડિયા હવે ભારતમાં સૌથી મોટા મીડિયા વિભાગોમાંનું એક છે. ભારત ડિજિટલ કન્ટેન્ટના સૌથી યુવા (15-29 વર્ષ) ઉપભોક્તાઓમાંનું પણ એક છે, જેમાં કન્ટેન્ટ સર્જકોનો મોટો વર્ગ છે. આ પેઢી માત્ર વૈશ્વિક કન્ટેન્ટ માટે માંગ વધારી નથી રહી પરંતુ શોર્ટ-ફોર્મ વિડિયો, ગેમિંગ, લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ અને પ્રાદેશિક ભાષાના કન્ટેન્ટ પ્લેટફોર્મ દ્વારા સક્રિયપણે ટ્રેન્ડ્સને આકાર પણ આપી રહી છે. ભારતનું ઇન્ટરનેટ ફૂટપ્રિન્ટ પણ વિસ્તરી રહ્યું છે. ઇન્ટરનેટ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ 2014 માં 25.15 કરોડથી વધીને માર્ચ 2026 ના અંતમાં 109.2+ કરોડ થયા છે. વાયરલેસ ડેટા ખર્ચ 2014 માં રૂ. 308/GB થી નાટકીય રીતે ઘટીને 2026 માં રૂ. 7.51/GB થયો છે, જે ડિજિટલ સેવાઓને વધુ પરવડે તેવી બનાવે છે. 5G સેવાઓ હવે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 99.9% જિલ્લાઓમાં ઉપલબ્ધ છે.

ડિજિટલ રીતે જાણકાર ઉપભોક્તા આધાર દ્વારા સંચાલિત ડિજિટલ કન્ટેન્ટની વધતી માંગ, અને પરવડે તેવી વાયરલેસ ડેટા સેવાઓ સાથે વિસ્તરતા ઇન્ટરનેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે, આ ક્ષેત્રમાં વિસ્ફોટક વૃદ્ધિ થવાની ધારણા છે. આની સાથે તાલ મિલાવવા માટે, ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, મધ્ય પ્રદેશ, અસમ, છત્તીસગઢ, ઓડિશા અને બિહાર જેવા રાજ્યો ખાનગી ખેલાડીઓ સાથેના સહયોગથી ફિલ્મ સિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે. પ્રાદેશિક સિનેમા અને રાજ્યો તરફથી શૂટિંગ પ્રોત્સાહનો દ્વારા સંચાલિત, આ વિભાગમાં રોજગારી ~3.2% ના દરે વધી શકે છે, જે 2030 સુધીમાં દેશભરમાં આશરે 200,000 લોકોને રોજગારી તરફ દોરી જશે. ભારત ડિજિટલ કન્ટેન્ટના વિશ્વના સૌથી મોટા ઉપભોક્તામાંથી હવે તેના સર્જન, નવતર પ્રયોગો અને વિતરણ ક્ષેત્રે એક મજબૂત વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે ઝડપથી ઉભરી રહ્યું છે.

5. રાજ્યોના સ્થાનિક વેન્ડર્સની વિગતો આપતી ચકાસાયેલ ફિલ્મ અને નોન-ફિલ્મ રિસોર્સ ડિરેક્ટરીઓની યાદી આપે છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

· પોસ્ટ-પ્રોડક્શન કંપનીઓ

· પ્રોપર્ટી રેન્ટલ્સ

· ફિલ્મ નિર્માતાઓ અને પ્રતિભા

· ફિલ્મ સ્ટુડિયો

· સાધનસામગ્રી ભાડે આપતી સંસ્થાઓ

· કાસ્ટિંગ એજન્સીઓ

· કેટરિંગ યુનિટ્સ

· હોટેલ્સ અને રહેવાની સગવડ

· તબીબી સુવિધાઓ

· સુરક્ષા સેવાઓ

· ટ્રાવેલ ઓપરેટરો

મેડ ઇન ઇન્ડિયા ફિલ્મો દ્વારા ભારતીય પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવું

ભારતીય ફિલ્મોના કારણે ઘણીવાર પ્રવાસનમાં મોટો વધારો થયો છે. ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહિત કરનારી આવી ઘણી ફિલ્મોમાંની એક 3 ઇડિયટ્સ છે. EY-FICCI અહેવાલ અનુસાર, આ મૂવી પછી, લદ્દાખમાં પ્રવાસીઓનું આગમન 2.4-ગણું વધ્યું છે. તેવી જ રીતે, સિંગાપોર ટુરિઝમ બોર્ડ સાથેના સહયોગથી સિંગાપોરમાં શૂટ થયેલી ક્રિશ મૂવીએ દેશમાં ભારતીય પ્રવાસીઓને છ થી સાત મિલિયન સુધી વધાર્યા. દેશી હિટ ફિલ્મો અને રાજસ્થાન જેવા પ્રાદેશિક પ્રિય સ્થળોથી આગળ વધીને, ભારતની દ્રશ્ય વિવિધતા અને ખર્ચ-અસરકારક ઉત્પાદન વાતાવરણ સતત મુખ્ય વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટ્સને આકર્ષિત કરે છે, જેમાં સ્લમડોગ મિલિયોનેર અને લાઇફ ઓફ પાઇ જેવી ઓસ્કાર-વિજેતા ફિલ્મોથી લઈને નેટફ્લિક્સ અને એમેઝોન પ્રાઇમ જેવા વૈશ્વિક સ્ટ્રીમિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા મૂળ ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.

મધ્ય પ્રદેશે તેના સર્વસમાવેશી પ્રવાસન ઇકોસિસ્ટમ માટે 68મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં "મોસ્ટ ફિલ્મ ફ્રેન્ડલી સ્ટેટ" નો એવોર્ડ જીત્યો હતો, જ્યારે રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, કેરલમ અને ઉત્તરાખંડ જેવા રાજ્યો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોત્સાહનો, સરકારી લોકેશન ફી માફી અને રૂ. 2 કરોડ સુધીની સબસિડી સાથે ફિલ્મ નિર્માતાઓને સક્રિયપણે આકર્ષે છે. ફિલ્મ પ્રવાસન સ્થાનિક રોજગારી પેદા કરે છે અને સ્થાનિક ગ્રામીણ અર્થતંત્રોમાં નાણાં લાવે છે, સાથે જ ભારતના સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રદર્શિત કરે છે અને તેનું જતન કરે છે.

મજબૂત એન્ક્રિપ્શન સાથે બનેલું, આ પોર્ટલ અરજીઓના વિશાળ જથ્થા અને યુઝર ટ્રાફિકને સંભાળવા માટે સ્કેલેબલ છે.

વધારામાં, એક ડેશબોર્ડ કુલ અરજીઓને ટ્રેક કરે છે, જે રાજ્ય, રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મંજૂરીઓનું બ્રેકડાઉન પૂરું પાડે છે.

ભારતને અગ્રણી શૂટિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરવું

વિશ્વના સૌથી મોટા ઉદ્યોગોમાંનો એક, ભારતનો ફિલ્મ ઉદ્યોગ, ઓછા જાણીતા સ્થળોને જાહેર કલ્પનાઓમાં લાવીને અને શૂટિંગ સ્થાનોને દેશના વિવિધ સાંસ્કૃતિક વારસાને પ્રદર્શિત કરતા પ્રવાસન આકર્ષણોમાં પરિવર્તિત કરીને ફિલ્મ પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ ક્ષમતાને સમર્થન આપતા, ઇન્ડિયા સિને હબ એક કેન્દ્રિય, સિંગલ-વિન્ડો પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપે છે જે ફિલ્મ નિર્માણ સાથે સંકળાયેલી નિયમનકારી પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવે છે. ફિલ્મ નિર્માતાઓ શૂટિંગ પરમિટ માટે ઓનલાઇન અરજી કરી શકે છે, જ્યારે અરજીઓ સંબંધિત મંત્રાલયો અને રાજ્યના નોડલ અધિકારીઓને ડિજિટલ રીતે મોકલવામાં આવે છે, જે એક સરળ પ્રક્રિયા દ્વારા બહુ-એજન્સી ક્લિયરન્સ, લોકેશન મંજૂરીઓ અને ફિલ્મ વિઝા માટે સંકલન સુગમ બનાવે છે.

સંદર્ભ માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય https://indiacinehub.gov.in/ https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2279150&reg=48&lang=1 https://nfdcindia.com/company-profile/en વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/exploring-potential-film-tourism-india-catalyst-economic-growth-and-cultural PIB બેકગ્રાઉન્ડર્સ https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150840&reg=3&lang=2 ડિલોઇટ (Deloitte) https://www.deloitte.com/in/en/Industries/telecom-media-entertainment/perspectives/economic-impact-of-the-film-television-and-online-curated-content.html EY https://www.ey.com/content/dam/ey-unified-site/ey-com/en-in/insights/media-entertainment/documents/ey-a-studio-called-india-v1.pdf

pdf જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

(રીલીઝ આઈડી: 2313542) મુલાકાતી સંખ્યા : 22