ਆਯੂਸ਼
azadi ka amrit mahotsav

ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਲਈ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ

Posted On: 19 SEP 2026 5:30PM by PIB Chandigarh

ਆਯੁਸ਼ ਗਰਿੱਡ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਡਿਜੀਟਲ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੁਣ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਆਯੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਲਈ ਅਗਲੀ ਮੁੱਖ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਜੋਂ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲਾ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਖੋਜ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸੂਚਨਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਏਆਈ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਆਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

MAISP ਚੈਟਬੋਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਸਮੇਤ ਆਯੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਆਰਪੀ ਰਿਸਰਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਇੱਕ ਜਨਰੇਟਿਵ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਹਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਸ਼ ਰਿਸਰਚ ਪੋਰਟਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਯੁਸ਼ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। e-LMS ਚੈਟਬੋਟ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਯੁਸ਼ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। e-Charak ਚੈਟਬੋਟ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਧਾਰਿਤ ਏਆਈ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਫਾਰਮਾਕੋਲੋਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਾ ਸਾਰਥੀ ਇੱਕ ਏਆਈ ਚੈਟਬੋਟ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਾਰਥੀ ਆਯੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਏਆਈ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚੈਟਬੋਟ ਆਯੁਸ਼ ਗਰਿੱਡ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੋਰਟਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵਾਲੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਏਆਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇੰਡੀਆਏਆਈ ਇੰਪੈਕਟ ਸਮਿਟ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਏਆਈ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕੇਸਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਦਾਹਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀ "ਆਯੁਰਵੇਦ ਲਈ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੈਸਲਾ ਸਹਾਇਤਾ: ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ।" ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ ਏਆਈ ਕੇਸਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਯੁਰਵੇਦ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੈਨਰੇਟਿਵ ਏਆਈ ਅਤੇ ਆਰਏਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੰਤਰਾਲਾ ਇੰਡੀਆਏਆਈ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਚੈਲੇਂਜ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਆਪਕ ਏਆਈ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਯੁਸ਼ ਸੈਕਟਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਏਆਈ-ਅਧਾਰਿਤ ਹੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼-ਅਧਾਰਿਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਹਤ ਰਿਕਾਰਡ, ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਤੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਇਲਾਜ ਸਹਾਇਤਾ ਹੱਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਯੁਸ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।

11 ਜੁਲਾਈ, 2025 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੰਘ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਰਵਾਇਤੀ  ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ AI ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦ ਸਮੇਤ ਰਵਾਇਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ, ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੰਡੀਆਏਆਈ ਅਤੇ  ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ  ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਭਾਸ਼ਿਣੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਯੁਸ਼ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਭਾਸ਼ਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਹੁਣ ਏਆਈ ਕੋਸ਼ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਸ਼ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਖੋਜ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ। ਭਾਸ਼ਿਣੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਆਯੁਸ਼ ਗਰਿੱਡ ਪੋਰਟਲ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 22 ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧੇਗੀ।

ਏਆਈ ਸਹਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੰਡੀਆਏਆਈ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਿਣੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਆਯੁਸ਼ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰਵਾਇਤੀ  ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ, ਜੋੜਨਾ ਅਤੇ ਫੈਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੋਜਯੋਗ, ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

 

*************

ਐੱਸਆਰ/ਐੱਸਵੀ/ਐੱਸਜੀ/ਏਕੇ


(Release ID: 2312701) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 6