“બાળકને ઉછેરવા માટે આખા ગામની જરૂર પડે છે,” એવી જૂની કહેવત છે. પરંતુ આ કહેવત એ નથી કહેતી કે તેનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે! એક નાનું કુટુંબ, પોતાની પરિચિત દિનચર્યા અને નક્કી થયેલા ખર્ચ સાથે, જ્યારે નવા જીવનનું સ્વાગત કરે છે ત્યારે અચાનક જ તેની જીવનશૈલીમાં એક નવો તાલ ઉમેરાય છે—મોડી રાતો, બાળકના ડાયપર અને વાઇપ્સ, ડૉક્ટરની મુલાકાતો, દવાઓ અને નવજાત બાળકને પ્રેમ અને કાળજીપૂર્વક ઉછેરવા સાથે જોડાયેલા અસંખ્ય નાના-મોટા નિર્ણયો. આનંદ અપાર હોય છે, પરંતુ જવાબદારીઓ અને ખર્ચ પણ એટલાં જ મોટા હોય છે. બાળકની સંભાળથી લઈને પ્રસૂતિ પછીની માતાની સંભાળ સુધી, જ્યારે પરિવારમાં નવું સભ્ય ઉમેરાય છે ત્યારે આરોગ્ય સંભાળ સંબંધિત ઉત્પાદનો અનિવાર્ય બની ગયા છે.

જ્યારે દવાઓ ખર્ચનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે, ત્યારે તેઓ નવજાત શિશુ ધરાવતા અથવા સર્જરી પછી રિકવરી મોડમાં હોય તેવા અથવા વૃદ્ધ માતા-પિતા અને આશ્રિતો ધરાવતા પરિવારો માટેનો એકમાત્ર ખર્ચ નથી. દવાઓથી પરે પરવડે તેવી હેલ્થકેરના આ વ્યાપક સંદર્ભમાં સરકાર પ્રધાનમંત્રી ભારતીય જનઔષધિ પરિયોજના (PMBJP) ની પહોંચને સતત વિસ્તારી રહી છે. દેશભરમાં 20,000 થી વધુ જનઔષધિ કેન્દ્રોના નેટવર્ક સાથે, આ પહેલમાં ઘરની નજીક પરિવારો માટે પરવડે તેવી સર્જિકલ અને હેલ્થકેર પ્રોડક્ટ્સની વ્યાપક શ્રેણી ઉપલબ્ધ છે.

એક યુવાન પરિવાર માટે, બાળકનું આગમન દૈનિક જરૂરિયાતોના નવા સમૂહની શરૂઆત કરે છે. જનઔષધિ બાળપણ દ્વારા, જનઔષધિ કેન્દ્રો પર ઉપલબ્ધ બેબી-કેર પ્રોડક્ટ્સની શ્રેણી દ્વારા પરિવારો વિવિધ સાઇઝના બેબી ડાયપર અને વાઇપ્સ સહિત પરવડે તેવી કિંમતે બાળ-સંભાળ માટેના આવશ્યક ઉત્પાદનો મેળવી શકે છે. બેબી વાઇપ્સ (20 વાઇપ્સનું પેક), ઉદાહરણ તરીકે, ₹45 માં ઉપલબ્ધ છે, જે સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી બેબી-કેર આવશ્યકતાઓમાંથી એક માટે પરવડે તેવો વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. જનઔષધિ પ્રોડક્ટ બાસ્કેટમાં બેબી ફીડિંગ બોટલ (250 મિલી), મેન્યુઅલ બ્રેસ્ટ પંપ, હોટ વોટર બેગ, ઇન્ફન્ટ ફીડિંગ ટ્યુબ વગેરે જેવા ઉત્પાદનોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

સંભાળની આ યાત્રામાં માતાનો પણ સમાવેશ થાય છે. બાળકના જન્મ પછી રિકવરી માટે પૂરતો આરામ, સપોર્ટ અને શારીરિક સ્વસ્થતા પર ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. પ્રસૂતિ પછીની સંભાળને ટેકો આપવા માટે જનઔષધિ નેટવર્ક દ્વારા એબ્ડોમિનલ બેલ્ટ ઉપલબ્ધ છે. તેવી જ રીતે, ₹525ની કિંમતના સર્વાઇકલ પિલો (ઓશીકા), આરામ અને સપોર્ટ પૂરો પાડે છે અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન અને ત્યાર પછી પણ ઉપયોગી થઈ શકે છે.

ઉછરતા બાળકની જરૂરિયાતો નવજાત શિશુની જરૂરિયાતો કરતાં ખૂબ અલગ હોય છે. શ્વાસ સંબંધી સમસ્યાઓ અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય પરિસ્થિતિઓ માટે ક્યારેક ઘરમાં સહાયક સાધનોની જરૂર પડી શકે છે, જે પરવડે તેવા હેલ્થકેર ઉપકરણો સુધીની પહોંચને પરિવારો માટે ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. જનઔષધિ કેન્દ્રો ₹937.50 ની કિંમતનું ઇલેક્ટ્રિકલ નેબ્યુલાઇઝર મશીન અને ₹200ની કિંમતનું ટ્યુબિંગ (ચાઇલ્ડ) સાથેનું નેબ્યુલાઇઝર માસ્ક આપે છે. જનઔષધિ કેન્દ્રો વધુને વધુ એવા ઉત્પાદનો ઓફર કરી રહ્યા છે જે માત્ર સારવાર જ નહીં, પરંતુ મોનિટરિંગ, રિકવરી અને દૈનિક હેલ્થકેર મેનેજમેન્ટને પણ ટેકો આપે છે.

નિયમિત બ્લડ સુગર મોનિટરિંગ માટે જનઔષધિ નેટવર્ક દ્વારા ₹500ની કિંમતની ગ્લુકોમીટર ટેસ્ટ સ્ટ્રિપ્સ (25 સ્ટ્રિપ્સ) જેવા ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ છે. બ્લડ ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન માપવા માટે પલ્સ ઓક્સિમીટર પણ ઉપલબ્ધ મેડિકલ ડિવાઇસની શ્રેણીનો એક ભાગ છે.

જેમ જેમ માતા-પિતા અને પરિવારના અન્ય સભ્યો વૃદ્ધ થાય છે, તેમ તેમ સંભાળની જવાબદારી અવારનવાર કૌટુંબિક જીવનનો એક અભિન્ન ભાગ બની જાય છે. વૃદ્ધ, આશ્રિત અથવા પથારીવશ વ્યક્તિઓ માટે, સ્વચ્છતા, આરામ, ગરિમા અને દૈનિક સંભાળ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

લાંબા સમય સુધી પ્રિયજનના સ્વાસ્થ્યનું સંચાલન કરતા પરિવાર માટે, આ પુનરાવર્તિત ખરીદીઓ બની શકે છે. વારંવાર ઉપયોગમાં લેવાતા હેલ્થકેર ઉત્પાદનો પર નાના બચત પણ મહિનાઓ અને વર્ષોમાં અર્થપૂર્ણ નાણાકીય રાહતમાં પરિણમી શકે છે. આ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે એડલ્ટ ડાયપરની સમર્પિત શ્રેણી જન ઔષધિ સ્વાભિમાન શરૂ કરી છે.

માતા-પિતા બનવાના પ્રથમ દિવસોથી લઈને બાળપણ સુધી, નિયમિત આરોગ્ય મોનિટરિંગથી લઈને વૃદ્ધ પ્રિયજનોની સંભાળ સુધી, પરિવારની હેલ્થકેર યાત્રા નિરંતર છે, અને તેની સાથે આવતા ખર્ચાઓ પણ નિરંતર છે. સર્જિકલ અને ઉપભોજ્ય વસ્તુઓ સાથેની જનઔષધિ બાસ્કેટનો ઉદ્દેશ્ય આને ઉકેલવાનો છે.

નેટવર્ક દ્વારા સમાવેશ કરવા માટે હાલમાં પ્રક્રિયા હેઠળ અને પાઇપલાઇનમાં રહેલી ક્ષમતા ધરાવતી અનેક હેલ્થકેર અને સપોર્ટિવ-કેર પ્રોડક્ટ્સ સાથે બાસ્કેટનું વધુ વિસ્તરણ થવાનું છે. જેમાં રેન્જ ઓફ મોશન-ની બ્રેસ, વોકર (સિટ આસિસ્ટ-ટુ-સ્ટેન્ડ સપોર્ટ), મેડિકલ સ્ટીમ વેપોરાઇઝર, ફૂટ એલિવેટર પિલો, પ્રેગ્નન્સી બેક સપોર્ટ બેલ્ટ અને સર્વાઇકલ કોલરનો સમાવેશ થાય છે. સૂચિત વિસ્તરણ દવાઓથી પરે પરવડે તેવી હેલ્થકેરને વ્યાપક બનાવવા અને તમામ નાગરિકો માટે આવશ્યક હેલ્થકેર, મોબિલિટી, રિહેબિલિટેશન અને સપોર્ટિવ-કેર પ્રોડક્ટ્સની વ્યાપક શ્રેણી સુલભ બનાવવાના સરકારના સતત પ્રયાસોને દર્શાવે છે.

સંદર્ભ

રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલય

પીડીએફ જોવા માટે ક્લિક કરો

SM/BS/JD