નીતિ આયોગે "વિકસિત ભારત@2047 માટે સ્કિલિંગની પુનઃકલ્પના" (Reimagining Skilling for Viksit Bharat@2047) શીર્ષક હેઠળ એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો છે જે 'વિકસિત ભારત' ની જરૂરિયાતો સાથે સુસંગત સ્કિલિંગ આર્કિટેક્ચર માટેની બ્લૂપ્રિન્ટ પૂરી પાડે છે. આ અહેવાલ 15-29 વર્ષના વય જૂથના NEET યુવાનો સહિત શીખનારાઓ / કાર્યબળના 5 મુખ્ય વિભાગોની ઓળખ કરે છે. આને યુવાનોના એવા સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે જેઓ નીચેની શ્રેણીઓ હેઠળ આવે છે: (i) સ્વૈચ્છિક કાર્ય / ઘરગથ્થુ ઉદ્યોગમાં રોકાયેલા; (ii) ઘરગથ્થુ ફરજો બજાવતા; (iii) આરોગ્યની સ્થિતિને કારણે કામ કરવા માટે અસમર્થ; (iv) નવરાશનો સમય વિતાવતા; અને (v) અન્ય.

કેટલાક વિભાગોમાં, 8.7 કરોડ NEET યુવાનોના આંકડાને બેરોજગાર તરીકે ખોટી રીતે અર્થઘટન કરવામાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં NEET ની શ્રેણી એવા લોકોને દર્શાવે છે જેઓ રોજગાર શોધતા નથી, અને સંક્ષિપ્ત નામ NEET નો અર્થ નોટ ઇન એજ્યુકેશન, એમ્પ્લોયમેન્ટ ઓર ટ્રેનિંગ થાય છે. તેથી, તેને બેરોજગારીના માપદંડ તરીકે અથવા બેરોજગારીના દરમાં ઉમેરા તરીકે વાંચી શકાય નહીં. બેરોજગારો એક તદ્દન અલગ શ્રેણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે NEET અંદાજ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વસ્તી આધાર કરતાં અલગ વસ્તી આધારમાંથી લેવામાં આવે છે.

નીતિ આયોગના અહેવાલમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ આંકડાઓની ગણતરીમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલ ડેટાબેઝ NSS ના 78મા રાઉન્ડ પર આધારિત છે જે કોવિડ-19 રોગચાળા (નાણાકીય વર્ષ 2020-21) દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવ્યો હતો. તે શિક્ષણ અને રોજગારના ક્ષેત્રમાં વિક્ષેપનો સમય હતો અને તેથી અહેવાલમાં દર્શાવેલ આંકડા સામાન્ય માર્ગથી વિચલન હોઈ શકે છે. આ બાબત એ હકીકત પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સૌથી તાજેતરના PLFS રાઉન્ડ (PLFS 2025) માં યુવા NEET ટકાવારી નોંધપાત્ર રીતે ઓછી છે.

સરકાર મજબૂત અને પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણ માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેને સુગમ બનાવવાના એક પગલા તરીકે, 2017-18 માં પિરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (PLFS) શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે અગાઉના NSSO એમ્પ્લોયમેન્ટ-અનએમ્પ્લોયમેન્ટ સર્વેના શાસનથી વિપરીત વાર્ષિક અંદાજોની શરૂઆત કરી હતી, જે અગાઉ દર પાંચ વર્ષે એકવાર યોજવામાં આવતા હતા અને તેથી વાસ્તવિક સૂચકાંકોમાં નોંધપાત્ર વિલંબ છોડી દેતા હતા. મૂલ્યાંકનને વધુ મજબૂત કરવા અને વૈશ્વિક પદ્ધતિઓ સાથે સુસંગત થવા માટે, જાન્યુઆરી 2025 થી, PLFS માં વધુ સુધારો કરવામાં આવ્યો છે જેમાં સર્વેક્ષણના સમયગાળાને જાન્યુઆરી-ડિસેમ્બર કેલેન્ડર વર્ષના ચક્રમાં ખસેડવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વિકસિત ભારત@2047 ને પ્રાપ્ત કરવાના દ્રષ્ટિકોણ સાથે, સરકાર આપણા યુવાનોને કૌશલ્યપૂર્ણ બનાવવા અને ભવિષ્યના વિકાસ માટે તૈયાર કરવા માટે તમામ પગલાં લઈ રહી છે. તેથી, અહેવાલના પ્રકાશન પહેલાં પણ, સરકારે કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા મંત્રાલય દ્વારા અહેવાલમાં સૂચવવામાં આવેલા મુખ્ય સુધારાઓનું સક્રિયપણે અમલીકરણ શરૂ કરી દીધું છે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં ₹600 કરોડના ઇન્ટિગ્રેટેડ સ્કીમ ઇન સ્કિલિંગ આર્કિટેક્ચર (ISSA) નો પ્રારંભ આ અહેવાલના લોન્ચિંગના અગ્રદૂત તરીકે કરવામાં આવ્યો છે જે સરકારના આશયને અત્યંત સ્પષ્ટ કરે છે, જે શિક્ષણ, સ્કિલિંગ, રોજગાર અને આજીવન શીખવાની પ્રણાલીઓમાં સુમેળને મજબૂત કરવાનો છે.

SM/IJ/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2303288) મુલાકાતી સંખ્યા : 14