રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી (RRU), ગુજરાત ખાતે 20 થી 22 ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ગુજરાત પોલીસના એન્ટી-હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ યુનિટ્સ (AHTUs)ના પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટરો માટે ત્રણ દિવસીય તાલીમ વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમનું આયોજન યુનાઈટેડ નેશન્સ વર્લ્ડ ડે અગેન્સ્ટ ટ્રાફિકિંગ ઈન પર્સન્સની ઉજવણીના સંદર્ભમાં RRUની સ્કૂલ ઓફ ક્રિમિનલ લો એન્ડ મિલિટરી લો હેઠળ નેશનલ રિસોર્સ સેન્ટર ફોર એન્ટી-હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ (NRCHT) દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

આ વર્કશોપમાં ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લાઓના એન્ટી-હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ યુનિટ્સના 41 પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટરો એકઠા થયા હતા.

સંસદ સમક્ષ મૂકવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા પણ ગુજરાતમાં માનવ તસ્કરી સામેની કાર્યવાહીને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે. ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલા ડેટા અનુસાર, 2023માં 48ની સરખામણીએ 2024માં ગુજરાતમાં માનવ તસ્કરીના કેસોના સંબંધમાં 65 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

આ ત્રણ દિવસીય કાર્યક્રમ માનવ તસ્કરીના વિવિધ પાસાઓ, તપાસ અને કાયદા અમલીકરણ પ્રતિભાવ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો હતો, જેમાં તસ્કરો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી બદલાતી પદ્ધતિઓ અને તપાસમાં ટેકનોલોજીની ભૂમિકા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું.

વર્કશોપની શરૂઆત રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી ખાતે યુનિવર્સિટીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, નિષ્ણાતો અને સમગ્ર ગુજરાતના પોલીસ અધિકારીઓની ઉપસ્થિતિમાં ઉદ્ઘાટન સત્ર સાથે થઈ હતી.

વાઈસ ચાન્સેલરના નેશનલ સિક્યુરિટી સ્ટાફ ઓફિસર શ્રી આદિત્ય પુરોહિતે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક તાલીમના ક્ષેત્રોમાં યુનિવર્સિટીના કામ વિશે વાત કરી હતી. તેમણે ગુનાના નવા સ્વરૂપોનો સામનો કરતી વખતે કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓએ ટેકનોલોજી, ડેટા અને વિશિષ્ટ જ્ઞાનનો અસરકારક ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

RRUની સ્કૂલ ઓફ ક્રિમિનલ લો એન્ડ મિલિટરી લોના ડિરેક્ટર શ્રી સુનીલ કવીશ્વરે તેમના ઉદ્ઘાટન સંબોધનમાં માનવ તસ્કરીના બદલાતા સ્વરૂપ અને આવા કેસો સાથે કામ પાર પાડતા અધિકારીઓ માટે વિશિષ્ટ તાલીમની જરૂરિયાત વિશે વાત કરી હતી. તેમણે સંશોધન, તાલીમ અને વ્યાવસાયિક વિકાસના ક્ષેત્રોમાં RRU ખાતે નેશનલ રિસોર્સ સેન્ટર ફોર એન્ટી-હ્યુમન ટ્રાફિકિંગના કામ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. વર્કશોપને “ટેક્ટિકલ લેબોરેટરી” તરીકે વર્ણવતા, શ્રી કવીશ્વરે જણાવ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમનો હેતુ વર્ગખંડના શિક્ષણ ઉપરાંત વ્યવહારુ સમજ પૂરી પાડવાનો હતો. તેમણે માનવ તસ્કરીના કેસોમાં ડિજિટલ પુરાવા, ફોરેન્સિક તપાસ, નાણાકીય તપાસ અને વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલનના મહત્વ વિશે વાત કરી હતી.

સહભાગીઓને સંબોધતા, રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીના પ્રો વાઈસ ચાન્સેલર પ્રો. ડૉ. કલ્પેશ એચ. વઢવાણાએ પોલિસિંગ, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને અન્ય સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા વ્યાવસાયિકોને તાલીમ આપવામાં યુનિવર્સિટીની ભૂમિકા વિશે વાત કરી હતી. તેમણે પોલીસ અધિકારીઓ માટે નિયમિત તાલીમ અને વ્યવહારુ શિક્ષણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને માનવ તસ્કરી સહિતના ગુનાઓની તપાસમાં ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

મુખ્ય અતિથિ, નેશનલ ઈન્વેસ્ટિગેશન એજન્સીના ભૂતપૂર્વ વરિષ્ઠ અધિકારી શ્રી અતુલ કુલકર્ણી, IPS (નિવૃત્ત) એ વિડિયો કોન્ફરન્સ દ્વારા સહભાગીઓને સંબોધિત કર્યા હતા. તેમના વ્યાવસાયિક અનુભવ પરથી દોહન કરીને, તેમણે તપાસ અને સંગઠિત ગુનાખોરી તથા માનવ તસ્કરીનો સામનો કરવામાં કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓની ભૂમિકા પર પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ શેર કર્યો હતો.

સહભાગીઓને માનવ તસ્કરીના સંદર્ભમાં ટ્રાન્સનેશનલ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ, તેમજ કુશળ તપાસ વ્યૂહરચનાઓ અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓથી પરિચિત કરાવવામાં આવ્યા હતા. પોલીસ, NGO, સમાજ કલ્યાણ વિભાગો, આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો, પ્રોસિક્યુટર્સ અને અન્ય હિતધારકોને આવરી લેતા બહુ-એજન્સી અને બહુ-વિષયક સહયોગના મહત્વ પર પણ સત્રો યોજવામાં આવ્યા હતા.

આ કાર્યક્રમમાં માનવ તસ્કરી વિરોધી કેસોમાં પોલીસ તપાસ પ્રક્રિયાને પણ આવરી લેવામાં આવી હતી, જેમાં તપાસ અધિકારીઓ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા પડકારો તેમજ માનવ તસ્કરીના કેસોમાં ફોરેન્સિક તપાસ અને બાળ તસ્કરીનો સામનો કરવામાં પોલીસની ભૂમિકાનો સમાવેશ થાય છે.

વર્કશોપના વ્યવહારુ ઘટકના ભાગરૂપે, સહભાગી અધિકારીઓને RRUની અદ્યતન ઓપન-સોર્સ ઈન્ટેલિજન્સ (OSINT) લેબોરેટરીમાં પણ લઈ જવામાં આવ્યા હતા. વર્કશોપમાં ઓપન-સોર્સ ઈન્ટેલિજન્સ અને અન્ય ટેકનોલોજી- આધારિત સાધનો પોલીસ તપાસમાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે છે તેનું જીવંત નિદર્શન પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. વર્કશોપમાં ઓપન-સોર્સ ઈન્ટેલિજન્સ અને અન્ય ટેકનોલોજી- આધારિત સાધનો પોલીસ તપાસમાં કેવી રીતે મદદ કરી શકે છે તેનું જીવંત નિદર્શન સામેલ હતું.

વર્કશોપે વિવિધ જિલ્લાના અધિકારીઓને નિષ્ણાતો સાથે વાર્તાલાપ કરવા અને તેમના ક્ષેત્રીય અનુભવો શેર કરવાની તક પણ પૂરી પાડી હતી. ચર્ચાઓ તપાસ દરમિયાન સામનો કરવા પડતા પડકારો અને માનવ તસ્કરીની ઓળખ, તપાસ અને અટકાયતમાં સુધારો કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે તેવા પગલાં પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી હતી.

આવી પહેલો દ્વારા, રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટી અને નેશનલ રિસોર્સ સેન્ટર ફોર એન્ટી-હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ કાયદા અમલીકરણ કર્મચારીઓની ક્ષમતાને મજબૂત કરવા અને કાયદા અમલીકરણ કર્મચારીઓની ક્ષમતાને સમર્થન આપવા તથા માનવ તસ્કરી સામે સંકલિત પ્રતિભાવને સમર્થન આપવાના તેમના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહ્યા છે.

 

SM/IJ/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  

(रिलीज़ आईडी: 2302255) आगंतुक पटल : 62