ટેકનોલોજી-સંચાલિત પેન્શન સેવાઓ વિતરણથી વધુ કાર્યક્ષમતા આવી છે, જ્યારે નોંધપાત્ર માનવબળ અને નાણાકીય સંસાધનોની બચત થઈ છે, તેમ કેન્દ્રીય કર્મચારી, જાહેર ફરિયાદ અને પેન્શન મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે આજે જણાવ્યું હતું. તેમણે નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓને રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ ગણાવ્યા હતા અને પેન્શન સિસ્ટમને વધુ સરળ, વધુ પ્રતિભાવશીલ અને બદલાતી સામાજિક જરૂરિયાતો સાથે સુસંગત બનાવવા માટે ટેકનોલોજીના સતત ઉપયોગ અને પેન્શનરોના પ્રતિસાદ માટે આહ્વાન કર્યું હતું.

નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે 9મા નેશનલ અનુભવ એવોર્ડ્સ સમારોહ, 2026 અને 60મી પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગ વર્કશોપને સંબોધતા ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે સરકારના પેન્શન સુધારાનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર પેન્શનરોને ઈઝ ઓફ લિવિંગ પૂરી પાડવાનો જ નથી પરંતુ સમગ્ર વહીવટી તંત્રને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવાનો પણ છે. તેમણે કહ્યું કે નિવૃત્ત થતા અને નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીઓના અનુભવો વહીવટી ક્ષતિઓને ઓળખવા અને સરકારી પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરવા માટે મૂલ્યવાન પ્રતિસાદ પૂરો પાડે છે.

આ સમારોહમાં પેન્શન અને પેન્શનર્સ કલ્યાણ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી નિવિદિતા શુક્લા વર્મા; રેલવે બોર્ડના એડિશનલ મેમ્બર (HR) શ્રી પ્રવાશ પી. પાંડે; SBIના DMD શ્રી ચંદર શેખર શર્મા; DoPPW ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને વિવિધ મંત્રાલયો તથા વિભાગોના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા. ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે પાંચ વિજેતાઓને નેશનલ અનુભવ એવોર્ડ્સ એનાયત કર્યા અને સમારોહના ભાગરૂપે જ્યુરી એવોર્ડ્સ પણ પ્રદાન કર્યા.

મંત્રીશ્રીએ પેન્શન મિત્ર પરની હેન્ડબુક, અનુભવ એવોર્ડ્સ વિજેતાઓની સાઇટેશન પુસ્તિકા અને દેશવ્યાપી ડિજિટલ લાઈફ સર્ટિફિકેટ અભિયાન-5 ની માર્ગદર્શિકા પણ બહાર પાડી હતી. સમારોહ દરમિયાન નેશનલ અનુભવ એવોર્ડ વિજેતાઓ, 2026 પરની એક ટૂંકી ફિલ્મ પણ દર્શાવવામાં આવી હતી.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન પર 2015માં શરૂ કરાયેલી 'અનુભવ' પહેલની કલ્પના સરકારી કર્મચારીઓ દ્વારા તેમની જાહેર સેવાના વર્ષો દરમિયાન મેળવેલા વ્યાપક અનુભવને સાચવવા અને તેનો ઉપયોગ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે અનુભવનું મૂલ્ય વ્યક્તિગત એવોર્ડ વિજેતાઓને ઓળખવા કરતાં વધુ છે, કારણ કે દરેક અનુભવ સરકારને નીતિઓ, પ્રક્રિયાઓ અને વહીવટી પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરવા માટે વ્યવહારિક પ્રતિસાદ પૂરો પાડી શકે છે.

મંત્રીશ્રીએ પહેલના પ્રારંભિક વર્ષોના એક અનુભવને યાદ કર્યો જે એક અનુભવ એવોર્ડ વિજેતા દ્વારા શેર કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યાં પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં કામ કરતી એક મહિલા કર્મચારીએ વિશિષ્ટ કોર્સ દ્વારા પોતાની વ્યાવસાયિક ક્ષમતાને અપગ્રેડ કરવાની તક માગી હતી. તાલીમમાં નોંધપાત્ર વહીવટી સમય અને સંસાધનો રોકાયા પછી, તેને અન્ય વિભાગમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. કર્મચારી આખરે પ્રવાસન ક્ષેત્રે પાછી ફરી, પરંતુ આ અનુભવે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન ઊભો કર્યો કે કેવી રીતે વહીવટી નિર્ણયો ક્યારેક સંસ્થાકીય રોકાણ, નિષ્ણાતતા અને જાહેર સંસાધનોના નુકસાનમાં પરિણમી શકે છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે કહ્યું કે આવા અનુભવો દર્શાવે છે કે શા માટે અનુભવ એ સંસ્થાકીય શિક્ષણનો એક મૂલ્યવાન સ્ત્રોત પણ છે. સેવારત અને નિવૃત્ત કર્મચારીઓના અનુભવો સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓને ઓળખવામાં મદદ કરી શકે છે જે અન્યથા અણધારી રહી શકે છે અને સરકારને વાસ્તવિક જમીની સ્તરના અનુભવના આધારે તેની પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

તેમણે કહ્યું કે સરકારે બદલાતી વહીવટી અને સામાજિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને પેન્શન પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. પેન્શન ફોર્મ્સમાંથી અનાવશ્યક જોગવાઈઓ દૂર કરવામાં આવી છે અને મુશ્કેલ પ્રક્રિયાઓને સરળ પ્રક્રિયાઓથી બદલવામાં આવી છે. તાજેતરના સુધારાઓનો ઉલ્લેખ કરતા મંત્રીશ્રીએ કહ્યું કે પાત્ર પુત્રીઓ અને પરિવારના સભ્યોને લગતી જોગવાઈઓ સહિત સમકાલીન સામાજિક વાસ્તવિકતાઓને વધુ સારી રીતે પ્રતિસાદ આપવા માટે ફેમિલી પેન્શનની જોગવાઈઓને પણ મજબૂત કરવામાં આવી છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે પેન્શન સિસ્ટમ સતત સુધારા મોડમાં રહેવી જોઈએ, જેમાં ફેરફારો અનુભવ, પ્રતિસાદ અને વિકસતી સામાજિક જરૂરિયાતો દ્વારા માર્ગદર્શિત થવા જોઈએ. તેમણે પેન્શનરો અને નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓને તેમના સૂચનો શેર કરવાનું ચાલુ રાખવા માટે આમંત્રણ આપ્યું જેથી વિભાગ તેની સેવાઓ અને પ્રક્રિયાઓમાં સુધારો કરવાનું ચાલુ રાખી શકે.

મંત્રીશ્રીએ ડિજિટલ લાઈફ સર્ટિફિકેટ અને ફેસ ઓથેન્ટિકેશન પહેલ દ્વારા લાવવામાં આવેલા પરિવર્તન વિશે પણ વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ટેકનોલોજીએ શારીરિક ચકાસણીની અગાઉની જરૂરિયાતને વધુ અનુકૂળ ડિજિટલ પ્રક્રિયા સાથે બદલી દીધી છે. આ પહેલ એક વ્યાપક જાહેર અભિયાનમાં પણ પરિણમી છે, જેમાં બેંકો, સરકારી વિભાગો, પેન્શનર્સ એસોસિએશનો અને પરિવારના સભ્યો વરિષ્ઠ નાગરિકોને તેમના ડિજિટલ લાઈફ સર્ટિફિકેટ સબમિટ કરવામાં મદદ કરે છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે કહ્યું કે પેન્શન સેવાઓમાં ટેકનોલોજીના વધતા ઉપયોગથી સુવિધામાં સુધારો થયો છે અને સાથે સાથે સિસ્ટમ પરનો વહીવટી બોજ ઘટ્યો છે. તેમણે પેન્શન અદાલતોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેણે સ્થળ પર જ ફરિયાદોનું નિવારણ પૂરું પાડ્યું છે, અને પેન્શન ફરિયાદોને ઉકેલવા તથા તેના સ્ત્રોત પર જ મુદ્દાઓને સરળ બનાવીને મુકદ્દમા ઘટાડવા માટે વિભાગના સતત પ્રયાસોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભવિષ્ય પોર્ટલ અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ અન્ય પહેલોએ પેન્શન પ્રોસેસિંગ અને સેવા વિતરણને વધુ સરળ બનાવ્યું છે. તેમણે પેન્શન-સંબંધિત સેવાઓ અને માહિતીને એકીકૃત કરવા તરફના વિભાગના પ્રયાસોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેનાથી પેન્શનરો માટે તેમને જોઈતી સહાય મેળવવાનું સરળ બન્યું છે.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે જણાવ્યું હતું કે પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગ વર્કશોપની કલ્પના એ સમજણ પર કરવામાં આવી હતી કે 60 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓ ઘણીવાર સક્ષમ આરોગ્ય ધરાવે છે અને દાયકાઓની જાહેર સેવા દરમિયાન મેળવેલી મૂલ્યવાન વ્યાવસાયિક નિષ્ણાતતા ધરાવે છે. નિવૃત્તિ પછી આ અનુભવને વણવપરાયેલ રહેવા દેવાને બદલે, સરકાર એવા માર્ગો બનાવી રહી છે જેના દ્વારા તેમના જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને ઊર્જા રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં સતત યોગદાન આપી શકે.

60મી પ્રી-રિટાયરમેન્ટ કાઉન્સેલિંગ વર્કશોપમાં માર્ચ 2027માં નિવૃત્ત થવાના હોય તેવા નેશનલ કેપિટલ રીજન (NCR)ના ભારત સરકારના આશરે 800 અધિકારીઓ એકઠા થયા હતા. વર્કશોપમાં નિવૃત્તિ લાભો, CGHS સુવિધાઓ અને પ્રક્રિયાઓ, ડિજિટલ લાઈફ સર્ટિફિકેટ અને ફેસ ઓથેન્ટિકેશન, સાયબર સિક્યોરિટી, પેન્શનરો માટે રોકાણના વિકલ્પો, ભવિષ્ય અને ઈન્ટીગ્રેટેડ પેન્શનર્સ પોર્ટલ, ફેમિલી પેન્શન, આવકવેરા સંબંધિત મુદ્દાઓ, CPENGRAMS અને અનુભવને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા.

પેન્શન અને પેન્શનર્સ કલ્યાણ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી નિવિદિતા શુક્લા વર્માએ જણાવ્યું હતું કે અનુભવ એ નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારીઓના સંસ્થાકીય અનુભવને મેળવવા અને શેર કરવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે. આ પોર્ટલ પર અત્યાર સુધીમાં 14,000 થી વધુ અનુભવો શેર કરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 2026ના એવોર્ડ્સ માટે 2,000થી વધુ નામાંકનો મળ્યા છે, જે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ સંખ્યા છે. તેમણે પેન્શન મિત્રોની નિમણૂક, ડિજિટલ લાઈફ સર્ટિફિકેટ અભિયાનો, પેન્શન અદાલતો અને મલ્ટિપલ પેન્શન-સંબંધિત સેવાઓ તથા માહિતીને એક જ પ્લેટફોર્મ પર લાવતી એકીકૃત પેન્શનર ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા તરફ વિભાગના કાર્ય વિશે પણ વાત કરી હતી.

ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહે તમામ નેશનલ અનુભવ એવોર્ડ વિજેતાઓ અને જ્યુરી એવોર્ડ પ્રાપ્તકર્તાઓને અભિનંદન આપ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે જે સરકારી કર્મચારીઓએ જાહેર સેવામાં દાયકાઓ સમર્પિત કર્યા છે તેઓ એક મૂલ્યવાન રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ છે. તેમણે કહ્યું કે પેન્શન સુધારા એ માત્ર નિવૃત્તિ લાભોની પ્રક્રિયા કરવા વિશે નથી પરંતુ રાષ્ટ્રના વિકાસમાં યોગદાન આપનારાઓના અનુભવ અને નિષ્ણાતતા સાથે સન્માન, સુવિધા અને સતત જોડાણ સુનિશ્ચિત કરવા વિશે છે.

 

SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2300537) आगंतुक पटल : 18