ભારત સરકાર 14 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ચંદીગઢ અને દાદરા અને નાગર હવેલી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) હેઠળ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC)-આધારિત ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) લોન્ચ કરશે. આ લોન્ચિંગ પ્રસંગે કેન્દ્રીય ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશી, પંજાબના રાજ્યપાલ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢના વહીવટકર્તા શ્રી ગુલાબચંદ કટારિયા, કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ; ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ રાજ્ય મંત્રી શ્રીમતી નિમુબેન જયંતીભાઈ બાંભણિયા અને અન્ય મહાનુભાવો હાજર રહેશે.

PMGKAY હેઠળ સીબીડીસી (CBDC)-આધારિત ડીબીટી (DBT)નું લોન્ચિંગ આધુનિક, પારદર્શી અને ટેકનોલોજી-સંચાલિત કલ્યાણકારી વિતરણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા તરફની ભારતની યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન દર્શાવે છે.

ચંદીગઢ અને દાદરા અને નગર હવેલી તમામ પાત્ર પીએમજીકેએવાય લાભાર્થીઓને પ્રોગ્રામેબલ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC – ડિજિટલ રૂપિયો) ટોકન્સના રૂપમાં સીધા તેમના સીબીડીસી વોલેટમાં ખાદ્ય સબસિડી ટ્રાન્સફરને કાર્યરત કરનારા દેશના પ્રથમ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો બનવા માટે તૈયાર છે.

પુડુચેરી અને ગુજરાતમાં અગાઉના પાઇલટ અમલીકરણ પર નિર્માણ કરીને, આ રોલઆઉટ લક્ષ્યાંકિત કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં તમામ પાત્ર લાભાર્થીઓના સંપૂર્ણ ડિજિટલ સ્વીકાર અને સેચ્યુરેશન દર્શાવે છે.

સીબીડીસી-આધારિત ડીબીટી મોડેલ હેઠળ, પાત્ર પીએમજીકેએવાય લાભાર્થીઓને પરંપરાગત બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવાના બદલે સીધા તેમના સીબીડીસી વોલેટમાં ખાદ્ય સબસિડી મળશે. ત્યારબાદ સબસિડીનો ઉપયોગ પેનલબદ્ધ વેપારીઓ પાસેથી સુરક્ષિત, શોધી શકાય તેવી અને રિયલ-ટાઇમ ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ દ્વારા અન્ન ધાન્ય ખરીદવા માટે કરી શકાશે.

સીબીડીસી-સક્ષમ ડીબીટી મોડેલ જાહેર ભંડોળનું પારદર્શક અને એન્ડ-ટુ-એન્ડ ટ્રેસેબલ વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જ્યારે પરંપરાગત સબસિડી વિતરણ પ્રણાલીઓ સાથે સંકળાયેલી લીકેજ, ડાયવર્ઝન અને રોકડ હેન્ડલિંગ ઘટાડે છે. તે લાભાર્થીઓને તાત્કાલિક અને સુરક્ષિત લાભો ટ્રાન્સફર કરવા માટે સુગમ બનાવશે અને સરળ વોલેટ-આધારિત વ્યવહારો દ્વારા નાણાકીય સમાવેશને પ્રોત્સાહન આપશે.

આ પહેલ સબસિડીના ઉપયોગના ઉત્તરદાયિત્વ અને રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગને વધુ મજબૂત બનાવશે અને ભવિષ્યની ચુકવણી પ્રણાલીઓ માટે ડિજિટલ રૂપિયાની ક્ષમતા દર્શાવશે.

આ રોલઆઉટ દેશ માટે એક પ્રૂફ ઓફ કન્સેપ્ટ અને અન્ય રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અપનાવવા માટે સ્કેલેબલ ટેમ્પલેટ તરીકે પરિકલ્પિત છે. તે કલ્યાણકારી યોજનાઓ સાથે સીબીડીસીના એકીકરણ અંગે મૂલ્યવાન ઓપરેશનલ અનુભવ પૂરો પાડે તેવી અપેક્ષા છે અને ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવા તથા નવીન તકનીકો દ્વારા નાગરિક-કેન્દ્રિત સેવાઓ પૂરી પાડવાના સરકારના દ્રષ્ટિકોણને ટેકો આપશે.

SM/BS/JD