ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಆಶ್ರಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ (ಸ್ಮೈಲ್) - ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ ವಸತಿ (ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ) ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆರೈಕೆ, ಪುನರ್ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಮಗ್ರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎಲ್. ವರ್ಮಾ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಎಂ.ಪಿ. ಅಬ್ದುಸ್ಸಮದ್ ಸಮದಾನಿ ಅವರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.

23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಂದು ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 31 ಜುಲೈ 2026 ರವರೆಗೆ, ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹45.59 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು /ನಗರಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ₹40.04 ಕೋಟಿ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಯೋಜನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಜುಲೈ 31, 2026 ರಂತೆ, 2,824 ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 10,446 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ 7,622 ಜನರು ವಯಸ್ಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರೈಕೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪುನರ್ ವಸತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆ, ವಯಸ್ಸು, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.  ತರಬೇತಿಯು ಮರಗೆಲಸ, ಟೈಲರಿಂಗ್, ಮನೆಗೆಲಸ, ಸಮುದಾಯ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಕೂದಲು ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳು, ಅಡುಗೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಇ-ರಿಕ್ಷಾಗಳ ಚಾಲನೆ/ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಸಮುದಾಯ/ಗುಂಪು ಆಧಾರಿತ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯ-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಫಿನ್ ಸ್ಟಾಲ್‌ಗಳು/ಆಹಾರ ಮಾರಾಟ ಕೈಗಾಡಿ/ಬಂಡಿಗಳು, ತರಕಾರಿ ಮಾರಾಟ ಕೈಗಾಡಿ/ಬಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆಗಳು, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಪ್ಪಳಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಂತಹ ತುಂಡ/ಗುಂಪು ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ತಮಿಳುನಾಡು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಕ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಾಡಿದ್ದು 1,557 ಎಂದು ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (1,135), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (884), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (817), ಅಸ್ಸಾಂ (472), ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ (466), ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (434) ಮತ್ತು ಕೇರಳ (418) ಇವೆ.

ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷುಕ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಆರೈಕೆ, ಪುನರ್ ವಸತಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಗಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷುಕರ/ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ದೆಹಲಿಯ ಎಂ.ಎಸ್. ಪ್ಯಾಟರ್ ವರ್ಸಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಎನ್‌ಸಿಟಿ (ಸಿವಿಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಖ್ಯೆ 12216 ಆಫ್ 2025) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಿಕ್ಷುಕರ/ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಗತ್ಯ ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಂದು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿಯು ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯಗಳ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ, ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಮಾದರಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾನವೀಯ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ಆಧಾರಿತ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ, ಕಾನೂನು ನೆರವು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ, ಮಗು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಂವೇದನೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಪರಿಚಯ ದಾಖಲು (ಪ್ರೊಫೈಲಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು, ಸಚಿವಾಲಯವು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಾಗಿನ್ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೀಸಲಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ "ಸಮಗ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ"ಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಾದರಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು/ನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರವೇಶ, ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ, ಪುನರ್ವಸತಿ, ಬಿಡುಗಡೆ, ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪುನರ್ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಸ್ಮೈಲ್-ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಆವರ್ತಕ ವರದಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು

ಮಾದರಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಭಿಕ್ಷುಕ/ಆಶ್ರಯ ಗೃಹವು ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಯೋಸ್ನೇಹಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ನ್ಯೂನತೆಗಳ ಸಕಾಲಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಭಿಕ್ಷುಕರ/ಆಶ್ರಯ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

 

*****

(रिलीज़ आईडी: 2298014) आगंतुक पटल : 20