કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું છે કે અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટેની નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ (NOS) યોજના હેઠળ વર્ષ 2019-20 થી 2025-26 (6 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી) ના સમયગાળા દરમિયાન કુલ 580 વિદ્યાર્થીઓને સ્કોલરશિપ એનાયત કરવામાં આવી છે અને તેમણે વિદેશમાં પ્રવેશ મેળવ્યો છે.

આ લેખિત જવાબ સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ રાજ્ય મંત્રી શ્રી રામદાસ અઠાવલે દ્વારા લોકસભામાં શ્રી દગ્ગુમલ્લા પ્રસાદ રાવના પ્રશ્નના જવાબમાં પૂરો પાડવામાં આવ્યો હતો.

મંત્રાલય દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, 2019-20 માં 41 વિદ્યાર્થીઓએ સ્કોલરશિપ મેળવી હતી, ત્યાર બાદ 2020-21 માં 71, 2021-22 માં 98, 2022-23 માં 98, 2023-24 માં 114, 2024-25 માં 80 અને 2025-26 માં 78 વિદ્યાર્થીઓએ સ્કોલરશિપ મેળવી હતી.

વિદ્યાર્થીઓમાં નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ સ્કીમ અંગે જાગૃતિ લાવવા માટે, યોજનાની માર્ગદર્શિકા અને સૂચનાઓ સહિતની સંબંધિત વિગતો વિભાગીય વેબસાઇટ પર મૂકવામાં આવે છે.

મંત્રીશ્રીએ વધુમાં રજૂ કર્યું હતું કે વર્તમાનપત્રોમાં જાહેરાતો પણ પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે અને યોજનાના વ્યાપક પ્રચાર માટે વિનંતી સાથે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સામાજિક કલ્યાણ વિભાગોને પત્રો મોકલવામાં આવે છે.

NOS યોજના હેઠળ અરજીઓ ઓનલાઈન પોર્ટલ દ્વારા મંગાવવામાં આવે છે. અરજી પ્રક્રિયા, ચકાસણી, ડેટા મેનેજમેન્ટ, પહોંચ અને પસંદગી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે તાજેતરમાં યોજનાને નવા લોન્ચ થયેલા એકીકૃત 'સમાવેશ' (SAMAVESH - Single Access Mechanism for All Verticals of Empowerment & Social Harmony) પોર્ટલ પર ઓનબોર્ડ કરવામાં આવી છે.

NOS યોજના હેઠળ, દાવો મળ્યા પછી સંબંધિત યુનિવર્સિટીઓ અને વિદ્યાર્થીઓને શક્ય તેટલી વહેલી તકે જરૂરી ભંડોળ વિતરિત કરવાના નિર્દેશ સાથે સંબંધિત ભારતીય મિશનો/એમ્બેસીઓને લેટર્સ ઓફ ઓથોરાઇઝેશન (LoA) દ્વારા અગાઉથી ભંડોળ બહાર પાડવામાં આવે છે.

આંધ્રપ્રદેશમાં, 2019-20 થી 2025-26 ના સમયગાળા દરમિયાન નેશનલ ઓવરસીઝ સ્કોલરશિપ સ્કીમ હેઠળ 18 વિદ્યાર્થીઓને સ્કોલરશિપ એનાયત કરવામાં આવી છે અને વિદેશમાં પ્રવેશ મેળવ્યો છે. લાભાર્થીઓની સંખ્યા 2020-21 માં 4, 2023-24 માં 3, 2024-25 માં 3 અને 2025-26 માં 5 હતી.

આંધ્રપ્રદેશના જિલ્લાવાર ડેટા દર્શાવે છે કે ચિત્તૂરના વિદ્યાર્થીઓએ 2020-21, 2023-24 અને 2025-26 માં સ્કોલરશિપ મેળવી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન અન્નામય્યા, બાપટલા, કૃષ્ણા, પલનાડુ, પ્રકાશમ, વિશાખાપટ્ટનમ અને વાય.એસ.આર. કડપા જિલ્લામાંથી પણ લાભાર્થીઓ નોંધાયા હતા.

જાગૃતિ વધારવા, અરજી પ્રક્રિયાનું ડિજિટાઇઝેશન કરવા અને સમયસર વિતરણને સુગમ બનાવવા માટેના સરકારના પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશી ઉચ્ચ શિક્ષણની તકોમાં પહોંચ સુધારવાનો છે.

SM/NP/JD