સમુદ્ર મંથન એ ઊર્જા સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતા તરફની ભારતની સફરમાં એક નિર્ણાયક પગલું છે. નાણાકીય વર્ષ 2030-31 સુધી ₹84,084 કરોડના તબક્કા-I (Phase-I) ના આઉટલે (ખર્ચ) સાથે, આ યોજના ભારતની વિશાળ ઓફશોર હાઇડ્રોકાર્બન ક્ષમતાને અનલોક કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. તે સંશોધનને ઝડપી બનાવવા, આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા, સહિયારી માળખાકીય સુવિધાઓ ઊભી કરવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય 600 MMTOE થી વધુ હાઇડ્રોકાર્બન અનામત ઉમેરવાનો, સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવાનો, આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઓફશોર એનર્જી ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ કરવાનો છે.

ઓફશોર સંશોધનમાં એક નવો અધ્યાય

ઊર્જા આધુનિક જીવનના દરેક પાસાને સંચાલિત કરે છે. તે ઘરો, ખેતરો, ઉદ્યોગો, વાહનવ્યવહાર અને વ્યાપક અર્થતંત્રને ઇંધણ પૂરું પાડે છે. ભારત તેની ઝડપી વૃદ્ધિ ચાલુ રાખે છે ત્યારે, વિશ્વસનીય, પરવડે તેવી અને સુરક્ષિત ઊર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો એ રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા બની ગઈ છે. જ્યારે દેશની ઊર્જા ક્ષમતા અને જરૂરિયાતો સતત વધી રહી છે, ત્યારે ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરવામાં આવે છે. તેથી ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા, આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા અને મૂલ્યવાન વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવા માટે સ્થાનિક ઉત્પાદનનો વિસ્તાર કરવો આવશ્યક છે.

દેશના મુખ્ય ઊર્જા સ્ત્રોતોમાં હાઇડ્રોકાર્બન - હાઇડ્રોજન અને કાર્બનથી બનેલા ઓર્ગેનિક સંયોજનો છે. તે જમીન અને સમુદ્રના તળિયાની ખૂબ ઊંડે જોવા મળે છે. ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસ વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતા હાઇડ્રોકાર્બન છે. તેઓ પેટ્રોલ, ડીઝલ, LPG, પેટ્રોકેમિકલ્સ, ખાતરો અને અસંખ્ય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો માટે કાચો માલ પૂરો પાડે છે.

ભારતના ઓફશોર બેસિનમાં વિશાળ વણવપરાયેલી હાઇડ્રોકાર્બન ક્ષમતા રહેલી છે. બેસિન એ પૃથ્વી પરનું એક મોટું કુદરતી ખાડા જેવું ક્ષેત્ર છે જ્યાં હાઇડ્રોકાર્બન એકઠા થાય છે. આ સંસાધનોને અનલોક કરવા માટે આધુનિક સંશોધન, વિશ્વસનીય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય ડેટા, અદ્યતન ડ્રિલિંગ ક્ષમતાઓ અને મજબૂત સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનની જરૂર છે. આ પ્રયાસને ઝડપી બનાવવા માટે, સમુદ્ર મંથન – નેશનલ ઓફશોર એક્સપ્લોરેશન સ્કીમને 31 જુલાઈ 2026 ના રોજ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. નાણાકીય વર્ષ 2030-31 સુધી ₹84,084 કરોડના તબક્કા-I ના ખર્ચ સાથે, તેનો ઉદ્દેશ્ય હાઇડ્રોકાર્બન સંશોધન અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

ભારત માટે સમુદ્ર શા માટે ચાવીરૂપ છે

ભારત ક્રૂડ ઓઇલનો વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ઉપભોક્તા છે. તેનું વાર્ષિક આયાત બિલ લગભગ 144 બિલિયન યુએસ ડોલર અથવા આશરે ₹13 લાખ કરોડ છે. તાજેતરની વૈશ્વિક ઘટનાઓએ દર્શાવ્યું છે કે અવિરત ઊર્જા પહોંચ કેટલી મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી ઝડપથી વધતા અર્થતંત્ર માટે ઉચ્ચ સ્થાનિક ઉત્પાદન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બન્યું છે.

ઓફશોર તક

ભારતની ભવિષ્યની તેલ અને ગેસ ક્ષમતાનો મોટો હિસ્સો ઓફશોરમાં રહેલો છે. ડીપવોટર અને અલ્ટ્રા-ડીપવોટર બેસિન એ ખૂબ જ ઊંડા પાણી વાળા દરિયાઈ વિસ્તારો છે. ભારતના પૂર્વ અને પશ્ચિમના ઓફશોર બેસિન 3,000 મીટર સુધીની પાણીની ઊંડાઈ સુધી વિસ્તરેલા છે. જેમાં 5,600 MMTOE (મિલિયન મેટ્રિક ટન ઓફ ઓઇલ ઇક્વિવેલન્ટ) થી વધુ હાઇડ્રોકાર્બન ક્ષમતા હોવાનો અંદાજ છે. કાવેરી, મહાનદી અને આંદામાન બેસિનમાં તાજેતરમાં મળેલા ભંડારોએ આ આશાને વધુ મજબૂત બનાવી છે.

ઓનજીસીનું ફિક્સ્ડ ઓફશોર પ્લેટફોર્મ

ડીપવોટર એક્સપ્લોરેશનનો પડકાર

સંશોધન એ ખર્ચાળ અને ધીરજ માંગી લેતી પ્રવૃત્તિ છે. સંશોધન બ્લોકની ફાળવણીથી વ્યાપારી ઉત્પાદન સુધી પહોંચવામાં સામાન્ય રીતે 5-10 વર્ષ લાગે છે. એક ડીપવોટર સંશોધન કૂવા (એક્સપ્લોરેટરી વેલ) નો ખર્ચ આશરે 125-150 મિલિયન યુએસ ડોલર થાય છે. આટલું ઊંચું જોખમ ઓફશોર સંશોધનને ઉત્સાહહીન કરી શકે છે.

સતત શોધ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે તેનું બીજું એક કારણ પણ છે. હાલના ક્ષેત્રો દર વર્ષે લગભગ 6-7 ટકાનો કુદરતી ઘટાડો જુએ છે. વર્તમાન ઉત્પાદનને જાળવી રાખવા માટે પણ નવી શોધોની જરૂર છે. આમ સતત સંશોધન એ ઊર્જામાં કાયમી આત્મનિર્ભરતાનો માર્ગ છે.

સમુદ્ર મંથન મિશનની અંદર

સમુદ્ર મંથન નીતિગત સુધારાથી મિશન-મોડ અમલીકરણ તરફના સંક્રમણને દર્શાવે છે. આ યોજના સીમાવર્તી જળસીમાઓમાં સતત રોકાણને આકર્ષવા માટે જોખમ-ભાગીદારી (રિસ્ક-શેરિંગ) નો અભિગમ અપનાવે છે. તે ઓફશોર સાહસોના જોખમને ઘટાડવાનો અને ખાનગી મૂડીને પ્રોત્સાહિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, મૂલ્ય શ્રૃંખલામાં કાયમી રાષ્ટ્રીય ક્ષમતાનું નિર્માણ કરે છે. આ રીતે, તે દાયકાના સુધારાને દરિયામાં નક્કર પગલાંમાં રૂપાંતરિત કરે છે.

સમુદ્ર મંથનના ઘટકો

ઓફશોર સંશોધન વિશ્વસનીય ડેટા, અદ્યતન ટેકનોલોજી, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઇન પર આધારિત છે. સમુદ્ર મંથન ચાર ઘટકો દ્વારા આ તત્વોને એકસાથે લાવે છે.

સિસ્મિક ડેટા એક્વિઝિશન, પ્રોસેસિંગ અને ઇન્ટરપ્રિટેશન

મર્યાદિત ઓફશોર સિસ્મિક કવરેજે ડ્રિલિંગ માટે તૈયાર તેલ અને ગેસની શક્યતાઓની ઓળખને મર્યાદિત કરી દીધી હતી. આ યોજના ₹28,534 કરોડના ખર્ચ સાથે મોટા પાયે 2D અને 3D સિસ્મિક સર્વેક્ષણોને ભંડોળ પૂરું પાડે છે. અદ્યતન ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ પ્રોસેસિંગ અને ઇન્ટરપ્રિટેશનને ઝડપી બનાવશે. નેશનલ ડેટા રિપોઝિટરીમાં રહેલા જૂના ડેટાને પણ આધુનિક સાધનો સાથે પુનઃ પ્રોસેસ કરવામાં આવશે.

ઝડપી ઓફશોર સંશોધન (એક્સિલરેટેડ ઓફશોર એક્સપ્લોરેશન)

ઊંચો ખર્ચ અને લાંબો સમયગાળો ડીપવોટર ડ્રિલિંગને જોખમી સાહસ બનાવે છે. આ જોખમ શેર કરવા માટે, આ યોજના 60 ડીપવોટર અને અલ્ટ્રા-ડીપવોટર કૂવા ડ્રિલ કરવા માટે ₹43,200 કરોડ ફાળવે છે. નાણાકીય સહાય પાત્ર ડ્રિલિંગ ખર્ચના 50 ટકા સુધી અથવા કૂવા દીઠ ₹675 કરોડ, બેમાંથી જે ઓછું હોય તે આવરી લે છે. તેલ અને ગેસ અનામત વધારવા માટે આ યોજના સરકારી અને ખાનગી એક્સપ્લોરેશન એન્ડ પ્રોડક્શન (E&P) ઓપરેટરો બંને માટે ખુલ્લી છે. તે અનામતના સંચયને ઝડપી બનાવશે અને ભારતની ડીપવોટર ક્ષમતાને અનલોક કરશે.

સામાન્ય ઓફશોર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (કોમન ઓફશોર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર)

ખાસ કરીને મહાનદી અને કચ્છ બેસિનમાં ખર્ચાળ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને કારણે ઘણી ઓફશોર શોધોમાંથી ઉત્પાદન થઈ શકતું નથી. આ યોજના પસંદગીના બેસિનમાં સહિયારા ઉત્પાદન અને વહન સુવિધાઓ માટે ₹10,000 કરોડ પૂરા પાડે છે. સામાન્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ ખર્ચ ઘટાડે છે અને વણવપરાયેલી શોધોને ઉત્પાદન કરતા ક્ષેત્રોમાં ફેરવે છે.

ઓઇલ એન્ડ ગેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્ડ સર્વિસીસ ઝોન

ઓછું સ્થાનિક ઉત્પાદન સંશોધન ખર્ચ, આયાત નિર્ભરતા અને વિદેશી હૂંડિયામણના બહિર્વાહમાં વધારો કરે છે. આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને, ₹2,000 કરોડ સાથે એકીકૃત ઓઇલ એન્ડ ગેસ મેન્યુફેક્ચરિંગ એન્ડ સર્વિસીસ ઝોનની સ્થાપના કરવામાં આવશે. તે ઉત્પાદન, સમારકામ, વેરહાઉસિંગ, એન્જિનિયરિંગ અને સેવાઓમાં સ્થાનિક ક્ષમતાઓનું નિર્માણ કરશે. આ સપ્લાય ચેઇનમાં મેક ઇન ઇન્ડિયાને સીધો આગળ ધપાવે છે. ₹350 કરોડની રકમ મોનિટરિંગ, ડિજિટલ હસ્તક્ષેપ, મૂલ્યાંકન, માનવ સંસાધન, જાગૃતિ અને આઉટરીચ, કાર્યક્રમો અને મીડિયાને સપોર્ટ કરે છે.

ઘટક-વાઇઝ ફાળવણી (કમ્પોનન્ટ-વાઇઝ એલોકેશન)

ક્રમ	ઘટક	રકમ (₹ કરોડ)
1	ઓફશોર ડેટા એક્વિઝિશન	28,534
1A	સમગ્ર બેસિન કવરેજ માટે 2D સિસ્મિક ડેટા એક્વિઝિશન	12,000
1B	3D સિસ્મિક ડેટા એક્વિઝિશન (અને અન્ય તકનીકો)	12,534
1C	NDR ડેટા પુનઃ પ્રોસેસિંગ અને AI સાધનોનું અમલીકરણ	4,000
2	ઓફશોર સંશોધન અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર-સંચાલિત ઉત્પાદન	55,200
2A	ઓફશોર સંશોધન ત્વરણ (એક્સિલરેશન)	43,200
2B	ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર-સંચાલિત ડીપવોટર ઉત્પાદન અને સંશોધન	10,000
2C	ઓઇલ અને ગેસ ઉત્પાદન અને સેવા ઝોનનો વિકાસ	2,000
3	મોનિટરિંગ અને સપોર્ટ પ્રવૃત્તિઓ	350
કુલ		84,084

એકીકૃત સક્ષમ ઇકોસિસ્ટમ (એન ઇન્ટિગ્રેટેડ એનેબલિંગ ઇકોસિસ્ટમ)

ભંડોળ ઉપરાંત, આ યોજના સમગ્ર મૂલ્ય શ્રૃંખલા માટે સહાયક વાતાવરણ ઊભું કરે છે. સમર્પિત જોગવાઈઓમાં આનો સમાવેશ થાય છે:

• પારદર્શક અને અસરકારક અમલીકરણ માટે ડિજિટલ પ્રોગ્રામ મેનેજમેન્ટ
• સમગ્ર ક્ષેત્રના વ્યાવસાયિકો માટે ક્ષમતા વર્ધન
• અત્યાધુનિક તકનીકોનો સ્વીકાર
• હિતધારકોનું સતત જોડાણ
• વૈશ્વિક ભાગીદારોને આકર્ષવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય આઉટરીચ

સમુદ્ર મંથન શું પ્રદાન કરશે

આ યોજના અર્થતંત્ર અને ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે મૂલ્ય ઊભું કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. સંશોધનની સફળતાને આધિન, તેનાથી વ્યાપક લાભો મળવાની અપેક્ષા છે:

• મોટા ભંડારો: 600 MMTOE થી વધુ હાઇડ્રોકાર્બન અનામતમાં વધારો, સંસાધન આધારને 1.6 બિલિયનથી વધારીને 2.2 બિલિયન ટન ઓફ ઓઇલ ઇક્વિવેલન્ટ (TOE) કરવો.
• વધુ ઉત્પાદન: વાર્ષિક સ્થાનિક ઉત્પાદન આશરે 62 MMTOE થી વધારીને 80 MMTOE કરવાનું લક્ષ્ય છે. 10-15 MMTOE ના વધારાના ઉત્પાદનની અપેક્ષા છે, જેમાં મહત્તમ ક્ષમતા 20 MMTOE છે.
• ઓછું આયાત બિલ: વધારાનું ઉત્પાદન દર વર્ષે ક્રૂડ આયાતમાં આશરે ₹1 લાખ કરોડનો ઘટાડો કરી શકે છે, જે નોંધપાત્ર વિદેશી હૂંડિયામણની બચત આપે છે.
• રોકાણ અને વૃદ્ધિ: આ યોજના મૂલ્ય શ્રૃંખલામાં રોકાણોને પ્રોત્સાહિત કરશે અને મજબૂત GDP વિસ્તારને આગળ ધપાવશે.
• રોજગારી: સંશોધન, ઉત્પાદન અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાં મોટા પાયે નોકરીઓ ઊભી થશે.
• દેશી તાકાત: મેક ઇન ઇન્ડિયા અને આત્મનિર્ભર ભારત હેઠળ સ્થાનિક ઉત્પાદન ઊંડું થશે, જે ઓફશોર તકનીકો માટે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઇકોસિસ્ટમને પ્રોત્સાહન આપશે.

એકસાથે, આ પરિણામો દેશની ઊર્જા સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરે છે. તેઓ ટેકનોલોજીકલ નેતૃત્વ અને ઉદ્યોગ તથા નવીનતા માટે લાંબા ગાળાની તકોને પણ પોષે છે.

સુધારાઓની શ્રેણી

તાજેતરના વર્ષોમાં, ભારતે તેની હાઇડ્રોકાર્બન સંશોધન અને ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમનું સતત પુનઃનિર્માણ કર્યું છે. માળખાકીય સુધારાઓની શ્રેણીએ ક્ષેત્રને ખુલ્લું, પારદર્શક અને રોકાણકાર-અનુકૂળ બનાવ્યું છે.

• ઓફશોર એકરેજ ખુલ્લું મૂકવું: અગાઉના "નો-ગો" વિસ્તારોમાંથી 99 ટકાથી વધુ હટાવવામાં આવ્યા છે. એક્સક્લુસિવ ઇકોનોમિક ઝોનનો એક મિલિયન ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તાર હવે સંશોધન માટે ઉપલબ્ધ છે. આ ઝોન દરિયાઈ વિસ્તાર છે જ્યાં ભારત કુદરતી સંસાધનો પર અધિકારો ધરાવે છે.
• નવું લાયસન્સિંગ માળખું: હાઇડ્રોકાર્બન એક્સપ્લોરેશન એન્ડ લાયસન્સિંગ પોલિસી (HELP) 2016 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેના હેઠળ ઓપન એકરેજ લાયસન્સિંગ પ્રોગ્રામ (OALP) શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો જેણે જૂના નામાંકન-આધારિત અભિગમનું સ્થાન લીધું હતું. HELP હાઇડ્રોકાર્બન સંશોધન અને વહેલા ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નીચા લેવી, સમાન લાયસન્સિંગ, મહેસૂલ ભાગીદારી અને પ્રોત્સાહનો પૂરા પાડે છે.
• સરળ કરારો: ભારતે 2016 માં પ્રોડક્શન શેરિંગ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (PSC) માંથી રેવેન્યુ શેરિંગ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (RSC) તરફ પ્રયાણ કર્યું. PSC માં, ખર્ચની વસૂલાત પછી સરકાર અને કોન્ટ્રાક્ટર વચ્ચે નફો વહેંચવામાં આવતો હતો. RSC માં, કોન્ટ્રાક્ટર આવકના તેના નિર્ધારિત હિસ્સાના બદલામાં તમામ સંશોધન જોખમો, ઉત્પાદન અને વિકાસ ખર્ચ ઉઠાવે છે. આમ, આ નાણાકીય માળખું ઓછા વહીવટી હસ્તક્ષેપ સાથે સરળ અને વધુ પારદર્શક બન્યું.
• આધુનિક કાયદો: ઓઇલફીલ્ડ્સ (રેગ્યુલેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) સુધારા અધિનિયમ, 2025 એ કરાર આધારિત સ્થિરતા અને મજબૂત વિવાદ નિવારણ પ્રદાન કર્યું. તેણે એકીકૃત પેટ્રોલિયમ કામગીરીને માન્યતા આપી અને સમકાલીન નિયમનકારી આર્કિટેક્ચર ઊભું કર્યું.
• સક્ષમ નિયમો: પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ રૂલ્સ, 2025 એ આ ફેરફારોને કાર્યરત કર્યા. તેઓ વ્યાપાર કરવાની સરળતા (ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બિઝનેસ) ને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પેટ્રોલિયમ લીઝના વહીવટને સુવ્યવસ્થિત કરે છે.
• સમાન તક (લેવલ પ્લેઇંગ ફિલ્ડ): સચિવોની અધિકૃત સમિતિ (એમ્પાવર્ડ કમિટી ઓફ સેક્રેટરીઝ) નું બંધારણ અને જનાદેશ તમામ કરાર શાસનોમાં પ્રમાણભૂત કરવામાં આવ્યા હતા. દરેક ઓપરેટર હવે સમાન વર્તનનો આનંદ માણે છે, પછી ભલે તેમના કરાર પર ગમે ત્યારે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હોય.
• વધુ સ્પષ્ટ ફોકસ: ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC) અને ઓઇલ ઇન્ડિયાના કામગીરીના પરિમાણોને સંશોધન તરફ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ સ્થાનિક સંસાધન આધારને વિસ્તારવા માટેની રાષ્ટ્રીય કટિબદ્ધતાને મજબૂત કરે છે.

સારું સંશોધન સારા ડેટાથી શરૂ થાય છે. સિસ્મિક સર્વેક્ષણો સમુદ્રના તળિયા નીચે ખડકોના સ્તરોનું મેપિંગ કરવા માટે પૃથ્વીમાં ધ્વનિ તરંગો મોકલે છે. ભારતે કેટલીક રાષ્ટ્રીય પહેલો દ્વારા આવા ભૂવૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનમાં સતત રોકાણ કર્યું છે. જેમાં મિશન અન્વેષણ, નેશનલ સિસ્મિક પ્રોગ્રામ, એક્સટેન્ડેડ કોન્ટિનેન્ટલ શેલ્ફ સર્વે, નેશનલ ડેટા રિપોઝિટરી અને હાઇડ્રોકાર્બન રિસોર્સ એસેસમેન્ટ સ્ટડીનો સમાવેશ થાય છે. આ બધાએ સાથે મળીને વિશ્વના સૌથી વ્યાપક ભૂવૈજ્ઞાનિક ડેટાબેઝમાંથી એક ઊભો કર્યો છે.

સુધારાઓએ દૃશ્યમાન વિશ્વાસ પ્રેરિત કર્યો છે. સક્રિય સંશોધન વિસ્તારના લગભગ 81 ટકા 2014 પછી ફાળવવામાં આવ્યા છે. OALP હેઠળ, લગભગ 3.8 લાખ ચોરસ કિલોમીટરને આવરી લેતા 172 બ્લોક્સ ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ બ્લોક્સમાં પ્રતિબદ્ધ રોકાણ 4.3 બિલિયન યુએસ ડોલરથી વધુ છે. જમીન પરની પ્રવૃત્તિઓએ પણ ગતિ પકડી છે. એકલા નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન, આશરે 674 કૂવા ડ્રિલ કરવામાં આવ્યા હતા. પાંચ નવી શોધો કરવામાં આવી હતી અને સાત શોધોનું મુદ્રીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

મહાનદી બેસિનમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થાય છે

હાઇડ્રોકાર્બન સંશોધન સુધારણા યાત્રા 25 જુલાઈ 2026 ના રોજ ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણે પહોંચી હતી. મહાનદી ઓફશોર બેસિનમાં પ્રથમ એપ્રાઇઝલ કૂવાનું ડ્રિલિંગ શરૂ થયું. હાઇડ્રોકાર્બન શોધની ગુણવત્તા અને વ્યાપારી મૂલ્યનું વધુ મૂલ્યાંકન કરવા માટે એપ્રાઇઝલ કૂવો ડ્રિલ કરવામાં આવે છે. આ કાર્યક્રમ વિશ્વ કક્ષાની ડીપવોટર ડ્રિલિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરશે. MN-DWN18-1-HD કૂવો એ આયોજિત ચાર ડીપવોટર કૂવાઓમાંથી પહેલો છે. આ કૂવાઓ ભારતના સૌથી આશાસ્પદ ઓફશોર બેસિનમાંથી એકનું વ્યવસ્થિત રીતે મૂલ્યાંકન કરશે.

સ્પડિંગ (નવા કૂવાનું ડ્રિલિંગ શરૂ કરવું) એ ભારતના સૌથી પડકારજનક ડીપવોટર અભિયાનોમાંના એકની શરૂઆત દર્શાવે છે. મૂલ્યાંકન કરાયેલી દરેક શક્યતા અને ડ્રિલ કરવામાં આવેલ દરેક કૂવો દેશને આત્મનિર્ભરતાની વધુ નજીક લઈ જશે.

સુરક્ષિત ઊર્જા ભવિષ્ય તરફ

ભારત એક આશાસ્પદ ઊર્જા યુગના દ્વારે ઊભું છે. દેશનું ઊર્જા ભવિષ્ય કોઈ એક શોધ પર ટકેલું નથી. તે સતત સુધારા, વિજ્ઞાન અને હજારો ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ, એન્જિનિયરો અને ઓફશોર વ્યાવસાયિકોના સમર્પણ દ્વારા બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.

સમુદ્ર મંથન ડેટા, સહિયારા જોખમ, સામાન્ય સુવિધાઓ અને સ્વદેશી ક્ષમતાને એક મિશનમાં જોડે છે. જેમ જેમ સમુદ્રનું મંથન શરૂ થાય છે, તે એક ઉભરતા રાષ્ટ્રની આકાંક્ષાઓને વહન કરે છે. મોજાઓ નીચે લેવાયેલું દરેક પગલું દેશને સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર આવતીકાલની વધુ નજીક લાવે છે.

સંદર્ભ

પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલય:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2292841&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2292841&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2289301&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2202520&reg=3&lang=1

https://x.com/PetroleumMin/status/2083261752230154401

https://x.com/HardeepSPuri/status/2083145561335570846

https://x.com/HardeepSPuri/status/2080925544833855843

pdf જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/DK/JD

 

(रिलीज़ आईडी: 2294084) आगंतुक पटल : 30