પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે આજે ₹5,070 કરોડના કુલ ખર્ચ સાથે એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (ESS) ધરાવતા ફ્લોટિંગ સોલર ફોટોવોલ્ટેઇક (FSPV) પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસ માટેની યોજના 'પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય સરોવર યોજના (PM-SSY)' ને મંજૂરી આપી છે.

આ યોજના હેઠળ બે કલાકની ન્યૂનતમ સ્ટોરેજ ક્ષમતા એટલે કે 10,000 MWh ધરાવતા એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ સાથે સંકળાયેલા 5,000 મેગાવોટ ક્ષમતાના ફ્લોટિંગ સોલાર ફોટોવોલ્ટેઇક પ્રોજેક્ટ્સના વિકાસની કલ્પના કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ્સને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 થી નાણાકીય વર્ષ 2030-31 દરમિયાન મંજૂરી આપવામાં આવશે, જ્યારે નાણાકીય સહાયનું વિતરણ નાણાકીય વર્ષ 2032-33 સુધી ચાલુ રહેશે.

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સોલર એનર્જી (NISE) દ્વારા તાજેતરમાં કરવામાં આવેલા મૂલ્યાંકનને આધારે આ મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેણે દેશના જળાશયો અને અન્ય યોગ્ય આંતરદેશીય જળાશયોમાં આશરે 102.18 GWp ની ફ્લોટિંગ સોલર ક્ષમતાનો અંદાજ મૂક્યો છે.

આ યોજના હેઠળ, પાત્ર ફ્લોટિંગ સોલાર ફોટોવોલ્ટેઇક પ્રોજેક્ટ્સ સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થયા બાદ તેમને પ્રતિ મેગાવોટ ₹1 કરોડની કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય (CFA) આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટના વિકાસમાં રહેલા જોખમોને ઘટાડવા માટે જરૂરી શક્યતા અભ્યાસ (Feasibility Studies), જેમાં બાથિમેટ્રી અને હાઇડ્રોગ્રાફી મૂલ્યાંકન, પર્યાવરણીય અભ્યાસો અને અન્ય પૂર્વ તૈયારીની પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે, તેના માટે પ્રતિ પ્રોજેક્ટ ₹50 લાખ સુધીની કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય ઉપલબ્ધ રહેશે.

આ યોજનાથી તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને લાભ થશે. આ યોજના દેશમાં ફ્લોટિંગ સોલર PV ક્ષમતામાં 5,000 MW નો વધારો કરશે, જે હાલમાં માત્ર 700 MW ની આસપાસ છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ હાલના જળાશયો અને ઔદ્યોગિક તળાવોનો લાભદાયી ઉપયોગ કરવાની તક પૂરી પાડશે અને દુર્લભ જમીન સંસાધનો માટેની સ્પર્ધાને દૂર કરશે. એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમનું સંકલન ગ્રીડની વિશ્વસનીયતાને મજબૂત કરવામાં મદદ કરશે. આ યોજના વાર્ષિક આશરે 10 મિલિયન ટન CO₂ ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરશે. તે પ્રોજેક્ટ વેલ્યુ ચેઇનમાં આશરે 16,000-17,000 ફુલ-ટાઇમ સમકક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી કરવામાં મદદ કરશે. આ યોજના ફ્લોટેશન સિસ્ટમ્સ તેમજ પ્રોજેક્ટ્સની સમગ્ર વેલ્યુ ચેઇન, જેમ કે PV સેલ્સ, મોડ્યુલ્સ, એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ વગેરેના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન આપશે અને આત્મનિર્ભર ભારતના દ્રષ્ટિકોણને ટેકો આપશે.

આ યોજના પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતામાં વધારો કરવામાં યોગદાન આપશે, રાષ્ટ્રીય ઊર્જા અને આબોહવા ઉદ્દેશ્યોની સિદ્ધિને ટેકો આપશે અને વિકસિત ભારતના દ્રષ્ટિકોણને આગળ ધપાવતી વખતે જળ સંસાધનોના બહુક શ્રેષ્ઠ ઉપયોગને સુવિધાસભર બનાવશે.

SM/DK/JD