કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે જણાવ્યું હતું કે ભારતનો ભવિષ્યનો વિકાસ નવીનતા, ઊંડી તકનીકો (deep technologies), કુશળ માનવબળ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, એમએસએમઈ (MSMEs) અને એક સક્ષમ નીતિગત વાતાવરણ પર આધારિત હશે જે સાહસ અને રોકાણને પ્રોત્સાહિત કરે છે, જેને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઉત્પાદન, સારા ઉત્પાદન વ્યવહારો અને તમામ ક્ષેત્રોમાં અસંબંધિત ગુણવત્તાના ધોરણો દ્વારા સમર્થન પ્રાપ્ત છે.

આજે નવી દિલ્હીમાં ભારત રત્ન શ્રી જહાંગીર રતનજી દાદાભોય (જે.આર.ડી.) ટાટાની 122મી જન્મજયંતી નિમિત્તે 22મા જે.આર.ડી. ટાટા મેમોરિયલ લેક્ચર આપતાં મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવા તરફની ભારતની યાત્રા ટેકનોલોજી, સંશોધન અને વિકાસ, સાહસિકતા અને ઉત્કૃષ્ટતાની સંસ્કૃતિ દ્વારા સંચાલિત થશે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, બાયોટેકનોલોજી, રોબોટિક્સ અને અદ્યતન સામગ્રી સહિતની ઉભરતી અને ઊંડી તકનીકો ઔદ્યોગિક વિકાસની આગામી સીમાને વ્યાખ્યાયિત કરશે અને ભારતની ઔદ્યોગિક ક્ષમતાઓને મજબૂત કરશે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર સ્ટાર્ટઅપ્સને મજબૂત કરવા, એમએસએમઈ (MSMEs) ને પ્રોત્સાહિત કરવા, ઊંડી તકનીકી નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને કૌશલ્ય વિકાસ પહેલોનો વિસ્તાર કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કૌશલ્ય વિકાસ માત્ર સરકારની આગેવાની હેઠળનો પ્રયાસ હોઈ શકે નહીં અને તે ઉદ્યોગની આગેવાની હેઠળનું આંદોલન બનવું જોઈએ, જ્યારે સરકાર વ્યાપાર કરવાની સરળતામાં સુધારો કરવાનું અને એક સક્ષમ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનું ચાલુ રાખશે જેમાં સાહસોનો વિકાસ થઈ શકે અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરી શકે.

સંશોધન અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ્યથી વિવિધ સરકારી પહેલો પર પ્રકાશ પાડતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સરકારે ઉભરતી તકનીકો અને નવીનતા માટે લાંબા ગાળાની, ઓછી કિંમતની જોખમી મૂડી પૂરી પાડવા માટે ₹1 લાખ કરોડનું સંશોધન, વિકાસ અને નવીનતા (Research, Development and Innovation) ફંડ શરૂ કર્યું છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ઈન્ડિયાએઆઈ (IndiaAI) મિશન હેઠળ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંશોધકોને પરવડે તેવી કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા પૂરી પાડવા માટે લગભગ 38,000 GPUs પહેલેથી જ ઓનબોર્ડ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં વધુ વિસ્તરણની યોજના છે. તેમણે ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશનની સફળતા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને જણાવ્યું હતું કે પ્રથમ તબક્કા હેઠળની સમગ્ર ફાળવણી માટે પ્રતિબદ્ધતાઓ પહેલેથી જ પ્રાપ્ત થઈ ગઈ છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે સરકારે હવે લગભગ US$12-13 બિલિયનની ફાળવણી સાથે બીજું સેમિકન્ડક્ટર મિશન શરૂ કર્યું છે અને નવા રોકાણો અને પ્રસ્તાવો દ્વારા ભાગ લેવા માટે ઉદ્યોગને આમંત્રણ આપ્યું છે.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે નવીનતા અને ઉત્પાદન સાથે આગળ વધવા જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઉત્પાદનનું ભવિષ્ય ટેકનોલોજી, ઓટોમેશન, બહેતર પ્રોડક્ટ ડિઝાઇન, સુધારેલ પેકેજિંગ, મજબૂત બ્રાન્ડિંગ અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ગુણવત્તા દ્વારા વધુ સ્માર્ટ ઉત્પાદન કરવામાં રહેલું છે. જ્યારે ભારતનું વિશાળ સ્થાનિક બજાર સ્કેલની અર્થવ્યવસ્થા પ્રદાન કરે છે, તેમણે કહ્યું કે ભારતીય ઉદ્યોગે વૈશ્વિક બજારોમાં વિસ્તાર કરવા માટે તે સ્કેલનો વધુને વધુ લાભ લેવો જોઈએ, જેનાથી ઊંચો વિકાસ થશે, વધુ રોજગારીની તકો ઊભી થશે અને મુક્ત વેપાર કરારોના ભારતના વિસ્તરતા નેટવર્કમાંથી ઉદ્ભવતા લાભો મહત્તમ થશે.

ભારતની મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) વ્યૂહરચનાનો ઉલ્લેખ કરતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે દેશે લગભગ US$60 ટ્રિલિયનની સંયુક્ત જીડીપી ધરાવતા 38 વિકસિત અર્થતંત્રોને આવરી લેતા નવ મુક્ત વેપાર કરારો કર્યા છે. તેમણે આ કરારોની તુલના 2014 પહેલા કરાયેલા ભારતના અગાઉના મુક્ત વેપાર કરારો સાથે કરી હતી, જે મોટાભાગે લગભગ US$10 ટ્રિલિયનની સંયુક્ત જીડીપી ધરાવતી અર્થવ્યવસ્થાઓ સાથે હતા અને જ્યાં ભારતે ભાગીદાર દેશોના પૂરક બનવાને બદલે સ્પર્ધા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આ કરારો ભારતીય વ્યવસાયોને અભૂતપૂર્વ બજાર પહોંચ અને વિસ્તરણ માટેની તકો પૂરી પાડે છે, ઉમેર્યું કે ગુણવત્તા અને પૂર્ણતા પર જે.આર.ડી. ટાટાના ભાર મૂકે તેમને વિશાળ પાયા પર આવી તકોનો લાભ લેવા માટે સક્ષમ બનાવ્યા હોત.

ભારતના આર્થિક પ્રદર્શન પર પ્રકાશ પાડતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે દેશે ગયા વર્ષે 7.7 ટકા અને છેલ્લા ત્રિમાસિક ગાળામાં 7.8 ટકાનો આર્થિક વિકાસ નોંધાવ્યો હતો, વૈશ્વિક વિક્ષેપો અને ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતાઓ છતાં વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે તેનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના પુરવઠાને લગતી અનિશ્ચિતતાઓ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને લાલ સમુદ્રને અસર કરતી ઘટનાઓ અને અગાઉના વર્ષના નોંધપાત્ર હિસ્સા માટે મોટાભાગના ભારતીય નિકાસ પર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા 50 ટકા ટેરિફ લાદવા છતાં, લાંબા સમય સુધી ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ હોવા છતાં 2025-26 દરમિયાન માલ અને સેવાઓ બંનેની ભારતની નિકાસ વધતી રહી છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન 1 એપ્રિલથી આજદિન સુધી મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસમાં 15 ટકાનો રૂપિયો વધારો થયો છે, જે ભારતીય અર્થતંત્રની પુનઃઉત્થાન ક્ષમતા (resilience) દર્શાવે છે. શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે OECD, વર્લ્ડ બેંક અને IMF જેવી સંસ્થાઓ ભારતને સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે પ્રોજેક્ટ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જે આ આત્મવિશ્વાસનું શ્રેય ભારતના સક્ષમ નીતિગત વાતાવરણ, તેના લોકોના આત્મવિશ્વાસ, યુવા ભારતીયોની સાહસિક ભાવના અને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ તરીકે દેશના ઉદભવને આપે છે.

પોતાનું સંબોધન ચાલુ રાખતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે વારસામાં મળેલા લાભ કરતાં સર્જાયેલો લાભ વધુ મહત્વ ધરાવે છે અને ભારતની ભવિષ્યની સ્પર્ધાત્મકતા તેની નવીનતા કરવાની ક્ષમતા દ્વારા નક્કી થશે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતની સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ તેના પ્રારંભિક તબક્કામાંથી નોંધપાત્ર રીતે વિકસિત થઈ છે અને હવે ઊંડી ટેકનોલોજી પર વધુને વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.

14 જૂનના રોજ ફ્રાન્સના નાઇસમાં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને ફ્રેન્ચ રાષ્ટ્રપતિ એમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથે 'ભારત ઇનોવેટ્સ'ના ઉદ્ઘાટનમાં પોતાની ભાગીદારીને યાદ કરતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારતના 120 અગ્રણી ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સે વૈશ્વિક રોકાણકારો, ટેકનોલોજી

કંપનીઓ અને વિશ્વના નેતાઓ સમક્ષ તેમની નવીનતાઓનું પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ભારતીય નવીનતાની ગુણવત્તા જોયા પછી દરેક સહભાગી આત્મવિશ્વાસ અને ગૌરવની નવી ભાવના સાથે પાછો ફર્યો.

શ્રી ગોયલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આગામી પ્રાથમિકતા સ્ટાર્ટઅપ્સને વિચારોમાંથી પ્રોટોટાઇપ સુધી અને પ્રોટોટાઇપમાંથી વ્યાપારીકરણ તરફ આગળ વધારવામાં મદદ કરવાની હોવી જોઈએ. તેમણે ઉદ્યોગને વિનંતી કરી કે તેઓ સ્ટાર્ટઅપ્સના ઉત્પાદનોને અપનાવીને, તેમની તકનીકો સાથે પ્રયોગો કરીને અને વ્યાપારી રીતે સ્કેલ કરવામાં મદદ કરીને તેમને ટેકો આપે. તેમણે કહ્યું કે એકવાર કોન્સેપ્ટનો પુરાવો વ્યાપારી સફળતામાં પરિણમે છે, તો વૈશ્વિક બજારો સ્વાભાવિક રીતે અનુસરશે.

વિદેશી રોકાણકારો માટે આશાસ્પદ ભારતીય નવીનતાઓના નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે દેશની ઘણી શ્રેષ્ઠ તકનીકો અને સ્ટાર્ટઅપ્સ આખરે વિદેશી કંપનીઓ દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવે છે કારણ કે ભારતીય રોકાણકારો અવારનવાર વ્યવસાયો પરિપક્વ થાય ત્યાં સુધી રોકાણ કરવા માટે રાહ જુએ છે. તેમણે દેશી રોકાણકારોને ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સને પ્રારંભિક તબક્કે ટેકો આપવા વિનંતી કરી અને કહ્યું કે ભારતના ડીપ-ટેક સાહસિકો અતિશય રોકાણની તકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ભારત ઇનોવેટ્સમાં ભાગ લેનારા 120 સ્ટાર્ટઅપ્સનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે ટિપ્પણી કરી કે જો તેઓ સાર્વજનિક જીવનના બદલે વ્યવસાયમાં હોત, તો તેમણે આવી નવીનતાઓમાં પોતાની બચત રોકી હોત.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે ભારતનું અર્થતંત્ર, જે હાલમાં લગભગ US$4 ટ્રિલિયન મૂલ્યનું છે, 2047 સુધીમાં US$13 ટ્રિલિયનના તેના નિર્ધારિત લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે યોગ્ય સ્થિતિમાં છે, જ્યારે દેશ આઝાદીના 100 વર્ષ ઉજવશે. તેમણે કહ્યું કે ભારત ક્ષેત્રોમાં આ પરિવર્તનના ઉદાહરણો પહેલેથી જ જોઈ રહ્યું છે.

મુખ્ય સુધારાત્મક પહેલો પર પ્રકાશ પાડતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે સરકારે પાલનનો બોજ ઘટાડ્યો છે, જન વિશ્વાસ અધિનિયમો દ્વારા અસંખ્ય કાનૂની જોગવાઈઓને અપરાધમુક્ત કરી છે, કાનૂની પુસ્તકોમાંથી અનેક અપ્રચલિત કાયદાઓને દૂર કર્યા છે અને સાહસને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે નિયમોનું સરળીકરણ ચાલુ રાખ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદી સાહસિકતાને મર્યાદિત કરતી અવરોધોને દૂર કરવા અને ભારતીય ઉદ્યોગની સાચી ક્ષમતાને અનલોક કરવા માટે દરરોજ કામ કરી રહ્યા છે.

મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતના મેક્રોઇકોનોમિક પાયાને મજબૂત કરવા અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ ગવર્નન્સ દ્વારા જનકલ્યાણનો વિસ્તાર કરવા પર સમાન ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફરે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે કલ્યાણકારી યોજનાઓ લીકેજ અથવા વચેટિયાઓ વિના લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચે, જ્યારે દરેક નાગરિકને ખોરાક, આવાસ, વીજળી, પાણી, આરોગ્ય સંભાળ, શિક્ષણ, ભૌતિક કનેક્ટિવિટી અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી સહિતની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી પાડવા માટે સતત પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે.

તેમણે ભારતની વિકાસ યાત્રામાં એમએસએમઈ (MSMEs) ના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો અને કહ્યું હતું કે પ્રોડક્ટિવિટી, સ્પર્ધાત્મકતા અને પ્રોડક્ટની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવા માટે આ ક્ષેત્રને મોટા પાયે ટેકનોલોજી અપનાવવામાં ટેકો આપવો જોઈએ.
શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે નીતિઓ, પ્રોત્સાહનો અને ટેકનોલોજી વિકાસ માટે જરૂરી માળખું પૂરું પાડે છે, પરંતુ દરેક સુધારાની આખરી સફળતા તેનો અમલ કરનારા લોકો પર આધારિત છે. તેમણે અવલોકન કર્યું કે રાષ્ટ્રનો ઉદય માત્ર તેની નીતિઓની ગુણવત્તા દ્વારા જ નહીં પરંતુ તેની માનસિકતા અને રાષ્ટ્રીય ચરિત્રની ગુણવત્તા દ્વારા પણ નક્કી થાય છે.

જે.આર.ડી. ટાટાના વારસાને યાદ કરતાં શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે તેમણે માત્ર કંપનીઓ બનાવી નથી પરંતુ ભારતમાં ક્ષમતાઓ, આત્મવિશ્વાસ અને આત્મવિશ્વાસની ભાવના બનાવી છે. ગુરુ પૂર્ણિમાનો સંદર્ભ આપતાં, જે 29 જુલાઈના રોજ પણ ઉજવવામાં આવે છે, મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતીય પરંપરામાં, ગુરુ શંકાઓને દૂર કરે છે અને વિદ્યાર્થીઓને ક્ષમતા સ્થાનાંતરિત કરે છે, ઉમેર્યું કે જે.આર.ડી. ટાટાએ ભારતીય ઉદ્યોગ માટે બિલકુલ એ જ ભૂમિકા ભજવી હતી.

પોતાના સંબોધનના સમાપનમાં શ્રી ગોયલે ભારતીય ઉદ્યોગને પૂર્ણતા માટે લક્ષ્ય રાખીને ઉત્કૃષ્ટતા પ્રાપ્ત કરવા અને "મેડ ઇન ઇન્ડિયા" લેબલને વૈશ્વિક સન્માન અને અસંબંધિત ગુણવત્તાનું સમાનાર્થી બનાવવા વિનંતી કરી. તેમણે ઉદ્યોગને સંશોધન અને વિકાસ, નવીનતા, કૌશલ્ય વિકાસ, શિક્ષણ અને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં કમાણીનું પુનઃરોકાણ કરવા અપીલ કરી. તેમણે વ્યવસાયોને તેમના વૈશ્વિક બજાર હિસ્સાને વિસ્તારવા માટે ભારતના મુક્ત વેપાર કરારોનો લાભ લેવા પણ વિનંતી કરી અને ઉદ્યોગને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, બાયોટેકનોલોજી અને સ્પેસ સેક્ટર સહિતની ઊંડી તકનીકોમાં નિર્ભયપણે રોકાણ કરવા માટે આહ્વાન કર્યું, સાથે જ તેમના પોતાના વ્યવસાયોમાં સતત નવીનતા આણવા જણાવ્યું.

(रिलीज़ आईडी: 2291491) आगंतुक पटल : 10