પંચાયતી રાજ મંત્રાલય (MoPR), ભારત સરકાર દ્વારા આજે શેર-એ-કાશ્મીર ઇન્ટરનેશનલ કોન્ફરન્સ સેન્ટર (SKICC), શ્રીનગર, જમ્મુ અને કાશ્મીર ખાતે ‘સેવા સે સમૃદ્ધિ: પંચાયતની આગેવાની હેઠળના સેવા વિતરણ’ પર પ્રાદેશિક કાર્યશાળાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યશાળાનું ઉદ્ઘાટન જમ્મુ અને કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર શ્રી મનોજ સિંહા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં જમ્મુ અને કાશ્મીર સરકારના ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ મંત્રી શ્રી જાવેદ અહમદ ડાર; પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી વિવેક ભારદ્વાજ અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

કોમન સર્વિસીસ સેન્ટર સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ (CSC-SPV), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય અને જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારના ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ વિભાગના સહયોગથી આયોજિત આ કાર્યશાળામાં 7 રાજ્યો, એટલે કે હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, કર્ણાટક, ઉત્તરાખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશના પંચાયતના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ, પદાધિકારીઓ, વિલેજ લેવલ એન્ટરપ્રિન્યોર્સ (VLEs) અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ એકત્રિત થયા હતા.

સભાને સંબોધતા જમ્મુ-કાશ્મીરના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર શ્રી મનોજ સિંહાએ જણાવ્યું હતું કે પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ (PRIs) પાયાના સ્તરના વિકાસ, નાગરિક-કેન્દ્રીય શાસન અને સર્વસમાવેશી વિકાસ માટે શક્તિશાળી સાધનો તરીકે ઉભરી આવી છે. તેમણે ફંડ્સ, કાર્યો અને પદાધિકારીઓના અસરકારક વિકેન્દ્રીકરણ, સહભાગી આયોજન અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓના વધુ સશક્તિકરણ દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરમાં PRIsના મજબૂતીકરણ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

શાસનમાં ટેકનોલોજીની પરિવર્તનકારી ભૂમિકા પર ભાર મૂકતા શ્રી સિંહાએ જણાવ્યું હતું કે જમ્મુ અને કાશ્મીરે વહીવટીતંત્રના “પીપલ ફર્સ્ટ” અભિગમ હેઠળ ડિજિટલ સેવા વિતરણમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ઓનલાઇન જાહેર સેવાઓ વર્ષ 2020માં માત્ર થોડી ડઝનથી વધીને 1,100થી વધુ સેવાઓ સુધી વિસ્તરી છે, જ્યારે 98 ટકાથી વધુ પંચાયતો હવે ડિજિટલી જોડાયેલી છે, જે પારદર્શિતા, જવાબદારી, કાર્યક્ષમતા અને અંતિમ છેડા સુધી સેવા વિતરણમાં વધારો કરે છે.

શ્રી સિંહાએ જણાવ્યું હતું કે સુશાસન એ સેવાઓના અસરકારક વિતરણ અને નાગરિકોની આકાંક્ષાઓ પ્રત્યે સંસ્થાઓની પ્રતિભાવશીલતામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. તેમણે ‘બેક ટુ વિલેજ’ અને ‘બ્લોક દિવસ’ જેવી પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેણે જાહેર ભાગીદારીને મજબૂત બનાવી છે, ફરિયાદ નિવારણમાં સુધારો કર્યો છે અને વિકાસની પ્રાથમિકતાઓ પાયાના સ્તરેથી જ ઉભરી આવે તે સુનિશ્ચિત કર્યું છે. તેમણે શાસન પ્રણાલીઓમાં સતત વિકાસ લાવવા અને નાગરિકો તેમજ સંસ્થાઓ વચ્ચેના વિશ્વાસને વધુ ઊંડો કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

સેવા વિતરણને સુશાસનના પાયાના આધારસ્તંભ તરીકે ગણાવતા, તેમણે વર્ષ 2025 થી નેશનલ એવોર્ડ્સ ફોર ઈ-ગવર્નન્સ હેઠળ સમર્પિત ગ્રામ પંચાયત કેટેગરી દાખલ કરવા બદલ પંચાયતી રાજ મંત્રાલય અને DARPGની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે આ વર્ષે પંચાયતી રાજની પહેલો માટે ઈ-ગવર્નન્સ માટેના ચાર નેશનલ એવોર્ડ્સ મેળવવા બદલ પણ મંત્રાલયની પ્રશંસા કરી હતી, જે પાયાના સ્તરે ટેકનોલોજી-સક્ષમ શાસનની વધતી જતી ભૂમિકાને દર્શાવે છે.

શ્રી સિંહાએ રાજ્યોને સ્થાનિક શાસનમાં નાગરિકો, ખાસ કરીને મહિલાઓની વધુ ભાગીદારી પર ભાર મૂકવા વિનંતી કરી હતી અને સામુદાયિક વિકાસ તથા શ્રેષ્ઠ જાહેર સેવા વિતરણ માટે સ્થાનિક સ્તરે સંચાલિત ઉકેલોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિલેજ ઇનોવેશનની સ્થાપના કરવાની હિમાયત કરી હતી.

કાર્યશાળાને સંબોધતા જમ્મુ-કાશ્મીર સરકારના ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ મંત્રી શ્રી જાવેદ અહમદ ડારે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવા બદલ પંચાયતી રાજ મંત્રાલયનો આભાર માન્યો હતો. તેમણે પંચાયતની આગેવાની હેઠળના શાસન અને સેવા વિતરણને મજબૂત કરવામાં ટેકનોલોજીની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓને સશક્ત બનાવવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ કાર્યશાળા શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓના આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપશે અને વિકસિત ભારતના વિઝનને આગળ વધારશે.

પંચાયતી રાજ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી વિવેક ભારદ્વાજે જણાવ્યું હતું કે પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ ગ્રામીણ શાસનના ડિજિટલી સશક્ત કેન્દ્રો તરીકે ઉભરી આવી છે, લગભગ 2.5 લાખ ગ્રામ પંચાયતો eGramSwaraj પ્લેટફોર્મ દ્વારા આયોજન, અમલીકરણ, નાણાકીય વ્યવસ્થાપન અને ઓડિટનું સંચાલન કરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે eGramSwaraj અને PFMS ના સંકલન દ્વારા ₹3 લાખ કરોડથી વધુની પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે.

મંત્રાલયના AI-સંચાલિત પ્લેટફોર્મ SabhaSaar પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે કહ્યું કે આ એપ્લિકેશન 23 ભારતીય ભાષાઓમાં ગ્રામસભાની કાર્યવાહી તૈયાર કરે છે અને લગભગ 1.5 લાખ પંચાયતો દ્વારા તેને અપનાવવામાં આવી છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે પંચાયતી રાજની પહેલોએ નેશનલ એવોર્ડ્સ ફોર ઈ-ગવર્નન્સ 2026 હેઠળ ત્રણ ગોલ્ડ અને એક સિલ્વર એવોર્ડ મેળવ્યા છે, જે પારદર્શક, જવાબદાર અને નાગરિક-કેન્દ્રિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપવામાં ટેકનોલોજીની વધતી ભૂમિકા પર ભાર મૂકે છે.

કાર્યશાળા દરમિયાન પંચાયતની આગેવાની હેઠળના સેવા વિતરણ અને પાયાની સ્તરની લોકશાહીને મજબૂત કરવા માટે આંતર-રાજ્ય શિક્ષણ, નવીનતા અને સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. શ્રેષ્ઠ માળખાગત સુવિધાઓ, ટેકનોલોજી-સક્ષમ શાસન અને જ્ઞાનની વહેંચણી દ્વારા પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓને સશક્ત બનાવવાના ચાલુ પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો, અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો કે આ કાર્યશાળા પાયાના સ્તરે નાગરિક-કેન્દ્રીય સેવા વિતરણને આગળ વધારવામાં મદદ કરશે.

કાર્યક્રમ દરમિયાન, શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર ગ્રામ પંચાયતો અને ગ્રામ્ય સ્તરના ઉદ્યોગસાહસિકો (VLEs) ને પાયાના સ્તરે સેવા વિતરણ અને ડિજિટલ શાસનમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. જમ્મુ-કાશ્મીરના કુપવાડા જિલ્લાના પંડિતપોરા ગ્રામ પંચાયત અને કર્ણાટકના કોડગુ જિલ્લાના હુડીકેરી ગ્રામ પંચાયતને સેવા વિતરણમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનાર ગ્રામ પંચાયતો તરીકે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ-કાશ્મીર, ઝારખંડ, કર્ણાટક, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના ઉત્કૃષ્ટ ગ્રામ્ય સ્તરના ઉદ્યોગસાહસિકોને પણ અંતિમ છેડા સુધી ડિજિટલ સેવા વિતરણમાં તેમના સતત યોગદાન બદલ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2277101) आगंतुक पटल : 14