બહુ-વિષયક સંશોધન અભિગમ દ્વારા જટિલ અને પ્રણાલીગત પડકારોને પહોંચી વળવા માટે સામાજિક વિજ્ઞાન અને માનવતાના માળખામાં વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાનના ગાઢ સંકલનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, અનુસંધાન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ANRF) એ તેના અગ્રણી કાર્યક્રમોમાંના એક એવા 'કન્વર્જન્સ રિસર્ચ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ' (CoE) કાર્યક્રમ હેઠળ દસ કન્વર્જન્સ રિસર્ચ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ સંસ્થાઓની પસંદગીની જાહેરાત કરી છે. આ પહેલ એવા અગ્રણી કેન્દ્રો સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે સંકલિત અને ટ્રાન્સડિસિપ્લિનરી સંશોધન દ્વારા જટિલ સામાજિક પડકારોને પહોંચી વળવા સામાજિક વિજ્ઞાન, માનવતા, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીને એકસાથે લાવે છે.

વિવિધ વિષયોની થીમ આધારિત વિસ્તારો હેઠળ પસંદ કરાયેલ દસ ANRF-CoEs નીચે મુજબ સૂચિબદ્ધ છે:

ક્રમ	સંસ્થાનું નામ	પ્રોજેક્ટનું શીર્ષક	વ્યાપક થીમ આધારિત વિસ્તાર
1	ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (IIT), ગાંધીનગર	સેન્ટર ફોર હ્યુમન-ક્લાઇમેટ ઇન્ટરેક્શન્સ એન્ડ એન્વાયરમેન્ટલ હિસ્ટ્રીઝ (CHIEH)	પુરાતત્વ અને પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓ
2	નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એડવાન્સ્ડ સ્ટડીઝ (NIAS), બેંગલુરુ	સેન્ટર ફોર એક્સેલન્સ ઇન આર્કિયોમટીરિયલ્સ, આર્કિયોમેટલર્જી, અર્થ સાયન્સીસ એન્ડ કન્ઝર્વેશન રિસર્ચ	પુરાતત્વ અને પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓ
3	ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (IIT) મદ્રાસ	સંયોગ (SAṂYoga) - સેન્ટર ફોર સંસ્કૃત AI મ્યુઝિક એન્ડ યોગ	પુરાતત્વ અને પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓ
4	નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (NIT) અગરતલા	AI-આસિસ્ટિડ ડિજિટલ ક્યુરેશન એન્ડ ગ્લોબલ પ્રમોશન ઓફ નોર્થ-ઈસ્ટ ઇન્ડિયન ફોકલોર: એ ફોકસ ઓન મણિપુર એન્ડ ત્રિપુરા	ડિજિટલ હ્યુમેનિટીઝ
5	ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હ્યુમન ડેવલપમેન્ટ (IHD), દિલ્હી	ટ્રાન્સફોર્મેટિવ AI એન્ડ ધ ઇન્ડિયન લેબર માર્કેટ: એ મલ્ટિડિસિપ્લિનરી સ્ટડી ઓન ધ ઇમ્પેક્ટ ઓફ જનરેટિવ AI ઇન સિલેક્ટ હાઇ-એડોપ્શન સર્વિસ સેક્ટર્સ	ડિજિટલ હ્યુમેનિટીઝ
6	ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (IIT) ધારવાડ	સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર રૂરલ લાઈવલીહુડ્સ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (CoE-RLD): એ હબ ફોર ઇન્ટિગ્રેટેડ પ્લાનિંગ ફોર રૂરલ સસ્ટેનેબિલિટી એન્ડ રેઝિલિયન્સ	ગ્રામીણ વિકાસ
7	ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (IIM) જમ્મુ	સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ઓન ડિજિટલ એમ્પાવરમેન્ટ એન્ડ લાઈવલીહુડ ડેવલપમેન્ટ ઓફ આર્ટિઝન્સ (CoE-DELDA)	ગ્રામીણ વિકાસ
8	ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (IIT) કાનપુર	સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ: સેન્ટર ફોર રિસર્ચ એન્ડ ઇન્ટરવેન્શન ઇન લેંગ્વેજ પરફોર્મન્સ	સ્વાસ્થ્ય અને મનોવિજ્ઞાન
9	ચાણક્ય યુનિવર્સિટી	સેન્ટર ફોર લેંગ્વેજીસ એન્ડ લાઇફવર્લ્ડ્સ	સામાજિક મુદ્દાઓ માટે ઉભરતી ટેકનોલોજીઓ
10	PSGR કૃષ્ણમ્માલ કોલેજ ફોર વુમન	ડેવલપિંગ એ ટેક્નો-મેનેજિરિયલ ફ્રેમવર્ક ટુ એક્સિલરેટ MSMEs ટ્રાન્ઝિશન ફ્રોમ કન્વેન્શનલ ટુ કન્ટેમ્પરરી ટેકનોલોજીસ થ્રુ એકેડેમિયા-ઇન્ડસ્ટ્રી પાર્ટનરશિપ્સ ટુવર્ડ્સ એ રેઝિલિયન્ટ, સસ્ટેનેબિલિટી, એન્ડ સ્માર્ટ ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ	કમ્પ્યુટેશનલ ઇકોનોમિક્સ

આ કાર્યક્રમ માટે જરૂરી છે કે દરેક કેન્દ્રમાં આંતરિક અથવા આંતર-વિષયક સહયોગ સામેલ હોય, અથવા તો તે જ સંસ્થાની અંદર અથવા વિવિધ મંત્રાલયો/વિભાગો હેઠળની વિવિધ શૈક્ષણિક, જાહેર ભંડોળ મેળવતી સંસ્થાઓ અથવા ખાનગી સંસ્થાઓમાં હોય. આ કેન્દ્રો સાથે સંકળાયેલા સહ-મુખ્ય સંશોધકો (Co-PIs) એક વૈવિધ્યસભર નેટવર્કનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સામૂહિક રીતે, તેઓ 20 સહયોગી સંસ્થાઓમાંથી આવે છે જેમાં રાજ્ય યુનિવર્સિટીઓ, કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીઓ, ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (IITs), નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (NITs), ખાનગી યુનિવર્સિટીઓ, કોલેજો અને માન્યતા પ્રાપ્ત સંશોધન અને વિકાસ (R&D) સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ કાર્યક્રમને શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંસ્થાઓ તરફથી જબરદસ્ત પ્રતિસાદ મળ્યો હતો, જેમાં 945 પ્રસ્તાવો (પ્રપોઝલ્સ) સબમિટ કરવામાં આવ્યા હતા, જે તેની મજબૂત સુસંગતતા અને રાષ્ટ્રીય મહત્વ દર્શાવે છે.

ANRF કન્વર્જન્સ રિસર્ચ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ પ્રોગ્રામ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 માંથી પ્રેરણા લે છે, જે બહુ-વિષયક શિક્ષણ, સંશોધન અને જ્ઞાનના ક્ષેત્રોમાં મજબૂત સંકલન માટે હાકલ કરે છે. તે વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝન સાથે પણ સુસંગત છે, જે આઝાદીની શતાબ્દી સુધીમાં ભારતને એક વિકસિત, સમાવેશી, નવીન અને આત્મનિર્ભર રાષ્ટ્રમાં બદલવા માંગે છે.

આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય સાંદર્ભિક સમજણ સાથે વૈજ્ઞાનિક ઊંડાણને જોડીને, સર્વગ્રાહી અભિગમો દ્વારા પ્રાદેશિક અને રાષ્ટ્રીય પડકારોને પહોંચી વળવાનો છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા), રોબોટિક્સ અને બિગ ડેટા એનાલિટિક્સ દ્વારા આકાર પામેલા યુગમાં, આવું કન્વર્જન્સ સામાજિક-આર્થિક પ્રગતિ માટે નવા માર્ગો ખોલી શકે છે અને ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યોને ટેકો આપી શકે છે.

IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2263091) મુલાકાતી સંખ્યા : 31