કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે જણાવ્યું હતું કે ભારતે આ વર્ષે 1 ટ્રિલિયન ડોલર અને આગામી પાંચ વર્ષમાં 2 ટ્રિલિયન ડોલર મૂલ્યની નિકાસ હાંસલ કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ એક આત્મનિર્ભર ભારતની સાચી ઓળખ હશે. નવી દિલ્હીમાં 'ભારતીય વ્યાપાર મહોત્સવ'ની વેબસાઇટ લોન્ચિંગ સેરેમનીને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક પડકારો છતાં આ વર્ષે નિકાસ 863 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી છે, જે પાછલા વર્ષ કરતાં લગભગ 5 ટકા વધુ છે. તેમણે કહ્યું કે વસ્તુઓ અને સેવાઓ બંનેની નિકાસમાં વધારો થયો છે, જેને વર્તમાન વૈશ્વિક વાતાવરણમાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ ગણાવી શકાય.

શ્રી ગોયલે કહ્યું કે આ માત્ર સરકારનું લક્ષ્ય નથી પરંતુ રાષ્ટ્રનું લક્ષ્ય છે, અને કેન્દ્ર સરકાર તેને હાંસલ કરવા માટે જે પણ સહયોગની જરૂર હશે તે આપવા માટે તૈયાર છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા સાડા ત્રણ વર્ષમાં લગભગ 38 વિકસિત દેશો સાથે મુક્ત વ્યાપાર કરારો (Free Trade Agreements) તરફ પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે, જે મોટા બજારોમાં પ્રેફરન્શિયલ એક્સેસ (પ્રાધાન્યપૂર્ણ પહોંચ) પ્રદાન કરશે જ્યાં ભારતીય સામાન સ્પર્ધકોની તુલનામાં ઓછા આયાત ચાર્જ સાથે વેચી શકાશે. તેમણે કહ્યું કે આ કરારો ધીમે ધીમે અમલમાં આવશે, જેમાં ઓમાન FTA 1 જૂનથી અમલમાં આવી શકે છે, જ્યારે અન્ય અંતિમ તબક્કાના FTAs જે કાગળની કાર્યવાહીની રાહ જોઈ રહ્યા છે તે પણ ત્યારબાદ કાર્યરત થઈ જશે.

શ્રી પીયૂષ ગોયલે હિસ્સેદારોને વાણિજ્ય મંત્રાલયના ટ્રેડ પોર્ટલ દ્વારા આયાતના પ્રવાહોનો અભ્યાસ કરવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદન તેમજ આયાત અવેજીકરણ માટેની તકો ઓળખવા વિનંતી કરી હતી. તેમણે દેશમાં કઈ વસ્તુઓની આયાત કરવામાં આવી રહી છે તેનું સતત નિરીક્ષણ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે આવા પ્રવાહો ભારતીય વ્યાપારીઓ માટે મોટી તકો રજૂ કરે છે. મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે વાણિજ્ય મંત્રાલયે વિદેશમાંથી ભારતમાં પ્રવેશતા ઉત્પાદનોને હાઇલાઇટ કરીને આ તકોને વધુ વ્યવસ્થિત રીતે દૃશ્યમાન બનાવવી જોઈએ. તેમણે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે આયાત અવેજીકરણ અને નિકાસ એ વિકાસની બે મુખ્ય બાજુઓ છે, અને ઉમેર્યું હતું કે મંત્રાલય એવા ક્ષેત્રોને પણ પ્રદર્શિત કરશે જ્યાં ભારત મજબૂત ક્ષમતા ધરાવે છે જેથી વ્યાપારીઓ આ તકોનો લાભ લઈ શકે.

શ્રી પીયૂષ ગોયલે સ્થાનિક ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપવા અને સ્વદેશીની ભાવનાને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, અને નોંધ્યું હતું કે વિદેશી વસ્તુઓ માટેની નાની પસંદગી પણ સ્થાનિક ઉદ્યોગને નબળો પાડી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે મધ્યમ વર્ગના વિસ્તરણ સાથે વપરાશ વધતાં, ભારતે પોતાની જરૂરિયાતો જાતે જ પૂરી કરવી જરૂરી છે, અન્યથા આયાત આ તફાવતને ભરી દેશે. મંત્રીએ વ્યાપારીઓ અને ગ્રાહકોને દેશની અંદર જ સપ્લાયર્સ અને ગ્રાહકો બનીને એકબીજાને ટેકો આપવા વિનંતી કરી હતી, અને ઉમેર્યું હતું કે જો 'ભારતીય સ્વદેશી મેળા' જેવી પહેલો દ્વારા આ ભાવનાને મજબૂત કરવામાં આવે, તો તે મેડ ઇન ઇન્ડિયા ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપતા દેશવ્યાપી આંદોલનમાં વિસ્તરી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે ભારત કેપિટલ ગુડ્સ (મૂડીગત વસ્તુઓ) જેવા ક્ષેત્રોમાં હજુ પણ વિદેશો પર વધુ નિર્ભર છે અને રાજકોટ, જલંધર, લુધિયાણા, બટાલા અને પુણે સહિતના ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરોને આયાત પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવા આહવાન કર્યું હતું.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ મેડિકલ ડિવાઇસીસ (તબીબી ઉપકરણો) ના વધતા સ્થાનિક ઉત્પાદન પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને વિશાખાપટ્ટનમમાં ઉત્પાદિત સીટી સ્કેન (CT scan) મશીનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં બનેલી પ્રોડક્ટ્સનો વધુ સ્વીકાર થવાથી માંગ વધશે અને કામગીરીનો વ્યાપ વિસ્તરશે.

શ્રી ગોયલે કહ્યું કે ભારત વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર છે માત્ર એટલા માટે જ ક્યારેય સંતોષ માનીને બેસી જવું જોઈએ નહીં. તેમણે કહ્યું કે દેશે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝન મુજબ અમૃત કાળ દરમિયાન 'વિકસિત ભારત 2047' ના લક્ષ્ય તરફ સતત મોટી સિદ્ધિઓ મેળવવા, નવા વિચારો પેદા કરવા અને સતત કામ કરવું જ પડશે.

તેમણે કહ્યું કે ઉદ્યોગો, વ્યાપારીઓ અને નાગરિકોમાં જોવા મળતો ઉત્સાહ, 140 કરોડ ભારતીયોની સામૂહિક ભાવના સાથે, એવો આત્મવિશ્વાસ આપે છે કે વિશ્વની કોઈ પણ શક્તિ ભારતની પ્રગતિને રોકી શકે નહીં. ભારત મંડપમ ખાતે આયોજિત થઈ રહેલા 'ભારતીય સ્વદેશી મેળા' નો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે આ સ્થળ પોતે જ ભારતની વિવિધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે કારણ કે ત્યાં ઉપયોગમાં લેવાતી સામગ્રી અને ઉત્પાદનો દેશના વિવિધ ખૂણેથી આવ્યા છે.

ગુણવત્તા અને ઉત્પાદકતાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી ગોયલે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી ઈચ્છે છે કે દેશમાં ગુણવત્તાના ધોરણો સુધરે અને ઉત્પાદકતા વધે. તેમણે કહ્યું કે ઉત્તમ ગુણવત્તા અને પેકેજિંગ વિના ભારત વૈશ્વિક બજારો પર કબજો મેળવી શકશે નહીં. તેમણે નોંધ્યું કે વૈશ્વિક પડકારો હોવા છતાં, ભારત ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે અને તેની નિકાસ પણ સતત વધી રહી છે.

કૃષિ અને મત્સ્યોદ્યોગ ક્ષેત્રની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડતા શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતો અને માછીમારોના ઉત્પાદનો સહિત ભારતની કૃષિ નિકાસ લગભગ ₹5 લાખ કરોડને પાર કરી ગઈ છે. જો કે, તેમણે નોંધ્યું હતું કે આ ક્ષેત્રોમાં મૂલ્યવર્ધન (વેલ્યુ એડિશન) હજુ પણ ઓછું છે. તેમણે કહ્યું કે જો યુવા સાહસિકો મૂલ્ય-વર્ધિત ક્ષેત્રોમાં પ્રવેશ કરે અને નાના, મધ્યમ અને મોટા પાયા પર પ્રોસેસિંગ તેમજ મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ સ્થાપે તો આમાં અપાર સંભાવનાઓ રહેલી છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ભારત નિકાસ-ઓરિએન્ટેડ અભિગમ તરફ આગળ વધે છે, ત્યારે ગુણવત્તાના ધોરણો સ્વાભાવિક રીતે સુધરે છે. તેમણે કહ્યું કે જો સ્વદેશી ઉત્પાદનો નિકાસ-ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનો બનશે, તો લોકો વિદેશી વસ્તુઓ તરફ વળશે નહીં. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં અસરકારક રીતે સ્પર્ધા કરવા માટે ઉત્પાદનની ગુણવત્તા સુધારવા, સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા અને કામગીરીના વ્યાપને વિસ્તારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

શ્રી ગોયલે જણાવ્યું હતું કે MSMEs ની વ્યાખ્યા વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે અને ₹500 કરોડ સુધીનું ટર્નઓવર ધરાવતા સાહસો હવે MSME ના દાયરામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર ઈચ્છે છે કે સાહસો મોટા બને અને સરકાર તેમની સાથે ઉભી છે.

તેમણે આયોજકોને દેશભરમાંથી ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોને ભારતીય વ્યાપાર મહોત્સવમાં લાવવા વિનંતી કરી હતી. આ કાર્યક્રમમાં 1,000 વ્યાપારીઓની ભાગીદારીનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે દરેક રાજ્યમાંથી 25 મહિલા સાહસિકોને આમંત્રિત કરવાનું સૂચન કર્યું હતું, જે એકલા જ લગભગ 700-750 સહભાગીઓને લાવી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે ભારતનો વધતો મધ્યમ વર્ગ અને વધતો વપરાશ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને સ્તરે વેપારીઓ, ઉદ્યોગો અને MSMEs માટે અપાર તકો રજૂ કરે છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો સ્થાનિક ઉદ્યોગો દેશની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો આયાત આ તફાવતને ભરી દેશે.

તેમણે આ પહેલમાં યુવા સાહસિકો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને દેશભરના યુવાનો સહિત આગામી પેઢીને સામેલ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આયાત અવેજીકરણ અને હાલમાં આયાત કરવામાં આવતી પ્રોડક્ટ્સને લગતી તકો પ્રદર્શિત થવી જોઈએ જેથી લોકો સ્થાનિક ઉત્પાદનનો વ્યાપ સમજી શકે.

શ્રી ગોયલે ભારતીય સ્વદેશી મેળામાં RuPay કાર્ડ્સ અને UPI નું સંચાલન કરતી સંસ્થા NPCI ને સામેલ કરવાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો હતો. તેમણે નોંધ્યું હતું કે જ્યારે UPI નો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે, ત્યારે RuPay કાર્ડ્સનો પૂરતો ઉપયોગ થતો નથી. તેમણે સમગ્ર સ્થળ પર 50 થી 100 કિયોસ્ક સ્થાપવાનું સૂચન કર્યું હતું જ્યાં મુલાકાતીઓ ઓળખ દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને RuPay ડેબિટ કાર્ડ્સ મેળવી શકે અને UPI અથવા RuPay કાર્ડ્સ દ્વારા તમામ વ્યવહારો ડિજિટલી કરી શકે.

તેમણે કહ્યું કે આ પહેલ માટે બેંકોને એકસાથે લાવવાથી ભારતની પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સના વ્યાપક સ્વીકારને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ભારત મંડપમ નિયમિતપણે પ્રદર્શનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમોનું આયોજન કરે છે, અને આવી પહેલો વધુ લોકોને દેશભરમાં RuPay અને UPI અપનાવવા માટે પ્રેરણા આપી શકે છે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રકારની નાની પહેલો ભારતની અમૃત કાળની યાત્રાને નવી ઊર્જા અને દિશા આપશે અને જનભાગીદારી દ્વારા સમૃદ્ધ તેમજ વિકસિત ભારતના માર્ગને મજબૂત બનાવશે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે દરેક વ્યક્તિ એક ડગલું આગળ વધે છે, ત્યારે દેશ 140 કરોડ ડગલાં આગળ વધે છે.

શ્રી ગોયલે તમામ હિસ્સેદારોને ભારતીય વ્યાપાર મહોત્સવને સફળ બનાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવા વિનંતી કરી હતી અને કાર્યક્રમ માટે પોતાની શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.

ભારતીય વ્યાપાર મહોત્સવ 12 ઓગસ્ટથી 15 ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન શરૂ થશે. વેબસાઇટની લિંક: https://bharatiyavyaparmahotsav.com/

IJ/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2262277) મુલાકાતી સંખ્યા : 14