બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય (MoPSW) એ આજે ​​નવી દિલ્હીમાં દરિયાકાંઠાના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે એક રાષ્ટ્રીય પરામર્શ કાર્યશાળાનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં 'મેરીટાઇમ અમૃત કાળ વિઝન 2047' હેઠળ ભારતના દરિયાઈ વિકાસના આગામી તબક્કાની રૂપરેખા તૈયાર કરવા માટે મુખ્ય દરિયાઈ હિતધારકોને એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા.

આ કાર્યશાળાએ રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓને રાજ્ય-સ્તરની પહેલો સાથે સાંકળવા માટે એક સહયોગી પ્લેટફોર્મ તરીકે કામ કર્યું હતું, જેમાં બંદર-આધારિત વિકાસને વેગ આપવા, લોજિસ્ટિક્સ કાર્યક્ષમતા મજબૂત કરવા અને ડિજિટલ તથા ટકાઉ દરિયાઈ પ્રથાઓને આગળ વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

મુખ્ય સંબોધન આપતા, MoPSW ના સચિવ શ્રી વિજય કુમાર, IAS એ તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં થયેલા નોંધપાત્ર પરિવર્તનને રેખાંકિત કર્યું હતું, જે બંદરોના સારા પ્રદર્શન, સુધારેલા વૈશ્વિક રેન્કિંગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપાર નેટવર્ક સાથે વધતા એકીકરણ દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત નીતિગત સુધારા, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિસ્તરણ અને ખાનગી ક્ષેત્રની વધતી ભાગીદારીના ટેકાથી સતત એક સ્પર્ધાત્મક દરિયાઈ રાષ્ટ્ર તરીકે પોતાને સ્થાપિત કરી રહ્યું છે.

મેરીટાઇમ અમૃત કાળ વિઝન 2047 માં સમાવિષ્ટ સરકારનો આ લાંબા ગાળાનો રોડમેપ બંદરો, દરિયાકાંઠાના શિપિંગ, આંતરદેશીય જળમાર્ગો, જહાજ નિર્માણ અને ગ્રીન શિપિંગ ક્ષેત્રે મોટા પાયે રોકાણની કલ્પના કરે છે. બેકગ્રાઉન્ડ ફ્રેમવર્કમાં હાઇલાઇટ કર્યા મુજબ, આ વિઝન આધુનિકીકરણ, ડિજિટલાઇઝેશન અને ટકાઉપણાને વિકાસના મુખ્ય ચાલક તરીકે મજબૂત ભાર આપે છે.

તકોના વ્યાપ પર પ્રકાશ પાડતા, સચિવે નોંધ્યું હતું કે ચાલુ રોકાણો, મિકેનાઇઝેશન અને બંદર-આધારિત ઔદ્યોગિકીકરણની પહેલોના સમર્થનથી આગામી દાયકાઓમાં ભારતની બંદર ક્ષમતા અને કાર્યકારી ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર વિસ્તરણ થવાનું છે. તેમણે વૈશ્વિક દરિયાઈ મૂલ્ય શૃંખલામાં ભારતની સ્થિતિ વધારવા માટે વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતા તરીકે જહાજ નિર્માણ (Shipbuilding) પર સરકારના કેન્દ્રિત જોર તરફ પણ ઈશારો કર્યો હતો.

ચર્ચાઓનું મુખ્ય કેન્દ્ર 'નોન-મેજર પોર્ટ્સ' (મુખ્ય બંદરો સિવાયના અન્ય બંદરો) ની ભૂમિકા હતી, જે દેશના લગભગ 46% કાર્ગોનું સંચાલન કરે છે. પ્રાદેશિક વિકાસ અને દરિયાકાંઠાના લોજિસ્ટિક્સમાં તેમના મહત્વના યોગદાનને સ્વીકારીને, મંત્રાલયે ખાસ કરીને પ્રક્રિયાના માનકીકરણ, ડિજિટલ એકીકરણ અને કાર્યકારી કાર્યક્ષમતાના ક્ષેત્રોમાં આ બંદરોને રાષ્ટ્રીય ફ્રેમવર્ક સાથે વધુ નજીકથી સાંકળવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

કાર્યશાળાની ચર્ચાઓને ત્રણ મુખ્ય વિષયોમાં વહેંચવામાં આવી હતી: ક્ષેત્રીય વિહંગાવલોકન, નિયમનકારી અને ડિજિટલ સુધારા, અને ક્ષમતા વિસ્તરણ તથા કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે રાજ્ય-સ્તરની પહેલો. ચર્ચાઓમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, પબ્લિક-પ્રાઈવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP) ફ્રેમવર્ક અને ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસના પગલાંમાં થયેલી પ્રગતિને રેખાંકિત કરવામાં આવી હતી, જ્યારે વધુ સુધારા માટેના ક્ષેત્રોની પણ ઓળખ કરવામાં આવી હતી.

નિયમનકારી અને ટેકનોલોજીના મોરચે, સહભાગીઓએ બંદર પ્રક્રિયાઓને પ્રમાણિત કરવાના હેતુથી 'વન નેશન વન પોર્ટ પ્રોસેસ' (ONOP) ના અમલીકરણ અને 'મેરીટાઇમ સિંગલ વિન્ડો (MSW) – સાગર સેતુ' પર ચર્ચા કરી હતી, જે સીમલેસ, એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટલ વ્યવહારોને સક્ષમ બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. ઇન્ડિયન પોર્ટ્સ એક્ટ, 2025 ને અન્ય તાજેતરના દરિયાઈ કાયદાઓ સાથે કેન્દ્ર-રાજ્ય સંકલનને મજબૂત કરવા અને પારદર્શક તથા ભવિષ્ય માટે તૈયાર નિયમનકારી ઇકોસિસ્ટમ સુનિશ્ચિત કરવા માટેના મુખ્ય સમર્થક તરીકે નોંધવામાં આવ્યો હતો.

દરિયાકાંઠાના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ તેમની ચાલુ પહેલો અને યોજનાઓ શેર કરી હતી, જેમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિસ્તરણ, ડિજિટલાઇઝેશન, ગ્રીન પોર્ટ પહેલ અને જહાજ નિર્માણ તથા દરિયાઈ ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરોનો વિકાસ સામેલ છે. આ પ્રસ્તુતિઓએ રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ સાથે મજબૂત સંરેખણ અને સ્થિતિસ્થાપક તથા કાર્યક્ષમ દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટેની સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી હતી.

આ કાર્યશાળામાં ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ, આંધ્ર પ્રદેશ, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ, પુડુચેરી, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ અને લક્ષદ્વીપની સહભાગિતા જોવા મળી હતી. પ્રોગ્રામ શિડ્યુલમાં વિગતવાર જણાવ્યા મુજબ, ચર્ચાઓએ પ્રદેશોમાં વિચારો અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના વ્યાપક આદાનપ્રદાનને સક્ષમ બનાવ્યું હતું.

તેમના સમાપન વક્તવ્યમાં, MoPSW ના સંયુક્ત સચિવ (પોર્ટ્સ, IT અને ઈ-ગવર્નન્સ) શ્રી વેંકટેશપતિ એસ. એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ચર્ચાઓ બંદર-આધારિત વૃદ્ધિ, ડિજિટલાઇઝેશન અને ટકાઉપણુંને આગળ વધારવા માટેની મજબૂત અને સહિયારી પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે વન નેશન વન પોર્ટ પ્રોસેસ, મેરીટાઇમ સિંગલ વિન્ડો (સાગર સેતુ) અને ઇન્ડિયન પોર્ટ્સ એક્ટ, 2025 જેવી પહેલો સમગ્ર દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં કાર્યક્ષમતા, પારદર્શકતા અને એકીકરણ લાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. તેમણે આ ચર્ચાઓને મૂર્ત પરિણામોમાં પરિવર્તિત કરવા માટે રાજ્યો અને કેન્દ્ર વચ્ચેની નીતિઓ અને પ્રણાલીઓના સતત સંરેખણ માટે આહવાન કર્યું હતું.

મંત્રાલયે નોંધ્યું હતું કે આ કાર્યશાળા દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં સહકારી સંઘવાદને મજબૂત કરવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. કેન્દ્ર અને રાજ્યો વચ્ચેના સતત સહયોગથી, ભારત તેના દરિયાઈ ક્ષેત્રની સંપૂર્ણ સંભાવનાઓને અનલોક કરવા અને અગ્રણી વૈશ્વિક દરિયાઈ રાષ્ટ્ર બનવા તરફ નિર્ણાયક રીતે આગળ વધવા માટે સજ્જ છે.

 

 

 

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2256384) મુલાકાતી સંખ્યા : 12