મુખ્ય અંશો

• ભારત-ન્યુઝીલેન્ડ FTA ભારતીય નિકાસના 100% પર ડ્યુટી દૂર કરે છે
• USD 20 બિલિયન રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા, લાંબા ગાળાના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સહયોગને મજબૂત બનાવે છે.
• કરારમાં MSMEs અને મહિલા સંચાલિત સાહસોને મજબૂત કરવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
• ભારત ડેરી અને કૃષિમાં તેના મુખ્ય હિતોનું રક્ષણ કરે છે; ટેક્સટાઇલ અને લેધર જેવા શ્રમ સઘન ક્ષેત્રો માટે મોટી જીત.
• ન્યુઝીલેન્ડ પ્રથમ વખત આરોગ્ય અને પરંપરાગત ચિકિત્સા સેવાઓ માટે સુવિધા આપે છે.
• STEM સ્નાતકો, કુશળ વ્યાવસાયિકો માટે સ્ટુડન્ટ મોબિલિટી અને પોસ્ટ સ્ટડી વર્ક વિઝા; 5,000 કુશળ વ્યવસાયો માટે નવો વિઝા પાથવે ખોલે છે.

પ્રસ્તાવના

ભારતે આર્થિક વૃદ્ધિને મજબૂત કરવા, રોજગારી ઊભી કરવા અને તેની વૈશ્વિક સ્થિતિ સુધારવા માટે તેની વૈશ્વિક વ્યાપાર ભાગીદારીનો સતત વિસ્તાર કર્યો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં 38 વિકસિત દેશો સાથે 9 મુક્ત વ્યાપાર કરારો (FTAs) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. નવીનતમ આજે ન્યુઝીલેન્ડ સાથે હસ્તાક્ષર કરાયેલ એક પ્રગતિશીલ FTA છે, જે દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોમાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ છે. તે બજાર પ્રવેશ, કૃષિ ઉત્પાદકતા, રોકાણ, પ્રતિભા ગતિશીલતા (talent mobility), રમતગમત, પ્રવાસન અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોમાં સહયોગને આવરી લેતું એક વ્યાપક માળખું છે. FTA બંને રાષ્ટ્રોના ઉત્પાદકો, ખેડૂતો, MSMEs, મહિલા સાહસિકો, વિદ્યાર્થીઓ અને કુશળ વ્યાવસાયિકોને લાભ પહોંચાડવા માટે રચાયેલ છે.

ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડે 16 માર્ચ 2025 ના રોજ મુક્ત વ્યાપાર કરાર (FTA) માટે વાટાઘાટોની જાહેરાત કરી હતી અને રેકોર્ડ 9 મહિનામાં તે પૂર્ણ કરી હતી, જે તેને સૌથી ઝડપી નિષ્કર્ષ પર પહોંચેલો મુક્ત વ્યાપાર કરાર બનાવે છે. FTA પર હસ્તાક્ષર કરવાથી ન્યુઝીલેન્ડમાં ભારતીય નિકાસ માટે બજાર પ્રવેશ અને ટેરિફ પસંદગીઓમાં વધારો થાય છે, જ્યારે તે વ્યાપક ઓશેનિયા અને પેસિફિક આઇલેન્ડ બજારો માટે પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે. આ કરાર ભારત માટે કુશળ કાર્યબળના મુખ્ય સપ્લાયર તરીકે ઉભરી આવવાની તકો ખોલે છે, સાથે જ આયુષ (AYUSH) અને સેવાઓ જેવી કે યોગ પ્રશિક્ષકો, ભારતીય રસોઈયા (Chefs) અને સંગીત શિક્ષકો અને આઈટી, એન્જિનિયરિંગ, હેલ્થકેર, શિક્ષણ અને બાંધકામ જેવા હિત ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં ભાવિ સહકારની સંભાવનાઓ પૂરી પાડે છે.

ભારત – ન્યુઝીલેન્ડ: દ્વિપક્ષીય વેપાર સંબંધો

ન્યુઝીલેન્ડ સાથે ભારતની ભાગીદારી આર્થિક વાસ્તવિકતાઓ અને મજબૂત લોકો વચ્ચેના સંબંધો બંને દ્વારા આકાર પામે છે. હાલમાં, ન્યુઝીલેન્ડ ઓશેનિયામાં ભારતનું બીજું સૌથી મોટું વેપારી ભાગીદાર છે.

• USD 49,380 સાથે, ન્યુઝીલેન્ડ ઓશેનિયામાં ઉચ્ચ આવક ધરાવતા અર્થતંત્રોમાંનું એક છે. 2024 માં, ન્યુઝીલેન્ડની આયાત USD 47 બિલિયન હતી, જ્યારે નિકાસ USD 42 બિલિયન હતી. ન્યુઝીલેન્ડ વાર્ષિક ધોરણે તેના જીડીપીના લગભગ 8% વિદેશમાં રોકાણ કરે છે, જે માર્ચ 2025 સુધીમાં USD 422.6 બિલિયનનું કુલ વિદેશી રોકાણ મૂલ્ય ધરાવે છે.
• ન્યુઝીલેન્ડમાં લગભગ 300,000 ભારતીય મૂળના લોકો અને NRIs રહે છે, જે તેની વસ્તીના લગભગ 5% હિસ્સો ધરાવે છે. આ ડાયસ્પોરા સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક સેતુ તરીકે કામ કરે છે, જે મજબૂત દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને ભારતીય વસ્તુઓ અને સેવાઓની માંગને ટેકો આપે છે.
• આ FTA નવી તકો ઊભી કરવાના હેતુથી સામાજિક-આર્થિક પાયા પર નિર્મિત છે.
  • વસ્તુઓનો વેપાર (Merchandise Trade): 2023-24 માં USD 873 મિલિયનથી વધીને 2024-25 માં USD 1.3 બિલિયન થયો, જે 49% વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
  • ન્યુઝીલેન્ડમાં વસ્તુઓની નિકાસ: 2024-25 માં વધીને USD 711 મિલિયન થઈ, જે 32% નો હકારાત્મક વલણ દર્શાવે છે.
  • સેવાઓનો વેપાર (Services Trade): ન્યુઝીલેન્ડમાં ભારતની સેવાઓની નિકાસ 2024 માં 13% વધીને USD 634 મિલિયન સુધી પહોંચી છે. મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં પ્રવાસ, આઈટી અને વ્યવસાયિક સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે વસ્તુઓનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 2015-2016 માં USD 855 મિલિયનથી વધીને 2024-2025 માં USD 1298 મિલિયન થયો છે. નિકાસમાં 130% નો વધારો થયો છે જ્યારે આયાતમાં 10 વર્ષમાં માત્ર 7.21% નો વધારો થયો છે. 2024-25 માં, ભારતમાંથી ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ ન્યુઝીલેન્ડથી થતી આયાત કરતા વધારે હતી, જે દેશ સાથે સકારાત્મક વેપાર સંતુલન જાળવી રાખે છે.

FTA ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ

• FTA ભારતીય નિકાસના 100% પર ડ્યુટી દૂર કરે છે.
• 15 વર્ષમાં USD 20 બિલિયન રોકાણની પ્રતિબદ્ધતા લાંબા ગાળાના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સહયોગને મજબૂત બનાવે છે.
• કૃષિ ઉત્પાદકતા ભાગીદારી (Agricultural Productivity Partnership) દ્વારા, FTA ઉત્પાદકતા વધારવા અને ખેડૂતોને વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઈન્સમાં એકીકૃત કરવા માટે સહયોગ કરે છે.
• FTA ટેક્સટાઇલ, એપેરલ, લેધર, ફૂટવેર, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ સહિતના શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રો માટે શૂન્ય-ડ્યુટી એક્સેસ દ્વારા MSMEs અને રોજગારીને વેગ આપે છે.
• ભારતે 70.03% ટેરિફ લાઈન્સમાં બજાર પ્રવેશ ઓફર કર્યો છે જ્યારે 29.97% ટેરિફ લાઈન્સને બાકાત (exclusion) માં રાખી છે, જે ન્યુઝીલેન્ડના દ્વિપક્ષીય વેપારના 95% ને આવરી લે છે.
• અમુક ઉત્પાદનોને બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે જેમ કે ડેરી (દૂધ, ક્રીમ, વ્હી, દહીં, ચીઝ વગેરે), પ્રાણી ઉત્પાદનો (ઘેટાંના માંસ સિવાય), વનસ્પતિ ઉત્પાદનો (ડુંગળી, ચણા, વટાણા, મકાઈ, બદામ વગેરે), ખાંડ, આર્ટિફિશિયલ મધ, પ્રાણીજ, વનસ્પતિ અથવા માઇક્રોબાયલ ફેટ અને ઓઇલ, શસ્ત્રો અને દારૂગોળો, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, કોપર અને આર્ટિકલ્સ (કેથોડ્સ, કારતુસ, રોડ્સ, બાર્સ, કોઈલ્સ વગેરે), એલ્યુમિનિયમ અને તેની વસ્તુઓ (ઇંગોટ્સ, બિલેટ્સ, વાયર બાર્સ) વગેરે.
• 30.00% ટેરિફ લાઈન્સમાં તાત્કાલિક ડ્યુટી નાબૂદી થશે, જેમાં લાકડું, ઉન, ઘેટાંનું માંસ, લેધર-રો હાઈડ્સ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
• 35.60% ટેરિફ 3, 5, 7 અને 10 વર્ષમાં તબક્કાવાર નાબૂદીને પાત્ર છે, જેમાં પેટ્રોલિયમ તેલ, માલ્ટ એક્સ્ટ્રેક્ટ, વનસ્પતિ તેલ અને પસંદ કરેલા ઇલેક્ટ્રિકલ અને મિકેનિકલ મશીનરી, પેપ્ટોન્સ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
• 4.37% ઉત્પાદનો ટેરિફ ઘટાડાનો સામનો કરે છે, જેમ કે વાઇન, ફાર્માસ્યુટિકલ દવાઓ, પોલિમર્સ, એલ્યુમિનિયમ, આયર્ન અને સ્ટીલની વસ્તુઓ વગેરે.
• 0.06% ટેરિફ રેટ ક્વોટા (TRQ) હેઠળ આવે છે, જેમાં મનુકા મધ, સફરજન, કીવી ફ્રૂટ અને મિલ્ક આલ્બ્યુમિન સહિતના આલ્બ્યુમિનનો સમાવેશ થાય છે.

ભારતીય વસ્તુઓ માટે ઉન્નત બજાર પ્રવેશ

FTA થી ભારતને થતા લાભો:

• FTA ન્યુઝીલેન્ડમાં ભારતની નિકાસના 100% માટે ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ પૂરી પાડે છે, જે તમામ ટેરિફ લાઈન્સને આવરી લે છે અને તેનાથી MSMEs અને રોજગારીમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
• ટેક્સટાઇલ અને કપડાં, લેધર અને ફૂટવેર, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ જેવા શ્રમ સઘન ક્ષેત્રોમાં ઉન્નત સ્પર્ધાત્મકતા.
• ભારત તેના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે ડ્યુટી-ફ્રી ઇનપુટ્સ સુરક્ષિત કરે છે, જેમાં લાકડાના લોગ્સ, કોકિંગ કોલ અને ધાતુઓના વેસ્ટ અને સ્ક્રેપ્સનો સમાવેશ થાય છે, જેનાથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય છે અને ભારતીય ઉદ્યોગની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા વધે છે.
• ઘટેલા વ્યાપાર અવરોધો અને નિયમનકારી નિશ્ચિતતા ટેક્સટાઇલ, એપેરલ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, કેમિકલ્સ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સમાં MSMEs માટે ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ અને વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઈન એકીકરણને મજબૂત બનાવશે.
• MSMEs માટે માળખાગત સહકારમાં વેપાર સંબંધિત માહિતી સુધી પહોંચ, નિકાસ સજ્જતા કાર્યક્રમો અને ન્યુઝીલેન્ડની SME ઇકોસિસ્ટમ સાથે જોડાણનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં સ્ટાર્ટ-અપ્સ અને મહિલાઓ અને યુવાનોની માલિકીના સાહસો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે.

કૃષિ, ટેકનોલોજી સહકાર અને ખેડૂતોની આવક વૃદ્ધિ માટે લાભો

• ન્યુઝીલેન્ડ ભારતમાં કીવીફ્રૂટ, સફરજન અને મધ માટે ઉત્પાદકતા, ગુણવત્તા અને આ ફળોના ઉત્પાદકોની ક્ષેત્રીય ક્ષમતા સુધારવા માટે ફોકસ્ડ એક્શન પ્લાન્સ પર સંમત થયું છે.
• સહકારમાં સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપના, સુધારેલી વાવેતર સામગ્રી, ઉત્પાદકો માટે ક્ષમતા નિર્ધારણ, સહયોગી સંશોધન, ઓર્ચાર્ડ મેનેજમેન્ટ માટે તકનીકી સહાય, લણણી પછીની પદ્ધતિઓ, સપ્લાય ચેઈન્સ અને ખાદ્ય સુરક્ષાનો સમાવેશ થાય છે.
• સફરજનના ખેડૂતો અને ટકાઉ મધમાખી ઉછેર પદ્ધતિઓ માટેના પ્રોજેક્ટ્સ ઉત્પાદન અને ગુણવત્તાના માપદંડોને વધારશે.
• આને ન્યુઝીલેન્ડથી ભારતમાં પસંદ કરેલા કૃષિ ઉત્પાદનો (સફરજન, કીવીફ્રૂટ, મનુકા હની) અને આલ્બ્યુમિન માટે માર્કેટ એક્સેસ સાથે જોડવામાં આવ્યું છે. આ એક્સેસ લઘુત્તમ આયાત કિંમત (Minimum Import Price) અને મોસમી આયાત સાથે ટેરિફ રેટ ક્વોટા (TRQ) સિસ્ટમ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવશે, જે સ્થાનિક ખેડૂતોનું રક્ષણ કરતી વખતે ગ્રાહક પસંદગીને સુનિશ્ચિત કરશે. તમામ TRQs કૃષિ ઉત્પાદકતા એક્શન પ્લાન્સના વિતરણ સાથે જોડાયેલા છે અને સંયુક્ત કૃષિ ઉત્પાદકતા પરિષદ દ્વારા તેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવે છે, જે સંવેદનશીલ ઘરેલું કૃષિ ક્ષેત્રોના રક્ષણ સાથે બજાર પ્રવેશનું સંતુલન જાળવે છે.
• કૃષિ હેઠળના સહકારના ક્ષેત્રોમાં બાગાયત, મધ, વનસંવર્ધન, પશુપાલન, મત્સ્યોદ્યોગ, મધમાખી ઉછેર અને વાઇન સેક્ટરનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વસ્તુઓથી પર ઉન્નત તકો

સેવાઓ (Services):

• ન્યુઝીલેન્ડ દ્વારા શ્રેષ્ઠ ઓફર: 118 સેવા ક્ષેત્રોમાં પ્રતિબદ્ધતા, 139 ક્ષેત્રોમાં મોસ્ટ-ફેવર્ડ નેશન (MFN) ટ્રીટમેન્ટ સાથે.
• આરોગ્ય અને પરંપરાગત ચિકિત્સા: પ્રથમ વખત, ન્યુઝીલેન્ડે ભારત સાથે આયુર્વેદ, યોગ અને અન્ય પરંપરાગત ચિકિત્સા સેવાઓમાં વેપારની સુવિધા આપી છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ જોગવાઈ ભારતની આયુષ (AYUSH) પ્રણાલીઓની વૈશ્વિક માન્યતાને પ્રોત્સાહન આપે છે, મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલને ટેકો આપે છે, વેલનેસ સેવાઓમાં સહયોગને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને આરોગ્ય, સુખાકારી અને પરંપરાગત દવા સેવાઓ માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે. તે માઓરી આરોગ્ય પદ્ધતિઓની સાથે ભારતની આયુષ શાખાઓ (આયુર્વેદ, યોગ અને નેચરોપેથી, યુનાની, સોવા-રિગ્પા, સિદ્ધ અને હોમિયોપેથી) ને કેન્દ્રસ્થાને રાખે છે.

ગતિશીલતા અને શિક્ષણ (Mobility & Education):

• સ્ટુડન્ટ મોબિલિટી: ન્યુઝીલેન્ડે પ્રથમ વખત કોઈ દેશ સાથે સ્ટુડન્ટ મોબિલિટી અને પોસ્ટ સ્ટડી વર્ક વિઝા પરના પરિશિષ્ટ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ દરમિયાન અઠવાડિયામાં 20 કલાક સુધી કામ કરી શકે છે, ભલે ભવિષ્યમાં નીતિમાં ફેરફાર થાય તો પણ, વિસ્તૃત પોસ્ટ-સ્ટડી વર્ક વિઝા (STEM બેચલર: 3 વર્ષ; માસ્ટર્સ: 3 વર્ષ સુધી; ડોક્ટરેટ: 4 વર્ષ સુધી) સાથે.
• પ્રોફેશનલ પાથવેઝ: FTA કુશળ ભારતીયો માટે 3 વર્ષ સુધીના રોકાણ માટે 5,000 વિઝાના ક્વોટા સાથે નવો ટેમ્પરરી એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ટ્રી (TEE) વિઝા પાથવે સ્થાપિત કરે છે. ભારતના હિતના ક્ષેત્રોમાં આયુષ પ્રેક્ટિશનર્સ, યોગ પ્રશિક્ષકો, ભારતીય રસોઈયા અને સંગીત શિક્ષકો જેવા પ્રતિષ્ઠિત વ્યવસાયોનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય હિતના ક્ષેત્રોમાં આઈટી, એન્જિનિયરિંગ, હેલ્થકેર, શિક્ષણ અને બાંધકામનો પણ સમાવેશ થાય છે.
• વર્કિંગ હોલિડે વિઝા: દર વર્ષે 1,000 યુવાન ભારતીયો 12 મહિનાના સમયગાળા માટે ન્યુઝીલેન્ડમાં મલ્ટિપલ એન્ટ્રી મેળવી શકે છે.
• આ જોગવાઈઓ ભારતીય યુવાનો અને વ્યાવસાયિકો માટે વૈશ્વિક એક્સપોઝર મેળવવા માટે અભૂતપૂર્વ તકો ઊભી કરે છે.

રોકાણ અને આર્થિક સહકાર:

• FDI પ્રતિબદ્ધતા: ન્યુઝીલેન્ડ ભારતમાં USD 20 બિલિયનનું રોકાણ કરશે, જે લાંબા ગાળાના આર્થિક સંબંધોને મજબૂત બનાવશે.
• ખાસ કરીને રિન્યુએબલ એનર્જી, ડિજિટલ સેવાઓ અને આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ, સંશોધન અને નવીનતા, ટેકનોલોજી પ્રવાહ અને કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની સંયુક્ત વ્યૂહરચનાઓ સંપૂર્ણપણે આવરી લેવામાં આવી છે.
• રોકાણ વિતરણમાં કોઈપણ અછતને દૂર કરવા માટે એક માળખું પૂરું પાડવા માટે કરારમાં રીબેલેન્સિંગ ક્લોઝ (Rebalancing Clause) નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી મજબૂત અને મૂર્ત આર્થિક પરિણામોની ખાતરી થાય છે.
• ઓર્ગેનિક પ્રાથમિક ઉત્પાદનો: આ કરારમાં બંને પક્ષો વચ્ચે મ્યુચ્યુઅલ રેકગ્નિશન એરેન્જમેન્ટ (MRA) પૂરી પાડવામાં આવશે. જે ઓર્ગેનિક ઉત્પાદનોમાં તેજી આવવાની ધારણા છે તેમાં બાસમતી ચોખા, અળસીના બીજ (Flax seeds), અરેબિકા ચેરી AB, ઇસબગુલ (Psyllium husk), સોયાબીન ઓઇલ કેક, ઓર્ગેનિક બ્લેક ટી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
• તકનીકી સહાય: આયુષ, ઓડિયો વિઝ્યુઅલ ઉદ્યોગો, પ્રવાસન, રમતગમત અને પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓમાં સહકાર માટે સંમતિ આપવામાં આવી છે. FTA આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતની આયુષ પ્રણાલીઓને પ્રોત્સાહન આપે છે, મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને ભારતને વૈશ્વિક વેલનેસ હબ તરીકે સ્થાન આપે છે.

સાંસ્કૃતિક અને પરંપરાગત જ્ઞાન

• સંસ્કૃતિ, વ્યાપાર, પરંપરાગત જ્ઞાન અને આર્થિક સહકાર પરનો સમર્પિત પ્રકરણ બંને પક્ષોના લોકોની આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક આકાંક્ષાઓને સક્ષમ કરવા અને આગળ વધારવા માટે પરસ્પર સહયોગને આગળ વધારે છે.
• ન્યુઝીલેન્ડના સ્વદેશી માઓરી સમુદાયો સાથે જોડાણનો ઉદ્દેશ્ય સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને પરસ્પર આદરને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ ભારતની સોફ્ટ પાવર અને તેના વારસાની વૈશ્વિક માન્યતાને મજબૂત બનાવે છે.

નિયમનકારી અને સંસ્થાકીય જોગવાઈઓ

• બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો: ભારતના ભૌગોલિક સંકેતો (GIs) ને EU-સ્તરનું રક્ષણ પૂરું પાડવા માટે 18 મહિનાની અંદર તેના કાયદામાં સુધારો કરવા માટે ન્યુઝીલેન્ડ દ્વારા બંધનકર્તા પ્રતિબદ્ધતા.
• પ્રોડક્ટ સ્પેસિફિક રૂલ્સ ઓફ ઓરિજિન (PSRs): કરાર રૂલ્સ ઓફ ઓરિજિન માપદંડોના દુરુપયોગ અથવા ખોટી બનાવટને અસરકારક રીતે અટકાવવા માટે સંતુલિત અને મજબૂત માળખું પૂરું પાડે છે.
• આ કરારમાં સમર્પિત સેનિટરી એન્ડ ફાયટોસેનિટરી (SPS) અને ટેકનિકલ બેરિયર્સ ટુ ટ્રેડ (TBT) પ્રકરણોનો સમાવેશ થાય છે જે પરસ્પર ધોરણે બજાર પ્રવેશની અરજીઓને ફાસ્ટ-ટ્રેકિંગ કરવા, પ્રમાણપત્ર અને આયાત પરમિટ પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા અને ઇલેક્ટ્રોનિક SPS પ્રમાણપત્ર પ્રદાન કરવા માટે આગળ વધે છે. આ વૈશ્વિક બજાર પ્રવેશમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે, વ્યવહાર ખર્ચ ઘટાડશે અને જરૂરી આરોગ્ય અને સુરક્ષા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરતી વખતે સરળ બજાર પ્રવેશની સુવિધા આપશે.
• કસ્ટમ્સ અને ટ્રેડ ફેસિલિટેશન: FTA વ્યાપાર સુવિધાના પગલાંનો વ્યાપક સમૂહ સામેલ કરે છે જેમાં 48 કલાકની અંદર પ્રમાણભૂત કાર્ગો ક્લિયરન્સ, એક્સપ્રેસ શિપમેન્ટ અને નાશવંત વસ્તુઓ 24 કલાકની અંદર ક્લિયર કરવામાં આવે છે. આ કરાર ઓથોરાઇઝ્ડ ઇકોનોમિક ઓપરેટર્સ, ઓટોમેશન અને પેપરલેસ સિંગલ-વિન્ડો ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ્સ માટે પણ જોગવાઈ કરે છે. આ વેપાર ભાગીદારો વચ્ચેના વેપારમાં અનુમાનિતતા, પારદર્શિતા અને સુસંગતતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓનું આધુનિકીકરણ કરે છે.

ક્ષેત્રીય હાઇલાઇટ્સ

ભારત-ન્યુઝીલેન્ડ FTA ક્ષેત્રોની વિશાળ શ્રેણીમાં ડ્યુટી ફ્રી અથવા પસંદગીના ધોરણે પ્રવેશ સુરક્ષિત કરે છે. આ લાભોથી ભારતની નિકાસમાં વધારો થવાની, રોજગારી ઊભી થવાની અને ઓશેનિયા પ્રદેશમાં ભારતીય ઉદ્યોગોની સ્પર્ધાત્મકતા મજબૂત થવાની અપેક્ષા છે.

ક્ષેત્ર	ભારતની નિકાસ	ટેરિફ કવરેજ	પ્રભાવ અને તક
કૃષિ	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 51.8 બિલિયન રહી, જે 2023–24 માં USD 48.3 બિલિયન હતી, 7.3% વૃદ્ધિ. ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માં USD 95.62 મિલિયનથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં USD 108.21 મિલિયન થઈ.	પીક 5% ટેરિફની નાબૂદી	પ્રાથમિક અને અર્ધ-પ્રોસેસ્ડ શાકભાજી: સૂકી ડુંગળી, સચવાયેલી શાકભાજી, અર્ધ-પ્રોસેસ્ડ ઇનપુટ્સ તાજી પેદાશો અને બાગાયતી નિકાસ માટે પ્રવેશ વધારે છે.   તેલ, ચરબી અને વિશિષ્ટ ઉત્પાદનો: ખાદ્ય તેલ, કન્ફેક્શનરી, આઈસ્ક્રીમ, પ્રોટીન ઉત્પાદનો, પશુ આહાર પ્રીમિયમ અને મૂલ્ય-વર્ધિત કૃષિ-ઉત્પાદનોની નિકાસને ટેકો આપે છે.   અનાજ: ભારતીય અનાજ નિકાસની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરે છે.   પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ: તૈયાર અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ઉત્પાદનોની નિકાસને લાભ આપે છે, જે ભારતના ફૂડ પ્રોસેસિંગ સેક્ટરને મજબૂત બનાવે છે.
મરીન (દરિયાઈ)	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 25 માં USD 7.0 બિલિયન હતી, જે નાણાકીય વર્ષ 24 માં USD 6.8 બિલિયન હતી. તે જ સમયગાળામાં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 15.35 મિલિયનથી વધીને USD 15.89 મિલિયન થઈ.	અગાઉ 5% સુધીના ટેરિફ હવે શૂન્ય	FTA હેઠળ શૂન્ય-ડ્યુટી એક્સેસ ઉચ્ચ બજાર પ્રવેશ અને નિકાસ વૃદ્ધિને ટેકો આપે છે.   આ કરારથી મત્સ્ય પાલન સમુદાયો અને દરિયાઈ ઉત્પાદન નિકાસકારોને લાભ થવાની અપેક્ષા છે, જેમાં દરિયાકાંઠાના રાજ્યો સારી સ્થિતિમાં છે.   FTA થી ઝીંગા નિકાસ મજબૂત થવાની સાથે સીફૂડ ઉત્પાદનોની વ્યાપક શ્રેણીમાં વૈવિધ્યીકરણ થવાની અપેક્ષા છે.
ટેક્સટાઇલ અને કપડાં	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 36.9 બિલિયન રહી, જે 2023–24 માં USD 34.8 બિલિયન હતી, 6.1% વૃદ્ધિ. તે જ સમયગાળામાં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 98.14 મિલિયનથી વધીને USD 103.14 મિલિયન થઈ.	અગાઉના 10% સુધીના ટેરિફ હવે સંપૂર્ણપણે નાબૂદ, શૂન્ય-ડ્યુટી માર્કેટ એક્સેસ	વિશ્વમાંથી ન્યુઝીલેન્ડની ટેક્સટાઇલ અને કપડાંની આયાત સરેરાશ વાર્ષિક USD 2.2 બિલિયન હતી.   આ ક્ષેત્રમાં મહિલા કામદારો અને MSME એકમોમાં નોંધપાત્ર રોજગારી પેદા થવાની અપેક્ષા છે. તેમને વિસ્તૃત બજાર પ્રવેશથી લાભ થવાની અપેક્ષા છે.
એન્જિનિયરિંગ સેક્ટર	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં USD 153.4 બિલિયન હતી. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 136.34 મિલિયન હતી.	સરેરાશ ડ્યુટી 10% સુધી હતી, જે હવે નાબૂદ થઈ છે.	વિશ્વમાંથી ન્યુઝીલેન્ડની એન્જિનિયરિંગ આયાત સરેરાશ USD 23.3 બિલિયન હતી.   ટેરિફ દૂર કરવાથી ભાવ સ્પર્ધાત્મકતા વધશે અને ભારતીય નિકાસકારો માટે બજાર પ્રવેશ વિસ્તરશે.   FTA થી મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્લસ્ટરોમાં રોજગારી ઊભી થવાની અને ભારતીય એન્જિનિયરિંગ સામાનને વધુ સ્પર્ધાત્મક કિંમતે બનાવવાની અપેક્ષા છે.
લેધર (ચામડું)	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 3.08 બિલિયન હતી. 2024–25 માં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 6.23 મિલિયન હતી.	પીક ટેરિફ 10% સુધી હતા, હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	આ પગલું મુખ્ય ઉત્પાદક રાજ્યોમાં ચામડાના ઉત્પાદકો અને કારીગરોને લાભ આપે છે, જેમાં આ ક્ષેત્રમાં રોકાયેલા MSMEs અને મહિલા કામદારો માટે તકો છે.
ફૂટવેર	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 2.5 બિલિયન હતી. 2024–25 માં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 2.28 મિલિયન હતી.	પીક ટેરિફ 10% સુધી હતા, હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	ટેરિફ નાબૂદીથી ભાવ સ્પર્ધાત્મકતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થવાની અને કિંમત પ્રત્યે સંવેદનશીલ ન્યુઝીલેન્ડ માર્કેટમાં માંગમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 571 મિલિયન હતી. 2024–25 માં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 4.2 મિલિયન હતી.	5% સુધીના ટેરિફ હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	આ કરારથી સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ ઉત્પાદકો અને કામદારોને લાભ થવાની અપેક્ષા છે, ખાસ કરીને સ્થાપિત ઉત્પાદન ક્લસ્ટરોમાં.
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ 2024–25 માં USD 24.5 બિલિયન હતી, જે 2023-24 માં USD 22.1 બિલિયન હતી, 10.8% વૃદ્ધિ. 2024–25 માં ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 57.51 મિલિયન છે.	પીક 5% સુધી હતા, હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	વિશ્વમાંથી ન્યુઝીલેન્ડની ફાર્માસ્યુટિકલ આયાત છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સરેરાશ USD 1.4 બિલિયન હતી.   FTA તુલનાત્મક નિયમનકારો પાસેથી GMP અને GCP નિરીક્ષણ અહેવાલોની સ્વીકૃતિને સક્ષમ કરીને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને તબીબી ઉપકરણો માટે પ્રવેશને સરળ બનાવે છે.   આનાથી ડુપ્લિકેટ નિરીક્ષણો ઘટશે, પાલન ખર્ચ ઘટશે અને પ્રોડક્ટ મંજૂરીઓ ઝડપી બનશે.
પ્લાસ્ટિક અને તેની વસ્તુઓ	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 25 માં USD 8.16 બિલિયન હતી. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 13.48 મિલિયન છે.	સરેરાશ ડ્યુટી 5% સુધી હતી, જે હવે નાબૂદ થઈ છે.	આ કરાર ભારતીય નિકાસમાં વધુ પ્રવેશને ટેકો આપે તેવી અપેક્ષા છે, ખાસ કરીને ખર્ચ-સ્પર્ધાત્મક અને કસ્ટમાઇઝ્ડ પ્રોડક્ટ સેગમેન્ટમાં.
જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 25 માં USD 29.96 બિલિયન હતી. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 16.91 મિલિયન છે.	5% સુધીના ટેરિફ હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	FTA આ ડ્યુટીઓને દૂર કરે છે, જે ખાસ કરીને તૈયાર અને અર્ધ-તૈયાર જ્વેલરી સેગમેન્ટમાં ભાવ સ્પર્ધાત્મકતા વધારે છે.   FTA થી જ્વેલરી ઉત્પાદકો અને કારીગરોને લાભ થવાની અપેક્ષા છે, ખાસ કરીને સ્થાપિત ઉત્પાદન હબમાં.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 25 માં USD 77.53 બિલિયન હતી. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 68.26 મિલિયન છે.	5% સુધીના ટેરિફ હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે, જે તમામ ટેરિફ લાઈન્સને આવરી લે છે.	FTA થી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇલેક્ટ્રિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્લસ્ટરોમાં રોજગારીની તકો ઊભી થવાની અપેક્ષા છે.
કેમિકલ અને સંલગ્ન ઉત્પાદનો	ભારતની વૈશ્વિક નિકાસ નાણાકીય વર્ષ 25 માં USD 64.04 બિલિયન હતી. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ન્યુઝીલેન્ડમાં નિકાસ USD 95.79 મિલિયન છે.	5% સુધીના ટેરિફ હવે ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યા છે.	FTA ઉચ્ચ મૂલ્ય-વર્ધિત સેગમેન્ટમાં વૈવિધ્યીકરણને ટેકો આપે છે જેમ કે સ્પેશિયાલિટી કેમિકલ્સ, ઓર્ગેનિક ઇન્ટરમીડિયેટ્સ અને અદ્યતન ફોર્મ્યુલેશન્સ.

ભારત-ન્યુઝીલેન્ડ FTA હેઠળ રાજ્યવાર લાભો

રાજ્ય	મુખ્ય લાભ મેળવતા ક્ષેત્રો	ન્યુઝીલેન્ડ માર્કેટ એક્સેસથી અપેક્ષિત લાભની પ્રકૃતિ
ગુજરાત	પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો, કેમિકલ્સ, પ્લાસ્ટિક, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી	જામનગર, દહેજ, સુરતથી જથ્થાબંધ નિકાસમાં વધારો; ઉચ્ચ મૂલ્યના રસાયણો અને તૈયાર જ્વેલરીમાં સુધારેલા માર્જિન અને વૈવિધ્યીકરણ.
મહારાષ્ટ્ર	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, કેમિકલ્સ	મુંબઈ, પુણે, નાસિકમાંથી નિકાસ વધારવા માટે શૂન્ય ટેરિફ; વૈશ્વિક વેલ્યુ ચેઈન્સમાં મજબૂત એકીકરણ અને જેનરિક અને ઓટોમોટિવ ક્ષેત્રોમાં તેજી.
પંજાબ	બાસમતી ચોખા, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, સ્પોર્ટ્સ ગુડ્સ, હેન્ડ ટૂલ્સ	કૃષિ-આધારિત નિકાસ અને MSMEs (જલંધર) ને વિસ્તારવા માટે 5-10% ટેરિફ નાબૂદી; પ્રીમિયમ ફૂડ નિકાસ અને ગ્રામીણ રોજગારીમાં વધારો.
હરિયાણા	ઓટોમોબાઈલ, ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ, બાસમતી ચોખા	સુધારેલી સ્પર્ધાત્મકતા (2-4% ટેરિફ દૂર); ગુરુગ્રામ અને માનેસર ઓટો ક્લસ્ટર અને કૃષિ-ઉત્પાદન લિંકેજને લાભ.
ઉત્તર પ્રદેશ	ચામડાની વસ્તુઓ, કાર્પેટ, હસ્તકલા	કાનપુર, મુરાદાબાદ, ભદોહીથી નિકાસ વધારવા માટે ઉચ્ચ ટેરિફ નાબૂદી (6-10%); MSMEs અને કારીગર-આધારિત ક્ષેત્રો માટે મજબૂત લાભ.
તમિલનાડુ	ટેક્સટાઇલ, એપેરલ, લેધર, ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ	8-10% ટેરિફ દૂર થવાથી મોટા લાભો; તિરુપ્પુર અને કોઈમ્બતુર ટેક્સટાઇલ ક્લસ્ટરનું વિસ્તરણ; સુધારેલી વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા.
દિલ્હી (NCT)	મશીનરી, ઇલેક્ટ્રિકલ સામાન, કેમિકલ્સ	ટેરિફ નાબૂદી (2-4%) થી MSMEs ને લાભ થશે; NCR (નોઈડા, ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ) માં પ્રાદેશિક વેલ્યુ ચેઈન્સ મજબૂત થઈ.
કર્ણાટક	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કોફી, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, મશીનરી	કૃષિ + હાઇ-ટેક નિકાસમાં વધારો; શૂન્ય ટેરિફ કોફી અને બેંગલુરુ-આધારિત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસની સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરે છે.
પશ્ચિમ બંગાળ	ચા, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, મશીનરી	દાર્જિલિંગ ચા માટે ઉચ્ચ નિકાસ અનુભૂતિ; ટેરિફ નાબૂદી (2-6%) થી MSME એન્જિનિયરિંગ ક્લસ્ટરોને લાભ થશે.
મધ્ય પ્રદેશ	તેલીબિયાં, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, મેટલ ઉત્પાદનો	સુધારેલ મૂલ્યવર્ધન અને નિકાસ અનુભૂતિ; મજબૂત એગ્રો-પ્રોસેસિંગ અને ગ્રામીણ આવકમાં વધારો.
આંધ્ર પ્રદેશ	દરિયાઈ ઉત્પાદનો, ફળો, ફાર્મા	ઝીંગા અને સીફૂડ નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો; પ્રોસેસ્ડ મરીન પ્રોડક્ટ્સ અને ફાર્મા માટે ઉચ્ચ મૂલ્યની અનુભૂતિ.
રાજસ્થાન	જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, ટેક્સટાઇલ, સ્ટોન ઉત્પાદનો	જયપુર ક્લસ્ટરોમાંથી નિકાસ વૃદ્ધિ; ટેરિફ નાબૂદીને કારણે વિશિષ્ટ વૈશ્વિક બજારોમાં સુધારેલી સ્પર્ધાત્મકતા.
તેલંગાણા	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કેમિકલ્સ, હળદર	હૈદરાબાદ ફાર્મા હબનું મજબૂતીકરણ; ઉન્નત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન એકીકરણ અને કૃષિ-નિકાસ વૈવિધ્યીકરણ.
કેરળ	મસાલા, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, કોયર (Coir), પ્રોસેસ્ડ ફૂડ	મરી, ઈલાયચીની વધુ માંગ; મૂલ્ય-વર્ધિત મસાલાની નિકાસ અને દરિયાકાંઠાના આજીવિકામાં વધારો.
ગોવા	દરિયાઈ ઉત્પાદનો, કાજુ, ખનિજો	પ્રીમિયમ નિકાસ બજારોમાં વિસ્તરણ; સીફૂડ અને કાજુ પ્રોસેસિંગમાં સુધારેલ મૂલ્યવર્ધન.
બિહાર	કૃષિ-આધારિત ઉત્પાદનો (ચોખા, મકાઈ, મખાના, લીચી), ટેક્સટાઇલ (ભાગલપુરી રેશમ), ચામડું અને ફૂટવેર, હસ્તકલા (મધુબની પેઇન્ટિંગ્સ), પ્રોસેસ્ડ ફૂડ	ટેરિફમાં ઘટાડો મખાના અને લીચી જેવા વિશિષ્ટ કૃષિ-ઉત્પાદનો તેમજ મૂલ્ય-વર્ધિત પ્રોસેસ્ડ ફૂડની નિકાસને વેગ આપી શકે છે; ભાગલપુરી રેશમ અને મધુબની કલાનું પ્રીમિયમ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં વિસ્તરણ; MSMEs અને ગ્રામીણ કારીગરો માટે સુધારેલી આવક; મજબૂત એગ્રો-પ્રોસેસિંગ ઇકોસિસ્ટમ અને નિકાસ બાસ્કેટનું વૈવિધ્યીકરણ.
ઓડિશા	દરિયાઈ ઉત્પાદનો, ધાતુઓ (એલ્યુમિનિયમ, સ્ટીલ)	ધાતુની નિકાસમાં વધુ સારા માર્જિન; દરિયાકાંઠાના આજીવિકા અને ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગ માટે સમર્થન.
હિમાચલ પ્રદેશ	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ઊની કપડાં	બદ્દી, નાલાગઢ, સોલન ફાર્મા ક્લસ્ટર અને કુલ્લુ અને કિન્નૌરમાં પરંપરાગત ઉન-આધારિત ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન; સુધારેલી નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા.
છત્તીસગઢ	આયર્ન અને સ્ટીલ ઉત્પાદનો	ધાતુ ઉદ્યોગોમાં ઉન્નત નિકાસ સધ્ધરતા અને મૂલ્યવર્ધન.
ઉત્તરાખંડ	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, પ્લાસ્ટિક, મશીનરી	ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરો (હરિદ્વાર, દેહરાદૂન) માં વૃદ્ધિ; સુધારેલી નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા.
ઝારખંડ	આયર્ન અને સ્ટીલ, તાંબાના ઉત્પાદનો	વૈશ્વિક ધાતુ વેલ્યુ ચેઈન્સમાં મજબૂત એકીકરણ.
પુડુચેરી	ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રબર ઉત્પાદનો	સુધારેલા બજાર પ્રવેશ અને નિકાસ સ્કેલિંગથી MSME મેન્યુફેક્ચરિંગને લાભ થશે.
ચંદીગઢ	મશીનરી, ટૂલ્સ	MSME એન્જિનિયરિંગ નિકાસ અને વિશિષ્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ વેલ્યુ ચેઈન્સમાં વધારો.
જમ્મુ અને કાશ્મીર	હસ્તકલા, કેસર, બાગાયત	કાર્પેટ, સફરજન, અખરોટની વૈશ્વિક દૃશ્યતા અને નિકાસમાં વધારો; ગ્રામીણ આજીવિકાને સમર્થન.
અરુણાચલ પ્રદેશ, આસામ, મણિપુર, મેઘાલય, મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, ત્રિપુરા, સિક્કિમ	ચા, વાંસની બનાવટો, ઓર્ગેનિક કૃષિ, મસાલા	વિશિષ્ટ અને GI ઉત્પાદનો માટે સુધારેલ પ્રવેશ; વૈશ્વિક બજારોમાં ધીમે ધીમે એકીકરણ અને ગ્રામીણ વિકાસ.

નિષ્કર્ષ

ભારત-ન્યુઝીલેન્ડ મુક્ત વ્યાપાર કરાર ભારતની વ્યાપાર કરારમાં એક નિર્ણાયક ક્ષણ પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે વ્યાપક આર્થિક સહયોગ માટે નવા માર્ગો ખોલે છે. ભારતીય વસ્તુઓ માટે સુધારેલા બજાર પ્રવેશને સુરક્ષિત કરીને, સેવાઓ અને ગતિશીલતામાં તકો વધારીને અને કૃષિ, રોકાણ અને ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં સહયોગને ગાઢ બનાવીને, આ કરાર સમગ્ર અર્થતંત્રમાં મૂર્ત અને વ્યાપક લાભો પહોંચાડે છે.

ખેડૂતો અને MSMEs થી લઈને વિદ્યાર્થીઓ અને કુશળ વ્યાવસાયિકો સુધી, આ કરારના લાભો વ્યાપક હોવાની અપેક્ષા છે, જે એક વિશ્વસનીય, પ્રગતિશીલ વૈશ્વિક ભાગીદાર તરીકે ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે અને વૈશ્વિક સ્તરે સંકલિત વિકસિત ભારત 2047 ના વિઝનને આગળ વધારે છે.

સંદર્ભો (References)

Ministry of Commerce and Industry

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2207300&lang=2®=3

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2255739®=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2236134®=3&lang=1

International Trade Administration

https://www.trade.gov/free-trade-agreement-overview

PIB Achieves

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?ModuleId=3&NoteId=156654&lang=2®=3

Click here to see pdf

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2256077) મુલાકાતી સંખ્યા : 23