દરિયાઈ ક્ષેત્રને કાર્બનમુક્ત કરવા તરફના એક મહત્વપૂર્ણ પગલામાં, દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (કંડલા પોર્ટ) એ તેની મેથેનોલ બંકરિંગ ક્ષમતાઓમાં પ્રગતિ કરી છે, જે તેને ભારતના ઉર્જા સંક્રમણના પ્રયાસો અને વૈશ્વિક ગ્રીન શિપિંગ કોરિડોરમાં એક મુખ્ય ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરે છે. 2050 સુધીમાં નેટ-ઝીરો ઉત્સર્જન હાંસલ કરવાના દરિયાઈ ક્ષેત્રના લક્ષ્ય સાથે સુસંગત રહીને, આ પહેલ શિપિંગમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસની તીવ્રતા ઘટાડવા માટે ઇ-મેથેનોલ અને ઇ-એમોનિયા જેવા ઓછા કાર્બન ધરાવતા વૈલ્પિક ઇંધણને અપનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

કેન્દ્રીય બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી (MoPSW) શ્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ટકાઉ દરિયાઈ વિકાસ પ્રત્યે ભારતની મક્કમ પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે, “કંડલા પોર્ટ પરનું આ સીમાચિહ્ન ગ્રીન શિપિંગ તરફના વૈશ્વિક સંક્રમણનું નેતૃત્વ કરવાના ભારતના સંકલ્પને દર્શાવે છે. મેથેનોલ જેવા સ્વચ્છ ઇંધણને અપનાવીને અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવીને, અમે કાર્યક્ષમતા અને સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાની સાથે સાથે અમારા દરિયાઈ ક્ષેત્રને આંતરરાષ્ટ્રીય ટકાઉપણાંના લક્ષ્યો સાથે સુસંગત બનાવી રહ્યા છીએ. 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના વિઝનને સાકાર કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છીએ ત્યારે વિશ્વના ટોચના દરિયાઈ રાષ્ટ્રોમાંના એક બનવાની અમારી સફર તરફનું આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.”

ભારતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલું કંડલા પોર્ટ લાંબા સમયથી કાર્ગો તરીકે 'ગ્રે મેથેનોલ' હેન્ડલ કરે છે અને તેની પાસે ટેન્ક સ્ટોરેજ, પાઇપલાઇન્સ અને જેટી સહિત સુસંગત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલેથી જ છે. આ પાયા પર આગળ વધતા, બંદર હવે સક્રિયપણે સમર્પિત મેથેનોલ બંકરિંગ ક્ષમતાઓ વિકસાવી રહ્યું છે.

સજ્જતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે, કંડલા પોર્ટે હાલના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નિયમનકારી અને સુરક્ષા માળખાની પર્યાપ્તતાનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે DNV મેરીટાઇમ એડવાઇઝરી સર્વિસીસને રોક્યા હતા. મૂલ્યાંકન બાદ, મેથેનોલ બંકરિંગ માટે ઇન્ટરનેશનલ એસોસિએશન ઓફ પોર્ટ્સ એન્ડ હાર્બર્સ (IAPH) પોર્ટ રેડીનેસ લેવલ (PRL) સ્કેલ પર પોર્ટને લેવલ 6 રેટિંગ આપવામાં આવ્યું હતું.

2 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ, કંડલા પોર્ટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઓપરેશનલ પ્રોટોકોલ્સને માન્ય કરવા માટે સફળતાપૂર્વક શોર્-ટુ-શિપ (કિનારેથી જહાજ સુધી) મેથેનોલ બંકરિંગ ઓપરેશનનું ટ્રાયલ હાથ ધર્યું હતું. આ કવાયત સ્ટોલ્ટ ટેન્કર્સ, જે એમ બક્ષી, એજીસ વોપાક, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ અને દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી સહિતના ઉદ્યોગ ભાગીદારોના સહયોગથી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ ટ્રાયલે બંકર ટ્રાન્સફર પ્રક્રિયાઓ, સુરક્ષા પ્રણાલીઓ અને નિયમનકારી પાલન જેવા મુખ્ય તત્વોને માન્ય કર્યા હતા. DNV ટીમે ઓન-સાઇટ વેરિફિકેશન હાથ ધર્યું હતું, જેણે મેથેનોલ બંકરિંગ માટેની વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ સાથે સુસંગતતાની પુષ્ટિ કરી હતી.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે આ વિકાસ ઉભરતા વૈશ્વિક વેપાર કોરિડોરમાં ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવશે અને લાંબા ગાળાના આર્થિક વિકાસને ટેકો આપશે.

સર્બાનંદ સોનોવાલે કહ્યું હતું કે, “અમારા બંદરો ઇનોવેશન અને ટકાઉપણાના હબ તરીકે વિકસી રહ્યા છે. મેથેનોલ બંકરિંગ જેવી પહેલો માત્ર ઉત્સર્જન ઘટાડતી નથી પણ રોકાણ, ટેકનોલોજી સહયોગ અને રોજગાર સર્જન માટે નવી તકો પણ ખોલે છે, જે ઉભરતા વૈશ્વિક દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં ભારતના અર્થપૂર્ણ યોગદાનને મજબૂત બનાવે છે. આ 2050 સુધીમાં નેટ ઝીરો ઉત્સર્જન બનવાના પ્રયત્નોને વધુ બળ આપે છે, જે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીજીનું વિઝન છે.”

બંદર હવે 2028-29 સુધીમાં અંદાજે 500 KTPA રિન્યુએબલ ફ્યુઅલ્સ ઓફ નોન-બાયોલોજિકલ ઓરિજિન (RFNBO)-સુસંગત ઇ-મેથેનોલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. આ પુરવઠો એશિયા-યુરોપ ટ્રેડ કોરિડોર પર કાર્યરત ડીપ-સી, ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ જહાજોને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

સફળ શોર્-ટુ-શિપ ટ્રાયલ પછી, કંડલા પોર્ટ આગામી તબક્કામાં શિપ-ટુ-શિપ મેથેનોલ બંકરિંગ હાથ ધરવાનું આયોજન કરી રહ્યું છે, જે તેની ઓપરેશનલ ક્ષમતાઓને વધુ મજબૂત બનાવશે. કંડલા પોર્ટની પ્રગતિ ભારતને ઉભરતા ગ્રીન શિપિંગ કોરિડોરમાં મુખ્ય હબ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે તેવી અપેક્ષા છે, જે સ્વચ્છ, વધુ સ્થિતિસ્થાપક અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમમાં યોગદાન આપશે.

 

 

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2250613) મુલાકાતી સંખ્યા : 26