પોતાના પ્રકારની પ્રથમ રાષ્ટ્રીય પહેલમાં, ક્ષમતા નિર્માણ આયોગ (Capacity Building Commission) 2 થી 8 એપ્રિલ 2026 દરમિયાન સાધના સપ્તાહ (Sādhana Saptah), 2026 લોન્ચ કરશે, જે ભારતની સિવિલ સર્વિસીસ ઇકોસિસ્ટમમાં સૌથી મોટા સહયોગી ક્ષમતા નિર્માણ પ્રયાસોમાંના એક તરીકે ચિહ્નિત થશે. આ પહેલ બે મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નો સાથે એકરુપ છે: ક્ષમતા નિર્માણ આયોગનો સ્થાપના દિવસ અને મિશન કર્મયોગીના પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થવા.

સાધના (Sādhana) સપ્તાહ એટલે Strengthening Adaptive Development and Humane Aptitude for National Advancement. આ પહેલ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો, વિભાગો અને સંસ્થાઓ (MDOs), રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને 250 થી વધુ સિવિલ સર્વિસીસ ટ્રેનિંગ ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ (CSTIs) ને રાષ્ટ્રીય ક્ષમતા નિર્માણના સહિયારા પ્રયાસમાં એકસાથે લાવશે. દેશભરના સિવિલ સેવકો 'વિકસિત ભારત 2047' ના વિઝનને હાંસલ કરવા માટે જરૂરી યોગ્યતાઓ કેળવવા માટે રચાયેલ સ્ટ્રક્ચર્ડ ક્ષમતા નિર્માણ કાર્યક્રમોમાં ભાગ લેશે.

ક્ષમતા નિર્માણમાં રાષ્ટ્રને એકસાથે લાવવું

પ્રથમ વખત, મંત્રાલયો, રાજ્યો અને તાલીમ સંસ્થાઓમાં ક્ષમતા નિર્માણ પ્રવૃત્તિઓને સમાન વિષયવસ્તુના માળખામાં સંરેખિત કરવામાં આવી રહી છે. જ્યારે અગાઉના પ્રયાસો મુખ્યત્વે વ્યક્તિગત મંત્રાલયો અથવા વિભાગો પર કેન્દ્રિત હતા, ત્યારે સાધના સપ્તાહ વ્યાપક સિવિલ સર્વિસીસ ઇકોસિસ્ટમમાં ભાગીદારીનો વિસ્તાર કરે છે, જે તેને રાષ્ટ્રીય સ્તરે સહિયારી શિક્ષણ ચળવળ બનાવે છે.

ઉત્તરથી દક્ષિણ સુધી, શરૂઆતના તબક્કાના અધિકારીઓથી લઈને વરિષ્ઠ નેતૃત્વ સુધીના તમામ સ્તરના સિવિલ સેવકો સામાન્ય વિષયો સાથે જોડાશે જે પ્રતિભાવશીલ, નાગરિક-કેન્દ્રી શાસનને સમર્થન આપે છે.

આ સપ્તાહ ત્રણ સૂત્રો પર આધારિત છે: ટેકનોલોજી, પરંપરા અને ટેન્જિબલ આઉટકમ્સ (મૂર્ત પરિણામો). શિક્ષણ પ્રવૃત્તિઓમાં વેબિનાર, વર્કશોપ, સામૂહિક ચર્ચા સત્રો અને iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ પર હિન્દી સહિત અનેક ભારતીય ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ ક્યુરેટેડ કોર્સિસનો સમાવેશ થાય છે.

પરિવર્તનના પાંચ વર્ષ: નિયમથી ભૂમિકા (Rule to Role) સુધી

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, મિશન કર્મયોગીએ સિવિલ સર્વિસીસ ઇકોસિસ્ટમમાં ક્ષમતા નિર્માણ પ્રત્યેના અભિગમમાં માળખાગત ફેરફારનો પાયો નાખ્યો છે. આ મિશન નિયમો, પ્રક્રિયાઓ અને સમયાંતરે અપાતી તાલીમ પરના પરંપરાગત ફોકસથી આગળ વધીને 'રોલ-બેઝ્ડ' (ભૂમિકા-આધારિત) અભિગમ તરફ આગળ વધે છે, જ્યાં શિક્ષણ ચોક્કસ કાર્યો અને જવાબદારીઓમાં અસરકારક રીતે પ્રદર્શન કરવા માટે જરૂરી યોગ્યતાઓ સાથે સંરેખિત હોય છે.

'નિયમથી ભૂમિકા' (Rule to Role) તરફનો આ ફેરફાર સ્વીકારે છે કે જાહેર સેવાના પરિણામો માત્ર વહીવટી જ્ઞાન પર જ નહીં, પરંતુ સમસ્યાનું નિરાકરણ, સહયોગ, નવીનતા અને સહાનુભૂતિ જેવા વર્તણૂકીય ગુણો પર પણ આધાર રાખે છે. તેથી જ મિશન સરકારના તમામ સ્તરો પર ભૂમિકાઓ સાથે જોડાયેલ સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત યોગ્યતાની જરૂરિયાતો પર ભાર મૂકે છે, જે મંત્રાલયો, વિભાગો અને સંસ્થાઓ (MDOs) અને તાલીમ સંસ્થાઓને તેમના ક્ષમતા નિર્માણ પ્રયાસોને સંગઠનાત્મક પ્રાથમિકતાઓ અને સેવા વિતરણ જરૂરિયાતો સાથે સંરેખિત કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે.

સાધના સપ્તાહ સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓને વિકસતી શાસન જરૂરિયાતો અને રાષ્ટ્રીય વિકાસની પ્રાથમિકતાઓ સાથે શિક્ષણના પ્રયાસોને સંરેખિત કરવા પ્રોત્સાહિત કરીને, યોગ્યતા-આધારિત ક્ષમતા નિર્માણ તરફના ફેરફારને મજબૂત કરીને આ પાયા પર નિર્માણ કરે છે.

સપ્તાહનો પ્રારંભ 2જી એપ્રિલે નેશનલ કોન્ક્લેવ સાથે થશે

સાધના સપ્તાહનો પ્રારંભ ડૉ. આંબેડકર ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર, નવી દિલ્હી ખાતે મિશન કર્મયોગી પર રાષ્ટ્રીય કોન્ક્લેવ (National Conclave) સાથે થશે, જેમાં કેન્દ્ર, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના વરિષ્ઠ સરકારી નેતૃત્વ, તાલીમ સંસ્થાઓ, વૈશ્વિક જ્ઞાન ભાગીદારો અને સૌથી અગત્યનું તે શિક્ષાર્થિઓ કે જેઓ સક્રિયપણે અને ખંતપૂર્વક પોતાની ક્ષમતાઓનું નિર્માણ કરી રહ્યા છે અને અન્યોની ક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરી રહ્યા છે તેમની હાજરી હશે.

ઉદ્ઘાટન સત્રમાં પ્રતિષ્ઠિત વક્તાઓ હશે જેઓ શાસન ક્ષમતા અને સંસ્થાકીય શ્રેષ્ઠતાને મજબૂત કરવા અંગેના દ્રષ્ટિકોણ શેર કરશે:

• ડૉ. પી. કે. મિશ્રા, ભારતના માનનીય પ્રધાનમંત્રીના મુખ્ય સચિવ
• ડૉ. વી. અનંત નાગેશ્વરન, મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર, એક અનુકૂલનશીલ અને ઉદ્યોગસાહસિક રાજ્યને સક્ષમ કરવા અંગે માસ્ટરક્લાસ આપશે
• ડૉ. ટી. વી. સોમનાથન, કેબિનેટ સચિવ, સિવિલ સર્વિસીસમાં શ્રેષ્ઠતાને મજબૂત કરવા અંગે વ્યૂહાત્મક આંતરદ્રષ્ટિ પ્રદાન કરશે

ઐતિહાસિક પહેલો લોન્ચ કરવામાં આવશે

ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં મુખ્ય લોન્ચિંગ થશે જે મિશન કર્મયોગીને આગળ લઈ જશે:

• કર્મયોગી ગીત: દરેક વ્યક્તિમાં કર્મયોગીની ભાવના જગાડવી
• કર્મયોગી ક્ષમતા કનેક્ટ: નાગરિક-કેન્દ્રી શાસન માટે ફ્રન્ટલાઇન કાર્યબળને સશક્ત બનાવવું
• રાષ્ટ્રીય જન સેવા કાર્યક્રમનું રાષ્ટ્રીય લોન્ચિંગ: દેશભરમાં નાગરિક સેવા વિતરણને મજબૂત બનાવવું
• ટ્રસ્ટ બેઝ્ડ લર્નર એસેસમેન્ટ ફ્રેમવર્ક: શાસન માટે પુરાવા-આધારિત લર્નિંગ વેલિડેશન
• AI પાવર્ડ અમૃત જ્ઞાન કોષ: AI સક્ષમ ગવર્નન્સ કેસ લર્નિંગ ઇકોસિસ્ટમ

સમગ્ર ભારતમાં ભાગીદારી

ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના નેતૃત્વ, સિવિલ સર્વિસીસ તાલીમ સંસ્થાઓના વડાઓ અને ફેકલ્ટી, કેન્દ્રીય અને રાજ્ય જાહેર ક્ષેત્રના સાહસોના નેતૃત્વ અને વરિષ્ઠ નીતિ નિર્માતાઓ અને પ્રેક્ટિશનરોની ભાગીદારી જોવા મળશે.

ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમનું iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવશે, જેમાં રાજ્યો, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, કેન્દ્રીય અને રાજ્ય PSEs ના અધિકારીઓ સહિત આશરે 3000 સહભાગીઓની વર્ચ્યુઅલ ભાગીદારી હશે.

અર્થપૂર્ણ જોડાણ માટે બહુવિધ માર્ગો

સાધના સપ્તાહ ભાગીદારી માટે બહુવિધ માર્ગો પ્રદાન કરે છે, જે સિવિલ સેવકોને તેમની શીખવાની જરૂરિયાતો અને વ્યાવસાયિક પ્રાથમિકતાઓના આધારે જોડાવા દે છે. સહભાગીઓ iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ પર ક્યુરેટેડ કોર્સ કરી શકે છે, સમસ્યા નિવારણ અને પીઅર લર્નિંગ (સાથીદારો પાસેથી શીખવું) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા સામૂહિક ચર્ચા સત્રોમાં ભાગ લઈ શકે છે, પ્રેક્ટિશનરો અને વૈશ્વિક વિચારકોને દર્શાવતા વિષયોનું વેબિનારમાં હાજરી આપી શકે છે અને વિવિધ ક્ષેત્રોની તાલીમ સંસ્થાઓ દ્વારા આયોજિત હેન્ડ્સ-ઓન વર્કશોપમાં ભાગ લઈ શકે છે.

તાલીમ સંસ્થાઓ ડેટા એનાલિસિસ, પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ, નેતૃત્વ, સંચાર, ડિજિટલ ગવર્નન્સ અને સપ્તાહના વિષયવસ્તુના માળખા સાથે સંરેખિત ક્ષેત્ર વિશિષ્ટ કૌશલ્યો જેવી યોગ્યતાઓ પર વ્યવહારુ સત્રોનું આયોજન કરશે.

ત્રણ સૂત્રોમાં પ્રગતિ કરતું સપ્તાહ

ઉદ્ઘાટન કોન્ક્લેવ પછી, સપ્તાહ ત્રણ વિષયોના ક્ષેત્રોમાં આગળ વધશે:

• ટેકનોલોજી (3 થી 4 એપ્રિલ): સહભાગીઓ શાસનમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ઉપયોગો, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડેટા-આધારિત નિર્ણય પ્રક્રિયા અને પ્રોમ્પ્ટ એન્જિનિયરિંગ અને ઓટોમેશન પ્લેટફોર્મ જેવા ઉભરતા સાધનોની શોધ કરશે.
• પરંપરા (5 થી 6 એપ્રિલ): સત્રો ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલી (Indian Knowledge Systems), ભારતીય દર્શનશાસ્ત્રના નૈતિક માળખા અને સમકાલીન જાહેર વહીવટ માટે સુસંગત સમુદાય-આધારિત શાસનના ઐતિહાસિક ઉદાહરણોની તપાસ કરશે.
• ટેન્જિબલ આઉટકમ્સ - મૂર્ત પરિણામો (7 થી 8 એપ્રિલ): શિક્ષણ પ્રવૃત્તિઓ જાહેર મૂલ્યને માપવા, દેખરેખના માળખાને મજબૂત કરવા અને નીતિઓ નાગરિકોના જીવનમાં દૃશ્યમાન સુધારામાં પરિવર્તિત થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

રાષ્ટ્રીય સ્તરની ચળવળ

ક્રમ	ભાગીદારી સૂચક	સ્કેલ (વ્યાપ)
1	કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને વિભાગો	100+
2	રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો	30+
3	સિવિલ સર્વિસીસ તાલીમ સંસ્થાઓ	250+
4	સમયગાળો	7 દિવસ

ભવિષ્ય માટે તૈયાર શાસનનું નિર્માણ

સાધના સપ્તાહ ભારતની શાસન ઇકોસિસ્ટમમાં સતત ક્ષમતા નિર્માણની સંસ્કૃતિને મજબૂત કરવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. મંત્રાલયો, રાજ્યો અને સિવિલ સર્વિસીસ તાલીમ સંસ્થાઓને સહિયારા લર્નિંગ ફ્રેમવર્કમાં એકસાથે લાવીને, આ પહેલ એ વિચારને મજબૂત કરે છે કે સંસ્થાકીય અસરકારકતા લોકો અને સિસ્ટમની ક્ષમતાઓને સતત અપગ્રેડ કરવા પર આધાર રાખે છે.

જેમ-જેમ શાસન ગતિશીલ અને ટેકનોલોજી-સંચાલિત બની રહ્યું છે, તેમ જાહેર સંસ્થાઓએ માત્ર ડોમેન કુશળતાથી જ નહીં, પરંતુ ઉભરતા પડકારોને અનુકૂલિત થવા, સહયોગ કરવા અને પ્રતિભાવ આપવાની ક્ષમતાથી પણ સજ્જ હોવું જોઈએ. સાધના સપ્તાહ આ ક્ષમતાઓને વ્યાપક સ્તરે મજબૂત કરવાની સહયોગી પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

સંસ્થાઓને ક્ષમતાની જરૂરિયાતો પર પ્રતિબિંબિત કરવા, જ્ઞાન વહેંચવા અને શીખવા માટેના નવા અભિગમો અપનાવવા પ્રોત્સાહિત કરીને, સાધના સપ્તાહ સિવિલ સર્વિસીસ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે ફાળો આપે છે જે વિકસિત ભારત 2047 તરફની ભારતની લાંબા ગાળાની વિકાસ સફરને સમર્થન આપવા તૈયાર છે. આ પહેલ એ સિદ્ધાંતને મજબૂત કરે છે કે ટકાઉ વહીવટી સુધારો માનવ સંસાધનોમાં સતત રોકાણ પર આધારિત છે, જે જાહેર સંસ્થાઓને અસરકારક, ભવિષ્ય માટે તૈયાર અને નાગરિક-કેન્દ્રી રહેવા સક્ષમ બનાવે છે.

કેવી રીતે ભાગ લેવો

જાહેર અધિકારીઓને iGOT કર્મયોગી પ્લેટફોર્મ પર સ્વ-સંચાલિત શિક્ષણ અને સપ્તાહ દરમિયાન આયોજિત સંસ્થા-આધારિત લર્નિંગ એન્ગેજમેન્ટ્સના સંયોજન દ્વારા સાધના સપ્તાહમાં ભાગ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

મંત્રાલયો, વિભાગો, રાજ્યો અને તાલીમ સંસ્થાઓને ત્રણ સૂત્રો: ટેકનોલોજી, પરંપરા અને ટેન્જિબલ આઉટકમ્સ (મૂર્ત પરિણામો) સાથે સંરેખિત સામૂહિક ચર્ચા, કાર્યશાળાઓ, સેમિનારો અને વિષયોનું ચર્ચાઓ આયોજિત કરવા માટે આ સપ્તાહનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. આ સપ્તાહ શિક્ષણને પ્રાથમિકતા આપવા, શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ શેર કરવા અને સંસ્થાઓમાં ક્ષમતા નિર્માણની પ્રાથમિકતાઓ પર સહયોગી રીતે પ્રતિબિંબિત કરવાની તક પૂરી પાડે છે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2247274) મુલાકાતી સંખ્યા : 27