ભારત સરકારના કાયદા અને ન્યાય મંત્રાલયનો ન્યાય વિભાગ, ડિઝાઈનિંગ ઈનોવેટિવ સોલ્યુશન્સ ફોર હોલિસ્ટિક એક્સેસ ટુ જસ્ટિસ (DISHA) સ્કીમના ટેલિ-લો પહેલ હેઠળ રાષ્ટ્રીય પરામર્શ 2026નું આયોજન કરી રહ્યો છે, જે એક કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે જે ન્યાય વિભાગના ઍક્સેસ હેઠળ અમલમાં મુકાઈ રહી છે. આ પરામર્શ 29 માર્ચ 2026ના રોજ સાંજે 04:00 વાગ્યાથી નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે યોજાવાનું છે.

આ કાર્યક્રમમાં ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહેશે, અને કાયદા અને ન્યાય રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) શ્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ અતિથિ વિશેષ તરીકે ઉપસ્થિત રહેશે.

આ પરામર્શ ટેકનોલોજી-સક્ષમ કાનૂની સેવાઓ દ્વારા ન્યાયની પહોંચને મજબૂત બનાવવા અને જાણકાર ચર્ચા, નીતિ સંવાદ અને હિસ્સેદારોની ભાગીદારી માટે રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડવાના વિભાગના ચાલુ પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.

આ કાર્યક્રમ મુખ્ય મહેમાન, ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિના આગમન સાથે શરૂ થશે; ત્યારબાદ ઔપચારિક કાર્યક્રમો યોજાશે, જેમાં રાષ્ટ્રગીત, રાષ્ટ્રગાન અને દીવો પ્રગટાવવામાં આવશે. સ્થાનિક કલાકારો દ્વારા રજૂ કરાયેલ રાષ્ટ્રગીત "વંદે માતરમ"ની 150મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી માટે એક ખાસ સત્ર યોજાશે, જે તેના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વની ઉજવણી કરશે.

આ કાર્યક્રમમાં ન્યાય વિભાગના સચિવ દ્વારા સ્વાગત ભાષણનો સમાવેશ થશે, જે પરામર્શ માટે સંદર્ભ નક્કી કરશે; ત્યારબાદ મહાનુભાવોનું સન્માન કરવામાં આવશે.

પરામર્શનો મુખ્ય હાઇલાઇટ "લાભાર્થીઓનો અવાજ" પુસ્તિકા 2025-26નું વિમોચન હશે. આ પુસ્તિકા 'ટેલિ-લો' સેવાઓ દ્વારા જેમના જીવન પર સકારાત્મક અસર પડી છે તેમની પ્રેરણાદાયી વાર્તાઓ એકત્રિત કરે છે; આ વાર્તાઓ ન્યાયની ડિજિટલ ઍક્સેસની પરિવર્તનશીલ સંભાવના દર્શાવે છે.

આ પછી ભારતભરમાં દિશા યોજનાની પ્રગતિ પર વિગતવાર પ્રસ્તુતિ આપવામાં આવશે, જેમાં ટેલિ-લો પેનલ વકીલો, ગ્રામ્ય-સ્તરના ઉદ્યોગસાહસિકો (VLEs) અને લાભાર્થીઓ સાથે લાઇવ વાર્તાલાપનો સમાવેશ થશે. આમાં ટેકનોલોજી-આધારિત કાનૂની સહાયના વાસ્તવિક અનુભવો અને જમીન પર તેની અસર દર્શાવવામાં આવશે.

આ કાર્યક્રમમાં દિલ્હી કાયદા કોલેજો દ્વારા શરૂ કરાયેલ પ્રો બોનો (મફત કાનૂની સહાય) પહેલ પર એક ખાસ સત્ર પણ યોજાશે. સમુદાય-આધારિત કાનૂની સેવાઓમાં સક્રિય રીતે સંકળાયેલા ફેકલ્ટી અને વિદ્યાર્થીઓ તેમના અનુભવો શેર કરશે, જે ન્યાયની પહોંચ સુધારવામાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડશે.

જ્ઞાન અને નવીનતાનો પ્રારંભ

આ પરામર્શ સત્રની મુખ્ય વિશેષતા કાનૂની જાગૃતિ, ઍક્સેસ અને સેવા વિતરણને સુધારવાના હેતુથી અનેક જ્ઞાન ઉત્પાદનો અને ટેકનોલોજી-આધારિત નવીનતાઓનું અનાવરણ હશે:

• ટેકનિકલ સત્રમાં શ્વેતપત્રનું વિમોચન:

આ પરામર્શ સત્ર દરમિયાન એક શ્વેતપત્ર પણ બહાર પાડવામાં આવશે. આ શ્વેતપત્ર ઇવેન્ટ પહેલા યોજાયેલા ટેકનિકલ સત્રનું પરિણામ છે, જેમાં નિષ્ણાતો, નીતિ નિર્માતાઓ અને પ્રેક્ટિશનરો તરફથી આંતરદૃષ્ટિ, સૂચનો અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનું સંકલન કરવામાં આવ્યું હતું. આશા છે કે આ શ્વેતપત્ર ટેલિ-લો સેવાઓને મજબૂત બનાવવા, ન્યાય વિતરણ માટે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવા અને સંસ્થાકીય સંકલન સુધારવા માટે વ્યૂહાત્મક દિશા પ્રદાન કરશે, જેનાથી પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન મળશે.

• ન્યાય સેતુ - AI ચેટબોટ અને માસ્કોટનું લોન્ચિંગ:

આ પરામર્શ સત્ર દરમિયાન 'ન્યાય સેતુ' લોન્ચ કરવામાં આવશે. તે એક AI-સંચાલિત ચેટબોટ છે જે નાગરિકો અને કાનૂની સેવાઓ વચ્ચે 'ડિજિટલ સેતુ' તરીકે કાર્ય કરવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યો છે. તાત્કાલિક, વપરાશકર્તા-મૈત્રીપૂર્ણ કાનૂની માહિતી અને માર્ગદર્શન પ્રદાન કરવા માટે રચાયેલ, આ ચેટબોટ વપરાશકર્તાઓને તેમના કાનૂની અધિકારો સમજવામાં, 'ટેલિ-લો' સેવાઓ અને વિવાદ નિરાકરણ પદ્ધતિઓને ઍક્સેસ કરવામાં મદદ કરશે.

ચેટબોટની સાથે, "ન્યાય સેતુ" માસ્કોટ પણ રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેને ન્યાયનું સંબંધિત અને સરળતાથી સમજી શકાય તેવું પ્રતીક બનાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ખાસ કરીને ગ્રામીણ અને ડિજિટલ રીતે વંચિત વસ્તીમાં જાહેર ભાગીદારી વધારવાનો છે. આશા છે કે આ માસ્કોટ જાગૃતિ અભિયાનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. તે કાનૂની મુદ્દાઓને સરળ ભાષામાં સમજાવશે અને ડિજિટલ કાનૂની સેવાઓમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધારશે.

• NLU દિલ્હી કોમિક બુક્સ :

નેશનલ લો યુનિવર્સિટી, દિલ્હીના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવેલી કાનૂની જાગૃતિ કોમિક બુક્સની શ્રેણી પણ આ કાર્યક્રમ દરમિયાન લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ કોમિક્સ કાનૂની સાક્ષરતા માટે એક નવલકથા અને અનોખા સાધન તરીકે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. આ કોમિક્સ નાગરિકો - ખાસ કરીને યુવાનો અને પહેલી વાર કાનૂની સેવાનો ઉપયોગ કરી રહેલા વપરાશકર્તાઓ - ને આકર્ષક અને સરળતાથી સમજી શકાય તેવી વાર્તાઓમાં જટિલ કાનૂની મુદ્દાઓ રજૂ કરે છે. તેઓ કાનૂની અધિકારો, ન્યાયની પહોંચ અને વિવાદ નિરાકરણ જેવા વિષયોને આવરી લે છે. આ કોમિક્સનો હેતુ સમાવિષ્ટ અને સુલભ રીતે લોકોને કાયદેસર રીતે સશક્ત બનાવવાનો છે.

આ પરામર્શ સત્રને અતિથિ વિશેષ, કાયદા અને ન્યાય રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) સંબોધિત કરશે, જે ડિજિટલ નવીનતા અને શાસન સુધારા દ્વારા ન્યાયની પહોંચ સુધારવા પર પોતાના વિચારો શેર કરશે. આ પછી મુખ્ય મહેમાન, ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ દ્વારા મુખ્ય ભાષણ આપવામાં આવશે, જેમાં દેશમાં સમાવિષ્ટ અને ટેકનોલોજી-આધારિત ન્યાય વિતરણ માટે એક વ્યાપક દ્રષ્ટિકોણની રૂપરેખા આપવામાં આવશે.

આ કાર્યક્રમ રાષ્ટ્રગીત અને રાષ્ટ્રીય ગાન સાથે સમાપ્ત થશે, ત્યારબાદ હાઇ ટીનો કાર્યક્રમ યોજાશે.

આ કાર્યક્રમમાં આશરે 1,200 લોકો હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. આમાં સુપ્રીમ કોર્ટની ઈ-કમિટી અને નેશનલ લીગલ સર્વિસીસ ઓથોરિટીના અધિકારીઓ, બારના સભ્યો, સરકારી વકીલો, ટેલી-લો પેનલના વકીલો, કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs) ના ગ્રામ્ય સ્તરના ઉદ્યોગસાહસિકો (VLEs), દિલ્હી યુનિવર્સિટીના કાયદા ફેકલ્ટી, નેશનલ લો યુનિવર્સિટી દિલ્હી, નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી અને વિવેકાનંદ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પ્રોફેશનલ સ્ટડીઝ જેવી અગ્રણી કાયદા સંસ્થાઓના ફેકલ્ટી અને વિદ્યાર્થીઓ અને કેન્દ્ર સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો સમાવેશ થશે. આ ઉપરાંત, દેશભરના વિવિધ હિતધારકો પણ આ કાર્યક્રમમાં વર્ચ્યુઅલી જોડાશે.

ટેલી-લો પ્રોગ્રામ હેઠળ આયોજિત આ રાષ્ટ્રીય પરામર્શ, જાગૃતિ, ક્ષમતા નિર્માણ અને ટેકનોલોજી-આધારિત સેવા વિતરણ દ્વારા ન્યાયની પહોંચમાં અંતરને દૂર કરવા માટે ભારત સરકારની વ્યાપક પ્રતિબદ્ધતા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ કાર્યક્રમ પ્રગતિની સમીક્ષા કરવા, શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ શેર કરવા અને દેશભરમાં છેલ્લા માઇલ સુધી ન્યાયની પહોંચને મજબૂત બનાવવા માટે ભવિષ્યના પગલાંનો ચાર્ટ બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપશે.

 

SM/BS/GP/JT

`

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2246387) મુલાકાતી સંખ્યા : 25