ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ನವೆಂಬರ್ 25, 2024 ರಂದು ₹2481 ಕೋಟಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್ (ಎನ್.ಎಂ.ಎನ್.ಎಫ್.) ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಹಾರದ ಕಡೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಮಿಷನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಇನ್ಪುಟ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವತ್ತ ಮಿಷನ್ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 8.80 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 18,786 ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 18.19 ಲಕ್ಷ ರೈತರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ (ದಿನಾಂಕ 05.03.2026 ರಂತೆ).  ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ, ತರಬೇತಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪಾಲನೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಒಳಹರಿವು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹4000/- ರಂತೆ 2 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ (ಪ್ರತಿ ರೈತನಿಗೆ 1 ಎಕರೆ ವರೆಗೆ) ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಸರಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್ (ಎನ್.ಎಂ.ಎನ್.ಎಫ್.) ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೃಷಿ ಸಖಿಗಳಂತಹ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು (ಸಿಆರ್ ಪಿ ಗಳು) ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ಕೆವಿಕೆ ಗಳು) / ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು (ಎಯು ಗಳು) / ಸ್ಥಳೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ 33,676 ಸಿ.ಆರ್.ಪಿ.ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಜೈವಿಕ-ಇನ್ಪುಟ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರ (ಸಿ.ಆರ್.ಸಿ) ಒಂದು ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸದ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಬೀಜಾಮೃತ, ಜೀವಾಮೃತ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಬಳಸಲು ಸಿದ್ಧವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಜೈವಿಕ ಒಳಹರಿವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 

 ಬಿಆರ್‌ಸಿಗಳು ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಜೈವಿಕ ಒಳಹರಿವಿನ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ 16 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 20 ಸಹಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 11 ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, 8 ಐಸಿಎಆರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು 1 ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಬೆಳೆ, ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಜೌರಾ (ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ), ಅಲ್ಮೋರಾ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ) ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಟಾಕ್ (ಸಿಕ್ಕಿಂ) ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇಳುವರಿ (ಸೋಯಾಬೀನ್ ಸಮಾನ) 6475 ಕೆಜಿ/ಹೆಕ್ಟೇರ್/ವರ್ಷವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿ ಲಾಭವು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ/ಸಮಗ್ರ ಬೆಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗಿಂತ 5% ಆಗಿತ್ತು.

ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶವು ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.  2-3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲದ (ಎಸ್ ಒ ಸಿ) ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಒ.ಸಿ ~0.90% ರಿಂದ 1.15% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮಣ್ಣುಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಆಹಾರಿತ ಮಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳು (ಉದಾ. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಟಿನೊಮೈಸೆಟ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಮತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಬಯೋಟಾ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿನ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ನಿರಂತರ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತದೆ.

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯು ಕೃಷಿಯ ಇನ್‌ಪುಟ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಕಳೆನಾಶಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಖರೀದಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ (ಯೂರಿಯಾ, ಡೈ-ಅಮೋನಿಯಂ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ (ಡಿಎಪಿ), ಕಾರ್ಬೊಫ್ಯೂರಾನ್, ಪೆಂಡಿಮೆಥಾಲಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿ). ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿ, ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರ, ಸಸ್ಯ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೊಲದಿಂದ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಒಳಹರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ನೀತಿ ಆಯೋಗದ "ಪ್ಯಾಕೇಜ್ 1 ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳ (ಸಿಎಸ್ ಎಸ್) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ" ಕುರಿತ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು ಸರಿಸುಮಾರು 91.2% ರೈತರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 90.1% ರೈತರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಳಹರಿವಿನ ವೆಚ್ಚಗಳು (ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚಗಳು) ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 68.5% ರೈತರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮನಾಥ್ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 

*****

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2244862) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 4