નેશનલ હાઈવે પર ટોલ અનુપાલનને મજબૂત કરવા માટે એક વ્યાપક અને ટેકનોલોજી આધારિત માળખું રજૂ કરતા, ભારત સરકારે National Highways Fee (Determination of Rates and Collection) (Second Amendment) Rules, 2026 સૂચિત કર્યા છે.

આ સુધારો ન ચૂકવેલ વપરાશકર્તા ફી (unpaid user fee) ના કિસ્સામાં વ્યવસ્થિત વસૂલાત પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે અને ટોલ વસૂલાતના ડિજિટલ અમલીકરણને મજબૂત કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, ખાસ કરીને વિકસતી બેરિયર-ફ્રી ટોલિંગ સિસ્ટમના સંદર્ભમાં, અને નેશનલ હાઈવે પર વપરાશકર્તા ફીની કાર્યક્ષમ અને પારદર્શક વસૂલાત સુનિશ્ચિત કરવા માટે. આ નિયમો 17th March 2026 થી અમલમાં આવ્યા છે.

સુધારામાં "unpaid user fee" ની વ્યાખ્યા દાખલ કરવા માટેના નિયમોમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, જે એવા વાહન માટે લાગુ પડતા ટોલ તરીકે છે જેની અવરજવર ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન (ETC) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર દ્વારા રેકોર્ડ કરવામાં આવી હોય પરંતુ જ્યાં લાગુ પડતી વપરાશકર્તા ફી પ્રાપ્ત થઈ નથી.

નિયમ 14 હેઠળ સૂચિત કરાયેલ ન ચૂકવેલ વપરાશકર્તા ફી માટેની સ્ટ્રક્ચર્ડ રિકવરી મિકેનિઝમમાં ટેકનોલોજી આધારિત ઇલેક્ટ્રોનિક નોટિસ (e-notice) સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં વાહનની વિગતો, અવરજવરની તારીખ અને સ્થળ તથા ચૂકવવાપાત્ર રકમ દર્શાવતી ઇલેક્ટ્રોનિક નોટિસ નોંધાયેલા વાહન માલિકોને જારી કરવામાં આવશે. આ નોટિસ SMS, ઇમેઇલ, મોબાઇલ-આધારિત એપ્લિકેશન્સ અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમો દ્વારા મોકલી શકાય છે અને નિયુક્ત ઓનલાઇન પોર્ટલ પર પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે.

નિયમો વધુમાં વાહનોની સીમલેસ ઓળખ અને બાકી લેણાંના અમલીકરણને સક્ષમ કરવા માટે VAHAN ડેટાબેઝ સાથે નેશનલ ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમના એકીકરણની જોગવાઈ કરે છે.

સુધારા મુજબ, ઇ-નોટિસના જવાબમાં ચૂકવવાપાત્ર ન ચૂકવેલ વપરાશકર્તા ફી લાગુ ટોલ રકમ કરતાં બમણી હશે. જો કે, સમયસર પાલનને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, જો ઇ-નોટિસ જારી થયાના 72 hours ની અંદર રકમ ચૂકવવામાં આવે, તો કોઈ પણ વધારાના ચાર્જ વગર માત્ર મૂળ વપરાશકર્તા ફી જ ચૂકવવાપાત્ર રહેશે.

ફરિયાદ નિવારણ માટે પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. કોઈપણ અસરગ્રસ્ત વાહન માલિક અથવા ડ્રાઈવર ઈ-નોટિસ જારી થયાના 72 hours ની અંદર નિયુક્ત પોર્ટલ દ્વારા રજૂઆત સબમિટ કરી શકે છે. આવી રજૂઆતની પાંચ દિવસમાં તપાસ અને નિકાલ કરવાની જરૂર રહેશે, તેમ કરવામાં નિષ્ફળ રહેતા ન ચૂકવેલ વપરાશકર્તા ફી માટેનો દાવો રદબાતલ થશે.

એવા કિસ્સાઓમાં જ્યાં ન ચૂકવેલ વપરાશકર્તા ફી 15 દિવસ પછી પણ ન ચૂકવાયેલી રહે અને કોઈ રજૂઆત બાકી ન હોય, તો રકમ VAHAN સિસ્ટમમાં રેકોર્ડ કરવામાં આવશે, અને બાકી લેણાં ક્લિયર ન થાય ત્યાં સુધી વાહન સંબંધિત સેવાઓ પર યોગ્ય પ્રતિબંધો લાદવામાં આવી શકે છે.

આ સુધારો ટોલ કામગીરીમાં પારદર્શિતામાં વધુ વધારો કરશે, રોકાણકારોનો આત્મવિશ્વાસ વધારશે અને કાયદાકીય તથા નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી પાડશે. આ સુધારો અનુપાલન પદ્ધતિઓને મજબૂત કરવા અને દેશમાં આધુનિક, કાર્યક્ષમ અને બેરિયર-ફ્રી ટોલિંગ ઇકોસિસ્ટમ તરફના સંક્રમણને સમર્થન આપવા તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2242095) મુલાકાતી સંખ્યા : 26