કેન્દ્રીય સંચાર અને ઉત્તર પૂર્વીય ક્ષેત્રના વિકાસ મંત્રી, શ્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ આજે લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં માહિતી આપી હતી કે સરકારે ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નાખતી વખતે પીવાના પાણીની પાઈપલાઈન અને અન્ય ભૂગર્ભ ઉપયોગિતાઓને થતું નુકસાન અટકાવવા માટે અનેક પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે.

'કૉલ બિફોર યૂ ડિગ' (CBuD) પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, ટેલિકોમ ઓપરેટરો દ્વારા અઘોષિત ખોદકામ અંગે કેટલીક ફરિયાદો ઉઠાવવામાં આવી છે. જોકે, પીવાના પાણીના પુરવઠા માટે જવાબદાર એજન્સી દ્વારા પીવાના પાણીની પાઈપલાઈનને થયેલા કોઈપણ નુકસાન અંગે પ્લેટફોર્મ પર કોઈ ફરિયાદ નોંધાવવામાં આવી નથી (પંજાબના ફિરોઝપુર, ગુરુ હર સહાય, ફાઝિલ્કા, મલોટ, અબોહર અને શ્રી મુક્તસર સાહિબ વિસ્તારોમાં ટેલિકોમ કેબલ નાખતી વખતે).

કેન્દ્રીય મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકારે પીવાના પાણીની પાઈપલાઈન અને અન્ય ભૂગર્ભ ઉપયોગિતાઓને થતું નુકસાન અટકાવવા માટે પહેલેથી જ અનેક પગલાં લીધાં છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

1. ટેલિકોમ્યુનિકેશન એક્ટ, 2023 હેઠળ ટેલિકોમ્યુનિકેશન (રાઈટ ઓફ વે) રૂલ્સ, 2024 ("RoW રૂલ્સ") બનાવવામાં આવ્યા છે જેથી જાહેર સંસ્થાઓ રાઈટ ઓફ વે પરવાનગી આપતી વખતે તેમની શરતો અને નિયમો સ્પષ્ટ કરી શકે અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈનાત કરવાના કાર્યો હાથ ધરવા માટે સુરક્ષાની જોગવાઈ કરી શકે.
2. 'કૉલ બિફોર યૂ ડિગ' (CBuD) મોબાઈલ એપ કોઈપણ ખોદકામ કરતા પહેલા ખોદકામ કરતી એજન્સીઓ અને ભૂગર્ભ ઉપયોગિતા સંપત્તિના માલિકો વચ્ચે વધુ સારા સંકલનની સુવિધા આપવા અને ઓપ્ટિકલ ફાઈબર કેબલ, પીવાના પાણીની પાઈપલાઈન, ઈલેક્ટ્રિક કેબલ અને ગેસ પાઈપલાઈન વગેરે જેવી ભૂગર્ભ ઉપયોગિતા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આકસ્મિક નુકસાન અટકાવવા માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. સરકારે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (UTs) ને વિનંતી કરી છે કે જાહેર બાંધકામ વિભાગ, શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પાણી, ગેસ અને વીજળી ઉપયોગિતાઓ જેવા વિવિધ વિભાગો અને એજન્સીઓ દ્વારા CBuD મોબાઈલ એપનો ઉપયોગ ફરજિયાત બનાવવામાં આવે, જેના અનુસંધાને પંજાબ સરકારે તારીખ 7.2.2025 ના રોજ એક નોટિફિકેશન બહાર પાડીને રાજ્યના તમામ વિભાગો દ્વારા આવા ઉપયોગને ફરજિયાત બનાવ્યો છે. આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકારે તમામ રાજ્ય/UT સરકારો અને કેન્દ્ર સરકારના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત મંત્રાલયોને તેમની ભૂગર્ભ ઉપયોગિતા સંપત્તિઓને પ્રધાનમંત્રી ગતિશક્તિ નેશનલ માસ્ટર પ્લાન (PM GatiShakti) પ્લેટફોર્મ પર મેપ કરવા માટે જરૂરી નિર્દેશો જારી કરવા વિનંતી કરી છે, જેથી CBuD મોબાઈલ એપની અસરકારકતા અને ઉપયોગિતા વધારી શકાય.
3. ઉપરોક્ત અધિનિયમ કાયદાની જોગવાઈઓ હેઠળ સ્થાપિત ટેલિકોમ્યુનિકેશન નેટવર્કને નુકસાન થાય તેવા કિસ્સામાં વળતરની જોગવાઈ પણ કરે છે અને RoW નિયમો વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયા પૂરી પાડે છે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોને ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ દ્વારા સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ RoW નિયમો જેવો જ સરકારી આદેશ જારી કરે જેથી જો કોઈપણ એજન્સી અથવા કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા ખોદકામને કારણે રાજ્યના વિભાગો અને એજન્સીઓની ભૂગર્ભ ઉપયોગિતાઓને નુકસાન થાય તો વળતર મેળવવાની પ્રક્રિયા પૂરી પાડી શકાય.

(LS-STARRED QUESTION NO. 263; 11-03-2026)

વધુ માટે DoT હેન્ડલ્સને ફોલો કરો: - X - https://x.com/DoT_India Insta - https://www.instagram.com/department_of_telecom?igsh=MXUxbHFjd3llZTU0YQ== Fb - https://www.facebook.com/DoTIndia Youtube: https://youtube.com/@departmentoftelecom?si=DALnhYkt89U5jAaa

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2238294) મુલાકાતી સંખ્યા : 16