ભારતીય ટેકનોલોજી સંસ્થા ગાંધીનગર (IITGN) એ ભારતીય શાળાઓમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) શિક્ષણને મજબૂત કરવા માટે 9 માર્ચ, 2026 ના રોજ નવનીત એજ્યુકેશન સાથે વ્યૂહાત્મક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026 દરમિયાન આ MoU ની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ ભાગીદારીનો ઉદ્દેશ્ય IITGNની શૈક્ષણિક અને તકનીકી નિપુણતાને નવનીત એજ્યુકેશનના શૈક્ષણિક પ્રકાશન ક્ષેત્રના અનુભવ સાથે જોડીને એવા નવીન શિક્ષણ સંસાધનો વિકસાવવાનો છે જે દેશભરના શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે AI વિભાવનાઓને વધુ સુલભ અને સુસંગત બનાવે.

આ સહયોગ શાળા શિક્ષણમાં AI સાક્ષરતાને સમાવવા માટે શૈક્ષણિક-ઉદ્યોગ માળખું સ્થાપિત કરે છે. શિક્ષક-પ્રથમ અભિગમ સાથે, નવનીત મોટા પાયે વર્ગખંડમાં અમલીકરણ કરતા પહેલા શિક્ષકોને તૈયાર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. હાલમાં, નવનીતAI (NavneetAI) 14 રાજ્યોમાં 500 થી વધુ શાળાઓ અને 2,000 થી વધુ શિક્ષકો સાથે જોડાયેલું છે.

મીટિંગ દરમિયાન, IIT ગાંધીનગર અને નવનીત એજ્યુકેશનના પ્રતિનિધિઓએ શાળા શિક્ષણમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવી ઉભરતી ટેકનોલોજીના સંકલનને મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી. આ સહયોગ વ્યવહારુ શિક્ષણ સંસાધનો વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે જે જટિલ તકનીકી ખ્યાલોને વિદ્યાર્થીઓ માટે વધુ સુલભ બનાવશે.

IIT ગાંધીનગરના એક્સટર્નલ રિલેશન્સના ડીન પ્રો. અમિત પ્રશાંતે મત વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ સહયોગ શાળા શિક્ષણમાં અદ્યતન જ્ઞાન લાવવા અને વિદ્યાર્થીઓને ઉભરતા તકનીકી પરિવર્તનો માટે તૈયાર કરવા માટેની સંસ્થાની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવી ઉભરતી ટેકનોલોજી ભવિષ્યના શિક્ષણને આકાર આપી રહી છે અને તે મહત્વનું છે કે વિદ્યાર્થીઓ પ્રારંભિક તબક્કે આ વિકાસથી માહિતગાર થાય.

"આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ભવિષ્યમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવવાનું છે, અને આ ભાગીદારી શૈક્ષણિક કુશળતાને શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે આકર્ષક શિક્ષણ સંસાધનોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદ કરશે," તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું. “જ્યારે પણ નવી ટેકનોલોજી ઉભરી આવે છે, ત્યારે શરૂઆતમાં ઘણીવાર ખચકાટ હોય છે, પરંતુ સમય જતાં તે આપણા જીવનનો આવશ્યક ભાગ બની જાય છે. નવનીત એજ્યુકેશન સાથેના આ સહયોગ દ્વારા, અમે એવા શિક્ષણ સંસાધનો બનાવવાની આશા રાખીએ છીએ જે જિજ્ઞાસા જગાડે, વિવેચનાત્મક વિચારસરણીને પ્રોત્સાહિત કરે અને વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીમાં નવા વિચારોનો ઊંડો પરિચય કરાવે,” તેમ પ્રો. અમિત પ્રશાંતે જણાવ્યું હતું.

“જો ભારતને વૈશ્વિક AI નવીનતાના આગામી દાયકા પર પ્રભુત્વ મેળવવું હોય, તો પરિવર્તન આપણા વર્ગખંડોમાંથી શરૂ થવું જોઈએ. તે શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને યોગ્ય સાધનો, યોગ્ય માનસિકતા અને જવાબદાર AI સાથે મોટા પાયે સશક્ત બનાવીને શરૂ થાય છે. IIT ગાંધીનગર સાથેની અમારી ભાગીદારી એ ભવિષ્યના નિર્માણ તરફનું એક પગલું છે, જ્યાં AI માનવ બુદ્ધિને બદલવાને બદલે તેને મજબૂત બનાવે છે,” તેમ નવનીત એજ્યુકેશનના પ્રેસિડેન્ટ હર્ષિલ ગાલાએ જણાવ્યું હતું.

તેમણે શૈક્ષણિક સામગ્રીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો જે સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાનથી આગળ વધે અને વ્યવહારુ સંદર્ભ અને વાસ્તવિક દુનિયાની સુસંગતતા પ્રદાન કરે. શિક્ષણના બદલાતા લેન્ડસ્કેપ વિશે વાત કરતા, તેમણે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને શૈક્ષણિક પ્રકાશકો વચ્ચેના સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. "આપણને જેની જરૂર છે તે શિક્ષણ પ્રત્યેના આપણા અભિગમમાં એક મોટો ફેરફાર છે. IIT જેવી સંસ્થાઓની તકનીકી કુશળતાને શૈક્ષણિક પ્રકાશન સાથે જોડીને, અમે એવા સંસાધનો બનાવી શકીએ છીએ જે ખરેખર આગામી પેઢીને તૈયાર કરે છે," તેમણે ઉમેર્યું.

ગાલાએ સમાજને ઘડવામાં શિક્ષણની ભૂમિકા પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. “યુવા પેઢી આપણા દેશના ભવિષ્યનું નિર્માણ કરશે. તે મહત્વનું છે કે તેઓ જે શિક્ષણ સામગ્રીનો ઉપયોગ કરે છે તે તેમને વિવેચનાત્મક રીતે વિચારવામાં, મજબૂત પાયો બનાવવામાં અને સમાજમાં અર્થપૂર્ણ યોગદાન આપવામાં મદદ કરે,” તેમણે કહ્યું.

IIT ગાંધીનગરના કમ્પ્યુટર સાયન્સ એન્ડ એન્જિનિયરિંગ વિભાગના જીબાબેન પટેલ ચેર (AI) પ્રોફેસર અને એસોસિએટ પ્રોફેસર અને 'સેન્ટર ફોર AI-ડ્રિવન ઇનોવેશન્સ@IITGN' ના સંયોજક પ્રો. મયંક સિંઘે જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ વિદ્યાર્થીઓને ટેકનોલોજીને વાસ્તવિક દુનિયાના પડકારો સાથે જોડવામાં મદદ કરશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વિદ્યાર્થીઓને ઉભરતી ટેકનોલોજીથી પરિચિત કરવા મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે શિક્ષણમાં ટેકનોલોજી પ્રત્યેનો અભિગમ સંતુલિત રહેવો જોઈએ.

"વિદ્યાર્થીઓ માટે AI જેવી ટેકનોલોજી અને વાસ્તવિક દુનિયાની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરી શકાય તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે," તેમણે કહ્યું. “તે જ સમયે, આપણે શિક્ષણમાં ટેકનોલોજીને જે રીતે રજૂ કરીએ છીએ તે પણ મહત્વનું છે. શિક્ષણ માત્ર સ્ક્રીન પૂરતું મર્યાદિત ન હોવું જોઈએ, પરંતુ તે જિજ્ઞાસા, સર્જનાત્મકતા અને ઊંડા વિચારને પ્રોત્સાહિત કરતું હોવું જોઈએ,” તેમણે ઉમેર્યું.

પ્રો. સિંઘે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે આ સહયોગનો ઉદ્દેશ્ય એવી શિક્ષણ સામગ્રી વિકસાવવાનો છે જે વિદ્યાર્થીઓને ઉભરતી ટેકનોલોજીની શોધ કરવા અને વાસ્તવિક દુનિયાના પડકારો માટે નવીન ઉકેલો વિશે વિચારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે.

AI સંકલન માટે ફાઇવ-પિલર (પાંચ-સ્તંભ) ફ્રેમવર્ક

ભારતભરની શાળાઓમાં AI શિક્ષણ વ્યવહારુ, વિશ્વસનીય અને સુલભ બને તેની ખાતરી કરવા માટે આ ભાગીદારી પાંચ મુખ્ય ક્ષેત્રોની આસપાસ તૈયાર કરવામાં આવી છે:

1. શિક્ષક સશક્તિકરણ અને ક્ષમતા વિકાસ: IIT ગાંધીનગરના ફેકલ્ટી સભ્યો અને નામાંકિત નિષ્ણાતો શાળાના શિક્ષકો માટે વર્ચ્યુઅલ AI તાલીમ સત્રો યોજશે. આ સત્રોનો હેતુ AI વિભાવનાઓને સરળ બનાવવાનો, વ્યવહારુ સમજને મજબૂત કરવાનો અને શિક્ષકોને AI ઇકોસિસ્ટમમાં વિકસતા કારકિર્દીના માર્ગોથી પરિચિત કરવાનો છે. શિક્ષકોની ક્ષમતા વધારીને, આ પહેલ સુનિશ્ચિત કરે છે કે AI શિક્ષણ વર્ગખંડ સ્તરે અસરકારક રીતે પહોંચાડવામાં આવે.
2. AI સામગ્રીનું શૈક્ષણિક પ્રમાણીકરણ (Credentialing): નવનીત શાળા શિક્ષણ માટે ખાસ તૈયાર કરેલ AI-કેન્દ્રિત પાઠ્યપુસ્તકો અને શિક્ષણ સંસાધનો વિકસાવશે અને પ્રકાશિત કરશે. વિભાવનાત્મક સ્પષ્ટતા, શિક્ષણશાસ્ત્રની યોગ્યતા અને શૈક્ષણિક સચોટતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ સામગ્રીઓ IIT ગાંધીનગરના નિષ્ણાતો દ્વારા શૈક્ષણિક સમીક્ષા અને પ્રમાણીકરણમાંથી પસાર થશે. પ્રકાશનોમાં સમર્પિત "IIT ગાંધીનગર કોર્નર" સંસ્થાના નિષ્ણાત મંતવ્યો અને વિચારશીલ નેતૃત્વને પ્રદર્શિત કરશે, જે સામગ્રીમાં ઊંડાણ અને વિશ્વસનીયતા ઉમેરશે.
3. વિદ્યાર્થી આઉટરીચ અને પ્રારંભિક એક્સપોઝર: આ સહયોગમાં ગ્રેડ 3 થી 10 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે વાર્ષિક વર્ચ્યુઅલ AI તાલીમ કાર્યક્રમનો પણ સમાવેશ થાય છે. IIT ગાંધીનગરના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી આ પહેલનો હેતુ AI માં પ્રારંભિક રસ કેળવવાનો અને યુવા શીખનારાઓને ટેકનોલોજીના નિષ્ક્રિય વપરાશકર્તાઓને બદલે જવાબદાર સર્જકો અને ઇનોવેટર્સ બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
4. AI અને ઓટોમેશન માટે નવનીત પ્રોડક્ટ લેબ્સ: એક અનોખા ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક જોડાણ મોડેલમાં, નવનીત IIT ગાંધીનગરના વિદ્યાર્થીઓ સમક્ષ જીવંત વ્યાપાર પડકારો (business challenges) રજૂ કરશે. નવનીતના ઉદ્યોગ માર્ગદર્શકો દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવીને, વિદ્યાર્થીઓ AI અને ઓટોમેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વાસ્તવિક દુનિયાની સમસ્યાઓ ઉકેલવા પર કામ કરશે, જે પ્રેક્ટિકલ લર્નિંગ અને ઇનોવેશનને પ્રોત્સાહન આપશે.
5. રાષ્ટ્રીય સ્તરનું AI હેકાથોન: બંને સંસ્થાઓ સંયુક્ત રીતે વિદ્યાર્થીઓને વ્યવહારુ AI-આધારિત ઉકેલો બનાવવા માટે પ્રેરિત કરવા માટે દેશવ્યાપી AI હેકાથોનનું આયોજન કરશે. આ કાર્યક્રમનો હેતુ શાળા અને ઉચ્ચ શિક્ષણના શીખનારાઓમાં સમસ્યા ઉકેલવાની કુશળતા કેળવવાનો અને નવીનતાને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

AI શિક્ષણ ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવી

આ MoU દ્વારા, નવનીત અને IIT ગાંધીનગર શાળા શિક્ષણ દ્વારા રાષ્ટ્ર નિર્માણ માટેની તેમની પ્રતિબદ્ધતાને પુનરોચ્ચાર કરે છે. સંસ્થાકીય શૈક્ષણિક શ્રેષ્ઠતાને વ્યાપક વર્ગખંડ જોડાણ સાથે જોડીને, આ ભાગીદારી એક ટકાઉ AI શિક્ષણ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે જે શિક્ષકોને સશક્ત બનાવે છે, યુવા પ્રતિભાને પોષે છે અને ભારતના વિદ્યાર્થીઓને ટેકનોલોજી સંચાલિત ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરે છે.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2237153) મુલાકાતી સંખ્યા : 79