প্ৰধানমন্ত্ৰী কাৰ্যালয়ৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, পৃথিৱী বিজ্ঞান আৰু কৰ্মচাৰী, জন অভিযোগ, পেঞ্চন, পৰমাণু শক্তি আৰু মহাকাশ বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী (স্বতন্ত্ৰ ) ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে নিউজিলেণ্ডৰ বিজ্ঞান, উদ্ভাৱন, প্ৰযুক্তি আৰু শিক্ষা মন্ত্ৰী ড০ শ্বেন ৰেটীৰ সৈতে নতুন দিল্লীৰ কৰ্তব্য ভৱন-৩ত এক বিস্তৃত দ্বিপাক্ষিক বৈঠকত মিলিত হয়।

ডঃ শ্বেন এআই সন্মিলনত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ভাৰতত উপস্থিত হৈছে আৰু এই বৈঠকে প্ৰযুক্তিগত আলোচনাৰ বৰ্ধিত প্ৰসাৰৰ সৈতে দ্বিপাক্ষিক বৈজ্ঞানিক সহযোগিতাক একত্ৰিত কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰিছে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী আৰু নিউজিলেণ্ডৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ক্ৰিষ্টোফাৰ লাক্সনৰ মাজত থকা সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণ আৰু প্ৰগতিশীল সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰি ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে কয় যে দুয়োপক্ষৰ ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই বিজ্ঞান আৰু উদ্ভাৱন সহযোগিতাক এক নতুন স্তৰলৈ লৈ যোৱাৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে। তেওঁ কয় যে আজি বিজ্ঞান কূটনীতিয়ে দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক শক্তিশালী কৰাত কৌশলগত ভূমিকা পালন কৰে আৰু অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক মূল্যবোধক একত্ৰিত কৰে।

ভাৰত আৰু নিউজিলেণ্ডৰ মাজত সহযোগিতাৰ প্ৰচুৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি দুয়োগৰাকী মন্ত্ৰীয়ে সহমত প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু এই অংশীদাৰীত্ব এক কেন্দ্ৰীভূত আৰু ফলাফল-ভিত্তিক পদ্ধতিৰ পৰা লাভান্বিত হ'ব। একে সময়তে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত প্ৰচেষ্টা বিয়পোৱাৰ পৰিৱৰ্তে, উভয় পক্ষই স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত লক্ষ্য আৰু পৰিমাপযোগ্য ফলাফলৰ সৈতে এটা বা দুটা অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰ চিনাক্ত কৰিবলৈ সন্মত হয়। এইবোৰ পৰৱৰ্তী সময়ত সহযোগিতাৰ এটা দীৰ্ঘকালীন, গঠনমূলক ফ্ৰেমৱৰ্কলৈ সম্প্ৰসাৰিত হ'ব পাৰে। দুয়োখন দেশৰ বিষয়াসকলে এতিয়া পৰৱৰ্তী পৰ্য্যালোচনাৰ বাবে প্ৰণালীবদ্ধ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াব।

আলোচনাৰ সময়ত ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে জৈৱ প্ৰযুক্তি আৰু জৈৱ অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ দ্ৰুত অগ্ৰগতিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে পৰিৱৰ্তনশীল বায়’-ই৩ (অৰ্থনীতি, পৰিৱেশ আৰু নিয়োগৰ বাবে জৈৱ প্ৰযুক্তি) মিছন আৰু প্ৰায় ১০,০০০ ষ্টাৰ্টআপক সমৰ্থন কৰা বায়’-ইনকিউবেটৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান নেটৱৰ্ক। জৈৱ অৰ্থনীতি আৰু কৃষিভিত্তিক উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত নিউজিলেণ্ডৰ বিশ্বজনীন অৱস্থানক স্বীকৃতি দি দুয়োপক্ষই জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক শস্য, পশুধন আৰু দুগ্ধৰ জিন’মিক্স, মাটিৰ মাইক্ৰ’বায়’ম গৱেষণা, কাৰ্য্যকৰী খাদ্য, বিকল্প প্ৰ’টিন, আৰু নিউট্ৰাচিউটিকেলৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতাৰ সম্ভাৱনাৰ সন্ধান কৰে। দুয়োগৰাকী মন্ত্ৰীয়ে কাৰ্বন কেপচাৰ প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ লগতে বন্দী কৰা কাৰ্বনক জৈৱিক ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে মূল্য সংযোজিত সামগ্ৰীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ বিষয়েও আলোচনা কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু নেট-জিৰ’ লক্ষ্যৰ প্ৰতি এক সহযোগিতামূলক প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ পদক্ষেপ আৰু স্বচ্ছ শক্তি আলোচনাৰ মূল স্তম্ভ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ড° জিতেন্দ্ৰ সিঙে সেউজ হাইড্ৰজেন, বৈদ্যুতিক গতিশীলতা, স্বচ্ছ শক্তিৰ বৈচিত্ৰ্য, আৰু সাগৰভিত্তিক শক্তি অন্বেষণৰ জৰিয়তে নেট-জিৰ’ লক্ষ্যৰ দিশত ভাৰতৰ মিছন-চালিত পন্থাৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰে। লক্ষদ্বীপৰ দৰে দ্বীপ ভূখণ্ডত খোৱাপানীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ পদক্ষেপকে ধৰি সাগৰ বিজ্ঞান আৰু ডিচেলাইনেচন প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ উন্নতিৰ বিষয়েও তেওঁলোকে ভাগ লয়। নিউজিলেণ্ডৰ পক্ষই ভূ-তাপীয় শক্তি আৰু নবীকৰণযোগ্য ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ বিশেষজ্ঞতা ভাগ-বতৰা কৰিছিল আৰু দুয়োজন মন্ত্ৰীয়ে এই কথাত একমত হৈছিল যে সাগৰীয় শক্তি, ভূতাপীয় গৱেষণা, আৰু জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক আন্তঃগাঁথনিৰ যৌথ সামৰ্থ্যই পাৰস্পৰিকভাৱে উপকাৰী ফলাফল দিব পাৰে।

কোৱাণ্টাম কম্পিউটিং, কোৱাণ্টাম চেন্সিং, সুৰক্ষিত যোগাযোগ, কোৱাণ্টাম ফ’টনিক্স আদি অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা হয়। ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে অৱগত কৰে যে ভাৰতে আন্তঃশাখা চাইবাৰ-ভৌতিক ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে ২৫টা প্ৰযুক্তি উদ্ভাৱন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছে। এইবোৰে ডিজিটেল আৰু ভৌতিক মঞ্চসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু ৰবটিক্স, এআই, আৰু উন্নত সামগ্ৰীৰ অগ্ৰগতি ত্বৰান্বিত কৰে। 

স্বাস্থ্য খণ্ডত মন্ত্ৰীসকলে ডিজিটেল আৰু ৰবটিক চিকিৎসা উদ্ভাৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। ড০ জিতেন্দ্ৰ সিঙে ভাৰতে শেহতীয়াকৈ ১২ হাজাৰ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক দূৰত্বত টেলি-ৰবটিক আল্ট্ৰাছাউণ্ডৰ সফল প্ৰদৰ্শনৰ কথা উল্লেখ কৰি দুৰ্গম অঞ্চলত গুণগত স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক এক ডাঙৰ কৃতিত্ব বুলি অভিহিত কৰে। আলোচনাত ডায়েবেটিছ ব্যৱস্থাপনা প্ৰযুক্তিৰ দায়িত্বশীল আৰু নিয়ন্ত্ৰিত ব্যৱহাৰৰ গুৰুত্বও স্পৰ্শ কৰা হয়, য’ত নিৰন্তৰ গ্লুক’জ নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা, আৰু নতুন ওজন হ্ৰাসৰ ঔষধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, সংহত চিকিৎসা নিৰীক্ষণ আৰু জীৱনশৈলীৰ হস্তক্ষেপৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।

মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু মেৰু গৱেষণাক বৰ্ধিত সহযোগিতাৰ বাবে আশাব্যঞ্জক ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল। দুয়োপক্ষই এন্টাৰ্কটিকাৰ গৱেষণাৰ বিশ্বব্যাপী গুৰুত্ব আৰু এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলক প্ৰভাৱিত কৰা জলবায়ু ব্যৱস্থাৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ স্বীকাৰ কৰে। উপগ্ৰহ পৰ্যবেক্ষণ, উচ্চ উচ্চতাৰ পৰীক্ষা, আৰু হিমবাহ বিজ্ঞানৰ সুযোগসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল আৰু এই ক্ষেত্ৰসমূহত বৈজ্ঞানিক সহযোগিতাই বিশ্ব জলবায়ুৰ বুজাবুজিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাব পাৰে বুলি স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।

বিশেষকৈ শেহতীয়া বছৰবোৰত উচ্চ পৰ্যায়ৰ সংযোগ হ্ৰাস পোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত দুয়োখন দেশৰ মাজত গাঁথনিগত বৈজ্ঞানিক আলোচনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়েও বৈঠকত আলোচনা কৰা হয়। দুয়োজন মন্ত্ৰীয়ে নিয়মীয়া প্ৰতিষ্ঠানিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ, যৌথ গৱেষণা আমন্ত্ৰণ, আৰু গৱেষকৰ গতিশীলতাৰ কাঠামোৰ জৰিয়তে গতি পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰকাশ কৰে। নিউজিলেণ্ডৰ পক্ষই নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গৱেষণা কামৰ পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিসমূহ ভাগ-বতৰা কৰে, য’ত আগশাৰীৰ বিশ্বব্যাপী গৱেষণা মঞ্চসমূহৰ সৈতে জড়িততাও অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে সহযোগিতামূলক পথসমূহ শক্তিশালী কৰিবলৈ অভিজ্ঞতা বিনিময় কৰাৰ ইচ্ছাৰ ইংগিত দিয়ে।

ড° জিতেন্দ্ৰ সিঙে উল্লেখ কৰে যে ভাৰতৰ বিজ্ঞান সংস্কাৰ আৰু মিছন ভিত্তিক কাৰ্যসূচীসমূহ সমাজৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে অৰ্থনৈতিক লাভৰ সৃষ্টিৰ বাবে ৰচনা কৰা হৈছে। নিউজিলেণ্ডৰ দৰে দেশৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বই প্ৰভাৱ আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। তেওঁ আস্থা প্ৰকাশ কৰে যে স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰিত অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰসমূহত নৱীকৃত মনোনিৱেশ কৰিলে সুনিৰ্দিষ্ট ফলাফল পোৱা যাব আৰু আগন্তুক বছৰবোৰত ভাৰত-নিউজিলেণ্ডৰ বিজ্ঞান আৰু উদ্ভাৱনৰ অংশীদাৰিত্ব আৰু অধিক শক্তিশালী হ’ব।

আলোচনাৰ সময়ত উচ্চায়ুক্তৰ নেতৃত্বত নিউজিলেণ্ডৰ প্ৰতিনিধি দলৰ সদস্যসকলৰ লগতে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগ, জৈৱ প্ৰযুক্তি বিভাগ, চি এছ আই আৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাসমূহৰ উচ্চপদস্থ বিষয়াসকল উপস্থিত থাকে।

 

***

NKR/AK/AV/Dipankar

(ৰিলিজ আই ডি : 2236321) অতিথি কক্ষ : 21