પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આજે 'કૃષિ અને ગ્રામીણ પરિવર્તન' વિષય પર પોસ્ટ-બજેટ વેબિનારના ત્રીજા સત્રની અધ્યક્ષતા કરી હતી. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં જાહેર કરાયેલ યોજનાઓના અમલીકરણ પર ચર્ચા કરવા અને લોકો પાસેથી સૂચનો મેળવવા માટે સરકારે આ વેબિનારનું આયોજન કર્યું હતું જેથી આ પહેલોને જમીની સ્તર પર સફળતાપૂર્વક અમલમાં મૂકી શકાય. કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ તથા ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે વેબિનારના સમાપન સત્રને સંબોધિત કર્યું હતું. તેમના સંબોધન દરમિયાન, તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના અસાધારણ વિઝનને કારણે આવા વેબિનાર લાખો સામાન્ય નાગરિકોને નીતિ ઘડતર અને અમલીકરણની પ્રક્રિયા સાથે જોડવા સક્ષમ બન્યા છે, જેનાથી કૃષિ, ગ્રામીણ પરિવર્તન અને સરકારી કાર્યક્રમો તથા યોજનાઓના અસરકારક અમલીકરણ પરની ચર્ચાઓમાં વ્યાપક જાહેર ભાગીદારી મળી રહી છે.

તેમણે કહ્યું કે 'કૃષિ અને ગ્રામીણ પરિવર્તન' વિષય પર આજે થયેલી ચર્ચા વ્યાપક અને ગંભીર પ્રકારની હતી. કૃષિના પરિપ્રેક્ષ્યમાં, તેમણે નોંધ્યું કે નાળિયેર, કાજુ અને તેવા અન્ય પાકોનું ઉત્પાદન વધારવાની જરૂર છે. આ હેતુ માટે, વાવેતર હેઠળના વિસ્તારને વિસ્તારવો અને સાથે સાથે ઉત્પાદકતા વધારવી જરૂરી બનશે.

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું કે ઉત્પાદકતા વધારવા માટે સ્વચ્છ અને રોગમુક્ત રોપણી સામગ્રીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી અનિવાર્ય છે. આની સાથે, ખેતીના ખર્ચને ઘટાડવા પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ.

શ્રી ચૌહાણે કહ્યું કે ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી, ખેડૂતોની આવક વધારવી અને કૃષિ નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું એ સરકારની મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ પૈકીની એક છે. નિકાસના પરિપ્રેક્ષ્યમાં, ગુણવત્તાયુક્ત ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને મૂલ્યવર્ધન પર વિશેષ ભાર મૂકવાની જરૂર છે. આ ઉપરાંત, પાક વૈવિધ્યકરણને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ અને આંતર-પાક (intercropping) પદ્ધતિઓ અપનાવવા પર વધુ ભાર મૂકવો જોઈએ.

કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે કહ્યું કે દેશના મોટાભાગના ખેડૂતો પાસે ખૂબ જ નાની જમીન છે, જેના કારણે તેમની આવક પ્રમાણમાં ઓછી રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, એકીકૃત ખેતી પદ્ધતિ (integrated farming system) ને પ્રોત્સાહન આપવું જરૂરી બની જાય છે. પાકની ખેતીની સાથે, દેશે પશુપાલન અને વૃક્ષ-આધારિત કૃષિની દિશામાં પણ આગળ વધવું જોઈએ.

તેમના સંબોધનમાં, શ્રી ચૌહાણે ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનો માટે બજારો સુધી સરળતાથી પહોંચવા માટે સક્ષમ બનાવવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે 'શી માર્ટ' (SHE MART) ની સ્થાપના પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ દિશામાં, સરકાર હવે દરેક જિલ્લામાં એક 'શી માર્ટ' સ્થાપવાની યોજના સાથે આગળ વધી રહી છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે સરકારે અગાઉ 3 કરોડ 'લખપતિ દીદી' બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું, જે નિર્ધારિત સમય કરતા 15 મહિના પહેલા પ્રાપ્ત કરી લેવામાં આવ્યું હતું. હવે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ વધુ 3 કરોડ 'લખપતિ દીદી' બનાવવાનું નવું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. શ્રી ચૌહાણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે પ્રધાનમંત્રીના નેતૃત્વમાં આ નવું લક્ષ્ય પણ નિર્ધારિત સમયમાં પ્રાપ્ત કરી લેવામાં આવશે. સ્વ-સહાય જૂથો (SHGs) સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓને ઉદ્યોગસાહસિકોમાં પરિવર્તિત કરવાના પ્રયાસો પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે.

તેમના સંબોધનના અંતે, કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ વેબિનારમાં ભાગ લેનારા તમામ લોકોનો આભાર માન્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ સત્ર પછી પણ, જો કોઈને કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયો સંબંધિત સૂચનો હોય, તો તેમણે ચોક્કસપણે તે શેર કરવા જોઈએ. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ સંબંધિત યોજનાઓના યોગ્ય અને અસરકારક અમલીકરણથી 'વિકસિત ભારત' ના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ મળશે.

વેબિનારના સમાપન સત્ર દરમિયાન, મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી રાજ્ય મંત્રી શ્રી એસ. પી. સિંહ બઘેલે પણ સહભાગીઓને સંબોધિત કર્યા હતા. તેમની ટિપ્પણીઓમાં, તેમણે તેમના વિભાગની સિદ્ધિઓની ચર્ચા કરી અને ભવિષ્ય માટેની વ્યૂહરચનાની રૂપરેખા આપી. વેબિનારના સમાપન સત્રમાં, કૃષિ વિભાગ, મત્સ્યોદ્યોગ અને પશુપાલન વિભાગ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના સચિવો દ્વારા પ્રેઝન્ટેશન પણ આપવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રેઝન્ટેશન્સમાં કેન્દ્રીય બજેટમાં પ્રકાશિત પગલાઓના ઝડપી અમલીકરણ માટેના રોડમેપની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી.

દિવસના શરૂઆતમાં, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સવારે સહભાગીઓને સંબોધિત કરીને વેબિનારનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. તેમના સંબોધન દરમિયાન, તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્રીય બજેટની રજૂઆત પછી આવી કવાયત અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પ્રધાનમંત્રીના મતે, આ પ્રક્રિયા હિતધારકો અને જનતા પાસેથી મળેલા સૂચનોના સમર્થન સાથે બજેટની જોગવાઈઓને વાસ્તવિકતામાં અનુવાદિત કરવામાં મદદ કરે છે. પ્રધાનમંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કૃષિ એ ભારતીય અર્થતંત્રનો મુખ્ય પાયો છે અને દેશના લાંબા ગાળાના વિકાસનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ છે. શ્રી મોદીએ પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ અને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) મિકેનિઝમ સહિતની અનેક પહેલો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જેનો ખેડૂતોને નોંધપાત્ર ફાયદો થયો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકારે વિવિધ પહેલો અને નીતિગત પગલાં દ્વારા કૃષિ ક્ષેત્રને સતત મજબૂત કર્યું છે.

અસ્તિત્વમાં રહેલી યોજનાઓની સફળતા દર્શાવતા આંકડા રજૂ કરતા, પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના હેઠળ 10 કરોડથી વધુ ખેડૂતોને ₹4 લાખ કરોડથી વધુની રકમ મળી છે. તેવી જ રીતે, પ્રધાનમંત્રી ફસલ બીમા યોજના હેઠળ લગભગ ₹2 લાખ કરોડના વીમા દાવાઓનું પતાવટ કરવામાં આવ્યું છે. પ્રધાનમંત્રીએ એમ પણ નોંધ્યું હતું કે કૃષિ ક્ષેત્રમાં સંસ્થાકીય ધિરાણનું કવરેજ હવે 75 ટકાને વટાવી ગયું છે, જે ઔપચારિક નાણાકીય ચેનલો દ્વારા ખેડૂતો માટે વિસ્તૃત સમર્થનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વધુ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડતા, પ્રધાનમંત્રીએ દેશ 21મી સદીના બીજા ક્વાર્ટરમાં પ્રવેશતાની સાથે જ કૃષિ અને ગ્રામીણ ક્ષેત્રોમાં નવી ઊર્જાનો સંચાર કરવા આહવાન કર્યું હતું. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દેશની વિકાસ યાત્રામાં કૃષિ કેન્દ્રીય સ્તંભ બની રહેશે.

આ વર્ષે કેન્દ્રીય બજેટમાં રજૂ કરવામાં આવેલી નવી પહેલોનો ઉલ્લેખ કરતા, શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું કે કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસને વધુ મજબૂત કરવા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે વેબિનારમાંથી ઉભરી આવતી ચર્ચાઓ અને સૂચનો કેન્દ્રીય બજેટમાં જાહેર કરાયેલી જોગવાઈઓના અમલીકરણને વેગ આપવામાં મદદ કરશે. પ્રધાનમંત્રીએ કહ્યું કે તેમને વિશ્વાસ છે કે વેબિનાર દરમિયાન પેદા થયેલા વિચારો અને ભલામણો એ સુનિશ્ચિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે કે બજેટની જોગવાઈઓ જમીની સ્તર પર શક્ય તેટલી ઝડપથી અમલમાં આવે. આવી પરામર્શ અને ચર્ચાઓ દ્વારા, સરકાર એ સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે કે કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ સંબંધિત નીતિગત પહેલો અસરકારક રીતે અને સમયમર્યાદામાં અમલમાં આવે, જે અંતે 'વિકસિત ભારત' ના વિઝનને સાકાર કરવામાં ફાળો આપે.

SM/JY/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2236209) મુલાકાતી સંખ્યા : 11